Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ: Η οικονομική αντιπαράθεση ο νούμερο ένα κίνδυνος για το 2026

Η οικονομική αντιπαράθεση μεταξύ των εθνών αναδείχθηκε ως η κορυφαία απειλή για την παγκόσμια σταθερότητα, εκτοπίζοντας τις ένοπλες συγκρούσεις από την πρώτη θέση. Σύμφωνα με την ετήσια έρευνα αντίληψης κινδύνων του WEF, περισσότεροι από 1.300 ειδικοί παγκοσμίως προειδοποιούν ότι τα εργαλεία οικονομικής πολιτικής μετατρέπονται πλέον σε «όπλα» γεωπολιτικής ισχύος.

Η δημοσιοποίηση της ετήσιας έκθεσης κινδύνων έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς οι παγκόσμιες ελίτ προετοιμάζονται για το 56ο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός. Η μετατόπιση του ενδιαφέροντος από τα πεδία των μαχών στις εμπορικές και οικονομικές αρένες αντανακλά την πλήρη αναδιάταξη της διεθνούς τάξης, όπου η ισχύς μετριέται πλέον με δασμούς και έλεγχο των εφοδιαστικών αλυσίδων.

Η εργαλειοποίηση της οικονομικής πολιτικής

Η Saadia Zahidi, διευθύνουσα σύμβουλος του WEF, υπογράμμισε ότι η «γεωοικονομική αντιπαράθεση» αποτελεί πλέον τον κυρίαρχο κίνδυνο. Αυτό το φαινόμενο εκδηλώνεται μέσω της αύξησης των δασμών, των αυστηρών ελέγχων στις ξένες επενδύσεις και των περιορισμών στην προμήθεια κρίσιμων ορυκτών πόρων.

Όπως επισημαίνεται, οι οικονομικές πολιτικές παύουν να αποτελούν βάση συνεργασίας και μετατρέπονται σε μέσα εξαναγκασμού. Η τάση αυτή ενισχύεται από την προσπάθεια χωρών, όπως η Βρετανία, να αποσπάσουν τον έλεγχο των ορυκτών από μονοπωλιακούς παρόχους, δημιουργώντας νέες εστίες έντασης.

Η στρατηγική «Πρώτα η Αμερική» που εφαρμόζει ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει οδηγήσει σε κατακόρυφη αύξηση των εμπορικών δασμών παγκοσμίως. Αυτή η πολιτική τροφοδοτεί τις τριβές με την Κίνα, η οποία παραμένει η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου και κυρίαρχος παίκτης στα ορυκτά που είναι απαραίτητα για την πράσινη μετάβαση.

Τεχνητή Νοημοσύνη και Περιβάλλον: Οι μακροπρόθεσμες απειλές

Ενώ η οικονομική σύγκρουση κυριαρχεί στο άμεσο μέλλον, η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αναδεικνύεται σε μείζονα κίνδυνο σε βάθος δεκαετίας. Οι ειδικοί εκφράζουν έντονες ανησυχίες για τις συνέπειες της ελλιπούς διακυβέρνησης της AI στην εργασία, την κοινωνική συνοχή και την ψυχική υγεία των πολιτών.

Παραδόξως, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, όπως τα ακραία καιρικά φαινόμενα, υποχώρησαν προσωρινά στην κατάταξη για την επόμενη διετία. Ωστόσο, στην προοπτική της δεκαετίας, η απώλεια της βιοποικιλότητας και οι αλλαγές στα γήινα συστήματα παραμένουν στις τρεις κορυφαίες θέσεις ανησυχίας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η υποχώρηση των περιβαλλοντικών θεμάτων στην ατζέντα είναι συμπτωματική της επείγουσας ανάγκης για οικονομική επιβίωση. Η Ευρώπη βρίσκεται σε τεντωμένο σχοινί, προσπαθώντας να ισορροπήσει μεταξύ της ασφάλειας των πόρων και της εξάρτησης από ανταγωνιστικές δυνάμεις.

Η επόμενη μέρα στο Νταβός

Η έρευνα του WEF, που βασίζεται σε απαντήσεις από ηγέτες της ακαδημαϊκής κοινότητας, των επιχειρήσεων και των κυβερνήσεων, θέτει το πλαίσιο για τις συζητήσεις που θα ξεκινήσουν την επόμενη εβδομάδα. Η κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η διεθνής συνεργασία καταρρέει υπό το βάρος του προστατευτισμού.

Εν αναμονή των επίσημων τοποθετήσεων, αναλυτές τονίζουν ότι η θωράκιση των εθνικών οικονομιών μέσω στρατηγικών συμμαχιών, όπως αυτή μεταξύ Βρετανίας και Καναδά, θα αποτελέσει το νέο πρότυπο. Η οικονομική διπλωματία καλείται πλέον να διαχειριστεί έναν κόσμο όπου οι αγορές είναι το νέο πεδίο μάχης.