ΝΑΤΟ: Πρόταση για την επιχείρηση «Arctic Sentry» στην Αρκτική εν μέσω των βλέψεων των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία

Ο υπουργός Άμυνας του Βελγίου, Τεό Φράνκεν, εισηγήθηκε την έναρξη μιας νέας νατοϊκής επιχείρησης στην Αρκτική με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας και την καταπράυνση των ανησυχιών της Ουάσινγκτον. Η πρόταση έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ εντείνει τις πιέσεις για τον έλεγχο της Γροιλανδίας, προκαλώντας έντονη διπλωματική κινητικότητα στις Βρυξέλλες.

Η γεωπολιτική σημασία της Αρκτικής αναβαθμίζεται ραγδαία, καθώς η περιοχή μετατρέπεται σε πεδίο ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εκφράζουν αυξανόμενες ανησυχίες για τη ρωσική και κινεζική παρουσία. Η υφιστάμενη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, η οποία βασίζεται στη συμφωνία του 1951, αποτελεί το θεμέλιο της περιφερειακής ασφάλειας, ωστόσο οι πρόσφατες δηλώσεις από τον Λευκό Οίκο επιβάλλουν μια νέα διατλαντική προσέγγιση.

Η αρχιτεκτονική της επιχείρησης «Arctic Sentry»

Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Τεό Φράνκεν στο Reuters την Κυριακή, η Συμμαχία πρέπει να επιδείξει ισχύ και ενότητα στον «βαθύ βορρά». Ο Βέλγος υπουργός πρότεινε τη δημιουργία της επιχείρησης «Arctic Sentry», η οποία θα μπορούσε να λειτουργήσει στα πρότυπα των υφιστάμενων αποστολών Baltic Sentry και Eastern Sentry.

Το μοντέλο αυτό προβλέπει τον συνδυασμό δυνάμεων από διαφορετικά κράτη-μέλη, με εκτεταμένη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), εξελιγμένων αισθητήρων και τεχνολογιών αιχμής για τη συνεχή επιτήρηση ξηράς και θάλασσας. Η πρόταση στοχεύει στην παροχή εγγυήσεων ασφαλείας προς την Ουάσινγκτον, χωρίς να θίγεται η κυριαρχία της Δανίας και της Γροιλανδίας.

Το γεωπολιτικό παρασκήνιο και η Γροιλανδία

Η παρέμβαση του Βέλγου υπουργού ακολουθεί τις δηλώσεις που έκανε την Παρασκευή ο πρόεδρος των ΗΠΑ, ο οποίος υποστήριξε ότι η χώρα του πρέπει να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας. Το επιχείρημα της αμερικανικής πλευράς εστιάζει στην ανάγκη αποτροπής μελλοντικής κατάληψης του νησιού από τη Ρωσία ή την Κίνα, μια θέση που έχει προκαλέσει ευρωπαϊκό μέτωπο στήριξης στη Δανία.

Παρά τις ανησυχίες που εκφράζει η Ουάσινγκτον, Σκανδιναβοί διπλωμάτες διαψεύδουν την ύπαρξη έντονης ρωσικής ή κινεζικής δραστηριότητας στην περιοχή. Ο Φράνκεν, αναγνωρίζοντας τη στρατηγική σημασία του νησιού, τόνισε την ανάγκη επίλυσης του ζητήματος στο πλαίσιο της συμμαχικής φιλίας, αποφεύγοντας μονομερείς ενέργειες που θα μπορούσαν να διαρρήξουν τη συνοχή του ΝΑΤΟ.

Η στάση του ΝΑΤΟ και οι αντιδράσεις της Κοπεγχάγης

Στο διπλωματικό πεδίο, ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είχε ήδη επικοινωνία με τον Αμερικανό Υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Αντικείμενο της συζήτησης ήταν η ενίσχυση των ικανοτήτων της Συμμαχίας στον βορρά, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι διαβουλεύσεις για την Αρκτική αποτελούν πλέον συνήθη πρακτική εντός του οργανισμού.

Από την πλευρά τους, οι ηγέτες της Δανίας και της Γροιλανδίας παραμένουν ανένδοτοι, δηλώνοντας ότι το νησί δεν μπορεί να προσαρτηθεί και ότι οι λόγοι διεθνούς ασφάλειας δεν δικαιολογούν μια τέτοια κίνηση. Σύμφωνα με εκτιμήσεις από αναλυτές στρατηγικής, η πρόταση για το «Arctic Sentry» ίσως αποτελέσει τη χρυσή τομή για τη διατήρηση της αμερικανικής εμπλοκής χωρίς την αλλαγή του εδαφικού καθεστώτος.

Οι προοπτικές της διατλαντικής ασφάλειας

Η επόμενη μέρα για τις σχέσεις Ευρώπης-ΗΠΑ στην Αρκτική θα κριθεί από την ικανότητα του ΝΑΤΟ να ενσωματώσει τις αμερικανικές απαιτήσεις σε ένα συλλογικό πλαίσιο δράσης. Η χρήση τεχνολογίας επιτήρησης αντί για εδαφική επέκταση φαίνεται να είναι η επικρατέστερη στρατηγική για την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης.

Εν αναμονή των επίσημων αποφάσεων, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις κινήσεις του Λευκού Οίκου, καθώς η Γροιλανδία παραμένει ο κρίσιμος γεωπολιτικός κόμβος που θα καθορίσει την ισορροπία δυνάμεων στον 21ο αιώνα. Η ανάγκη για διπλωματική ευελιξία και στρατιωτική ετοιμότητα είναι πλέον πιο επιτακτική από ποτέ.