Τουρκία: Προειδοποίηση για «μεγαλύτερη κρίση» σε περίπτωση ξένης επέμβασης στο Ιράν

Η Τουρκία προειδοποίησε τη Δευτέρα ότι οποιαδήποτε ξένη παρέμβαση στο γειτονικό Ιράν θα πυροδοτούσε ανεξέλεγκτες κρίσεις στην ευρύτερη περιοχή, καλώντας παράλληλα σε απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης για την επίλυση των υφιστάμενων διαφορών. Η παρέμβαση της Άγκυρας έρχεται καθώς οι μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στο Ιράν κλιμακώνονται, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του προέδρου των ΗΠΑ.

Η στάση της Άγκυρας απέναντι στις εξελίξεις στην Τεχεράνη αντανακλά την πάγια στρατηγική του περιφερειακού εξισορροπιστή που επιδιώκει να διατηρήσει η Τουρκία, ειδικά σε μια περίοδο που οι διμερείς σχέσεις με τις ΗΠΑ βρίσκονται σε φάση επαναπροσδιορισμού. Η τουρκική ηγεσία αντιλαμβάνεται ότι οποιαδήποτε βίαιη αλλαγή καθεστώτος ή εξωτερική στρατιωτική δράση στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ντόμινο αστάθειας που θα επηρέαζε άμεσα τα τουρκικά σύνορα.

Η στάση της Άγκυρας και οι κίνδυνοι αποσταθεροποίησης

Ο εκπρόσωπος του κυβερνώντος κόμματος AK Party, Ομέρ Τσελίκ, ξεκαθάρισε ότι η Τουρκία δεν επιθυμεί να δει σκηνικά χάους στο Ιράν, παρά την αναγνώριση ορισμένων εσωτερικών προβλημάτων στην ιρανική κοινωνία και διακυβέρνηση. Σύμφωνα με τον Τσελίκ, οι προκλήσεις αυτές πρέπει να επιλυθούν αποκλειστικά μέσω των εσωτερικών δυναμικών και της εθνικής βούλησης του ιρανικού λαού, όπως έχει δηλώσει και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον κίνδυνο που ενέχει μια παρέμβαση υποκινούμενη από το Ισραήλ, η οποία, σύμφωνα με την Άγκυρα, θα οδηγούσε σε ακόμη χειρότερες συνέπειες. Η δήλωση αυτή έρχεται ως απάντηση στις αναφορές του Ισραηλινού πρωθυπουργού, ο οποίος εξέφρασε την ελπίδα για απελευθέρωση του περσικού έθνους, την ώρα που το ιερατικό καθεστώς βρίσκεται αντιμέτωπο με μια σοβαρή κρίση νομιμοποίησης.

Η «δακτυλοσκοπία» των αντιπάλων και ο ρόλος των ΗΠΑ

Από την πλευρά του, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, επισήμανε ότι οι διαδηλώσεις, αν και πηγάζουν από δομικά οικονομικά προβλήματα, τυγχάνουν χειραγώγησης από το εξωτερικό και συγκεκριμένα από τους αντιπάλους του Ιράν. Ο Φιντάν τόνισε ότι η σταθερότητα της περιοχής εξαρτάται από μια συμφωνία αμοιβαίου οφέλους μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, υποστηρίζοντας την ανάγκη για διπλωματική διέξοδο.

Παρά τις στενές προσωπικές σχέσεις που διατηρεί ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, η Άγκυρα εμφανίζεται ανήσυχη για τις προειδοποιήσεις της Ουάσιγκτον. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρέμβασης σε περίπτωση χρήσης βίας κατά των διαδηλωτών, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο για πλήγματα κατά του Ισραήλ και αμερικανικών βάσεων στην περιοχή.

Η ανθρωπιστική διάσταση και οι διεθνείς αντιδράσεις

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η Τουρκία επιχειρεί να αποτρέψει μια πολεμική σύρραξη που θα προκαλούσε νέα προσφυγικά κύματα και θα διέλυε τις εμπορικές ισορροπίες στην περιοχή. Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών στην Άγκυρα, υπογραμμίζεται ότι η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας του Ιράν αποτελεί κόκκινη γραμμή για την τουρκική εθνική ασφάλεια.

Την ίδια στιγμή, τα στοιχεία από τη διεθνή οργάνωση HRANA σοκάρουν, καθώς κάνουν λόγο για 544 νεκρούς και περισσότερες από 10.600 συλλήψεις από την έναρξη των κινητοποιήσεων στις 28 Δεκεμβρίου. Η κλιμάκωση της καταστολής ενισχύει τη διεθνή πίεση, με την Τουρκία να προσπαθεί να λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας για να αποφευχθεί η ολική ρήξη.

Οι προοπτικές για την περιφερειακή ισορροπία

Η επόμενη μέρα για το Ιράν παραμένει αβέβαιη, καθώς οι εσωτερικές πιέσεις συναντούν τις εξωτερικές απειλές. Η Τουρκία αναμένεται να συνεχίσει τις διπλωματικές επαφές της, επιδιώκοντας να πείσει τη διεθνή κοινότητα ότι μια εσωτερική μεταρρύθμιση στην Τεχεράνη είναι προτιμότερη από μια βίαιη ανατροπή που θα μπορούσε να μετατρέψει τη χώρα σε μια νέα εστία παρατεταμένου πολέμου.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η στάση του προέδρου των ΗΠΑ θα είναι ο καθοριστικός παράγοντας για τις εξελίξεις. Εν αναμονή των διευκρινίσεων από την Ουάσιγκτον, η Άγκυρα παραμένει σε κατάσταση επιφυλακής, παρακολουθώντας στενά κάθε κίνηση στα ανατολικά της σύνορα, γνωρίζοντας ότι η γεωπολιτική σταθερότητα κρέμεται από μια λεπτή κλωστή.