Ιράν: Ο Ραφαέλ Γκρόσι προειδοποιεί για το τέλος της υπομονής της IAEA στις πυρηνικές επιθεωρήσεις

Ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι, εξαπέλυσε αυστηρή προειδοποίηση από το Νταβός, τονίζοντας ότι το αδιέξοδο με το Ιράν δεν μπορεί να συνεχιστεί επ’ αόριστον. Η Υπηρεσία αδυνατεί να ελέγξει τρεις κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις που επλήγησαν από βομβαρδισμούς, ενώ αγνοείται η τύχη 440,9 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου, ποσότητα ικανή για την κατασκευή 10 πυρηνικών βομβών.

Η τρέχουσα κρίση αποτελεί την κορύφωση μιας παρατεταμένης περιόδου έντασης που ξεκίνησε μετά τους στρατιωτικούς βομβαρδισμούς του περασμένου Ιουνίου στις ιρανικές υποδομές. Η αδυναμία της διεθνούς κοινότητας να επαληθεύσει την κατάσταση των υλικών στις πληγείσες περιοχές δημιουργεί ένα επικίνδυνο κενό ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

Το αδιέξοδο στις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις

Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Reuters ο Ραφαέλ Γκρόσι, η IAEA έχει καταφέρει να επιθεωρήσει 13 δηλωμένες εγκαταστάσεις, όμως οι τρεις σημαντικότεροι κόμβοι παραμένουν απροσπέλαστοι. Πρόκειται για τις μονάδες στη Νατάνζ, το Φορντό και το Ισφαχάν, για τις οποίες η Τεχεράνη δεν έχει υποβάλει ακόμη την απαιτούμενη αναφορά ζημιών.

Το κεντρικό σημείο τριβής εστιάζεται στα 440,9 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε ποσοστό 60%, το οποίο βρίσκεται πολύ κοντά στο επίπεδο στρατιωτικής χρήσης (90%). Ο Γκρόσι ξεκαθάρισε ότι αν δεν υπάρξει άμεση πρόσβαση, θα αναγκαστεί να δηλώσει επίσημα ότι δεν γνωρίζει την τοποθεσία του υλικού, εγείροντας υπόνοιες για απόκρυψη.

Εν μέσω αυτής της αβεβαιότητας, η Τεχεράνη συνεχίζει να υποστηρίζει ότι συνεργάζεται πλήρως με τον Οργανισμό, παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει επτά μήνες από τον τελευταίο έλεγχο. Η κατάσταση αυτή παραβιάζει τις κατευθυντήριες γραμμές της IAEA, οι οποίες ορίζουν ότι οι έλεγχοι σε τέτοια αποθέματα πρέπει να διενεργούνται μηνιαίως.

Διπλωματική σύνεση και η απειλή της «μη συμμόρφωσης»

Ο Γενικός Διευθυντής της Υπηρεσίας υπενθύμισε ότι το Ιράν οφείλει να τηρεί τη Συνθήκη Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων (NPT) — μια διεθνή συμφωνία που αποσκοπεί στην αποτροπή της εξάπλωσης πυρηνικών όπλων και τεχνολογίας — τονίζοντας ότι η συμμόρφωση δεν είναι προαιρετική. «Δεν υπάρχει επιλογή αλά καρτ στις διεθνείς υποχρεώσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι η κήρυξη μη συμμόρφωσης θα μπορούσε να αποτελέσει το έναυσμα για νέες, αυστηρότερες κυρώσεις. Η χρονική στιγμή είναι κρίσιμη, καθώς η σύγκρουση στον ΟΗΕ για τον εμπλουτισμό ουρανίου παραμένει στο προσκήνιο των διεθνών εξελίξεων.

Παράλληλα, ο Γκρόσι αναγνώρισε την επίδραση των διπλωματικών προσπαθειών που καταβάλλει ο Αμερικανός ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ. Στόχος είναι η επίτευξη μιας ευρύτερης συμφωνίας που θα απομακρύνει το φάσμα νέων στρατιωτικών επιχειρήσεων στην περιοχή, κάτι που η IAEA υποστηρίζει σθεναρά.

Η επόμενη μέρα και οι διεθνείς μεσολαβήσεις

Ένα επιπλέον εμπόδιο που αναφέρθηκε ήταν οι πρόσφατες εσωτερικές ταραχές στο Ιράν, οι οποίες, σύμφωνα με την Τεχεράνη, καθιστούσαν αδύνατη τη διενέργεια επιθεωρήσεων για λόγους ασφαλείας. Ωστόσο, καθώς οι Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν πλέον ότι η κατάσταση είναι υπό έλεγχο, ο Γκρόσι ζητά την άμεση επανέναρξη των διαδικασιών.

Η πρωτοβουλία διαμεσολάβησης από τρίτες δυνάμεις ίσως αποδειχθεί καθοριστική για την εκτόνωση της κρίσης. Ο Γκρόσι αναμένεται να συναντηθεί με τον Ιρανό Υπουργό Εξωτερικών, Αμπάς Αρακτσί, τις επόμενες ημέρες ή εβδομάδες, με την ελπίδα να βρεθεί λύση εντός της άνοιξης.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι το παράθυρο της διπλωματίας κλείνει επικίνδυνα. Εάν δεν υπάρξει απτή πρόοδος μέχρι τον Απρίλιο, η διεθνής κοινότητα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια νέα φάση γεωπολιτικής αστάθειας, όπου ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών θα τεθεί υπό πλήρη αμφισβήτηση.