Κούβα: Ενεργειακή πολιορκία και κίνδυνος κατάρρευσης μετά το μπλόκο στο πετρέλαιο της Βενεζουέλας

Η Κούβα βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σενάριο πλήρους πολιορκίας, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεσμεύτηκε να διακόψει οριστικά τη ροή πετρελαίου από τη Βενεζουέλα προς το νησί. Με την Αβάνα να βυθίζεται ήδη σε παρατεταμένα μπλακ άουτ και ελλείψεις, η διακοπή αυτής της ζωτικής σημασίας τροφοδοσίας απειλεί να προκαλέσει ανθρωπιστική καταστροφή τις επόμενες εβδομάδες.

Αυτή η εξέλιξη αποτελεί την κορύφωση μιας στρατηγικής πίεσης που ξεκίνησε με τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στις αρχές Ιανουαρίου, δημιουργώντας ένα γεωπολιτικό αποτύπωμα που στοχεύει στην πλήρη απομόνωση της Αβάνας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης δείχνει ότι η ενεργειακή εξάρτηση της Κούβας από το Καράκας χρησιμοποιείται πλέον ως μοχλός πίεσης για την πρόκληση πολιτικών αλλαγών στο νησί, την ώρα που οι εσωτερικές υποδομές βρίσκονται στα πρόθυρα της παράλυσης.

Η στρατηγική της ενεργειακής ασφυξίας και ο ναυτικός αποκλεισμός

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η Βενεζουέλα, η οποία αποτελούσε τον κύριο προμηθευτή του νησιού, δεν έχει αποστείλει φορτία αργού ή καυσίμων εδώ και περίπου έναν μήνα. Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε από τον ασφυκτικό ναυτικό αποκλεισμό που εφαρμόζει η Ουάσιγκτον, ο οποίος οδήγησε σε ενεργειακή ασφυξία πριν ακόμα από τις τελευταίες πολιτικές εξελίξεις στη Λατινική Αμερική.

Το τελευταίο μεγάλο φορτίο, περίπου 600.000 βαρελιών βενεζουελάνικου αργού, απέπλευσε από το λιμάνι Χοσέ στα μέσα Δεκεμβρίου με απενεργοποιημένο τον πομποδέκτη του, σε μια προσπάθεια να αποφύγει τον εντοπισμό. Ωστόσο, η πρόσφατη συμφωνία-σταθμός των ΗΠΑ για το πετρέλαιο της Βενεζουέλας φαίνεται να κλείνει οριστικά την κάνουλα για την κυβέρνηση του Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ.

Τα δεδομένα της κρίσης και η εξάρτηση από το Καράκας

Κατά τη διάρκεια του 2025, η Βενεζουέλα κάλυπτε περίπου το ένα τρίτο των καθημερινών αναγκών της Κούβας, αποστέλλοντας κατά μέσο όρο 26.500 βαρέλια ημερησίως. Η απώλεια αυτής της ποσότητας χαρακτηρίζεται ως καταστροφική από αναλυτές ενέργειας, καθώς οι εναλλακτικές πηγές τροφοδοσίας, όπως το Μεξικό και η Ρωσία, παρέχουν μόνο περιορισμένη βοήθεια που δεν επαρκεί για τη λειτουργία του εθνικού δικτύου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της ενεργειακής αγοράς, η Κούβα δεν διαθέτει το απαραίτητο συνάλλαγμα για να αγοράσει πετρέλαιο στις διεθνείς τιμές, ειδικά μετά την πίεση που ασκεί η κυβέρνηση Τραμπ. Η έλλειψη διαφάνειας σχετικά με τα στρατηγικά αποθέματα του νησιού εντείνει την αβεβαιότητα, με πολλούς να προβλέπουν ότι το επόμενο δίμηνο θα είναι το κρισιμότερο των τελευταίων δεκαετιών.

Η καθημερινότητα της επιβίωσης σε συνθήκες πολιορκίας

Στην κουβανική ύπαιθρο, η ζωή θυμίζει πλέον καρικατούρα του 19ου αιώνα, με τις άμαξες και τα ποδήλατα να αποτελούν τα κύρια μέσα μεταφοράς. Το ηλεκτρικό ρεύμα είναι φευγαλέο, με τις ώρες σκότους να υπερβαίνουν κατά πολύ τις ώρες παροχής, ενώ το διαδίκτυο λειτουργεί σποραδικά, απομονώνοντας περαιτέρω τους πολίτες από τον υπόλοιπο κόσμο.

Παρά τη σκληρή ρητορική του Ντίας-Κανέλ, ο οποίος δήλωσε ότι η Κούβα είναι έτοιμη να υπερασπιστεί την πατρίδα «μέχρι την τελευταία σταγόνα αίματος», η κοινωνική πίεση αυξάνεται. Οι κάτοικοι της Αβάνας, που μέχρι στιγμής είχαν γλιτώσει από τα χειρότερα, αρχίζουν να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο γενικευμένου μπλακ άουτ, καθώς η μείωση της ζήτησης λόγω του χειμώνα δεν θα είναι αρκετή για να ισοσκελίσει το τεράστιο έλλειμμα καυσίμων.

Το γεωπολιτικό στοίχημα και η επόμενη μέρα

Η στάση των συμμάχων της Κούβας, όπως η Αλγερία, η Αγκόλα και η Βραζιλία, παραμένει επιφυλακτική, καθώς καμία χώρα δεν φαίνεται διατεθειμένη να διακινδυνεύσει την οργή του προέδρου των ΗΠΑ. Μόνο το Μεξικό συνεχίζει να αποστέλλει περιορισμένες ποσότητες, με το τάνκερ Ocean Mariner να καταφθάνει πρόσφατα στην Αβάνα μεταφέροντας 85.000 βαρέλια καυσίμων, ποσότητα όμως που αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό.

Η διπλωματική απομόνωση και η οικονομική ασφυξία δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Η επόμενη φάση της κρίσης θα εξαρτηθεί από την αντοχή του κρατικού μηχανισμού και την ικανότητα της Αβάνας να βρει νέες διόδους τροφοδοσίας, σε μια περίοδο που οι διμερείς σχέσεις με την Ουάσιγκτον βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων ετών.