Ισπανία: Τα πιο πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα στην ιστορία της χώρας

Τουλάχιστον 39 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και δεκάδες τραυματίστηκαν το βράδυ της Κυριακής στην επαρχία της Κόρδοβα, σε ένα από τα χειρότερα σιδηροδρομικά δυστυχήματα που έχουν καταγραφεί στην Ισπανία. Η σφοδρή σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών υψηλής ταχύτητας κοντά στο Αδαμούθ ξυπνά μνήμες από την τραγωδία του 2013, επαναφέροντας στο προσκήνιο τη συζήτηση για τα πρωτόκολλα ασφαλείας του ευρωπαϊκού δικτύου.

Η Ισπανία διαθέτει ένα από τα πιο εξελιγμένα δίκτυα υψηλής ταχύτητας παγκοσμίως, ωστόσο η ιστορία της είναι σημαδεμένη από καταστροφές που οφείλονται σε έναν συνδυασμό ανθρώπινου παράγοντα και τεχνικών ελλείψεων. Το πρόσφατο συμβάν έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα περιστατικών που καθόρισαν την εξέλιξη των σιδηροδρομικών μεταφορών στην Ιβηρική χερσόνησο, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις για την επάρκεια των συστημάτων ελέγχου.

Η τραγωδία στην Κόρδοβα και το αποτύπωμα του 2013

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η σύγκρουση δύο αμαξοστοιχιών υψηλής ταχύτητας στην περιοχή Αδαμούθ αποτελεί το πλέον πολύνεκρο δυστύχημα από το 2013. Τότε, το καλοκαίρι εκείνου του έτους, 80 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους όταν ένα τρένο οκτώ βαγονιών εκτροχιάστηκε σε μια απότομη στροφή κοντά στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα.

Η έρευνα για το δυστύχημα του 2013 κατέδειξε ότι η υπερβολική ταχύτητα και η απόσπαση της προσοχής του μηχανοδηγού ήταν οι κύριες αιτίες. Ωστόσο, οι ενώσεις θυμάτων επέμειναν ότι το σύστημα ασφαλείας ASFA — ένα σύστημα αυτόματης πέδησης που προειδοποιεί τον οδηγό για σήματα και ταχύτητες — δεν ήταν επαρκές για να αποτρέψει το ανθρώπινο λάθος σε εκείνο το σημείο.

Σήμερα, ο αριθμός των νεκρών στην Κόρδοβα έχει φτάσει τους 39, με πολλούς τραυματίες να παραμένουν σε κρίσιμη κατάσταση. Οι αρχές εξετάζουν αν υπήρξε ανάλογη αστοχία στα συστήματα τηλεδιοίκησης ή αν πρόκειται για μια σπάνια τεχνική αποτυχία των σύγχρονων συρμών υψηλής τεχνολογίας.

Τρομοκρατία και μετωπικές συγκρούσεις του παρελθόντος

Η πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία των ισπανικών σιδηροδρόμων γράφτηκε την 11η Μαρτίου 2004. Δεν επρόκειτο για ατύχημα, αλλά για μια συντονισμένη τρομοκρατική επίθεση με δέκα βόμβες σε τέσσερα προαστιακά τρένα της Μαδρίτης, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 193 ανθρώπους και τραυμάτισε χιλιάδες άλλους.

Πηγαίνοντας πιο πίσω στο χρόνο, το 1972, μια μετωπική σύγκρουση στη διαδρομή Κάντιθ-Σεβίλλη άφησε πίσω της 86 νεκρούς. Το δυστύχημα προκλήθηκε όταν ένας μηχανοδηγός παραβίασε κόκκινο σηματοδότη, αναδεικνύοντας τις αδυναμίες του τότε δικτύου της κρατικής εταιρείας Renfe σε θέματα αυτόματου ελέγχου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής και συστημάτων ασφαλείας, η επαναλαμβανόμενη φύση ορισμένων ατυχημάτων υποδεικνύει την ανάγκη για καθολική εφαρμογή του συστήματος ERTMS — το Ευρωπαϊκό Σύστημα Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας που εξασφαλίζει τη διαλειτουργικότητα και την αυτόματη προστασία των τρένων — σε όλο το εθνικό δίκτυο.

Λογοκρισία και σκοτεινά χρόνια στη σκιά του Φράνκο

Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα δυστυχήματα σημειώθηκε το 1965 στο Γκρισέν, όπου ένα τρένο που εκτελούσε τη διαδρομή Μαδρίτη-Βαρκελώνη τυλίχθηκε στις φλόγες. Ενώ ο επίσημος απολογισμός έκανε λόγο για 30 νεκρούς, μεταγενέστερες έρευνες υποστηρίζουν ότι τα θύματα άγγιξαν τα 80, με το καθεστώς του Φράνκο να προσπαθεί να υποβαθμίσει το γεγονός.

Ανάλογη προσπάθεια συγκάλυψης υπήρξε και στην καταστροφή του Ελ Μπιέρθο το 1944. Η σύγκρουση τριών αμαξοστοιχιών μέσα σε σήραγγα θεωρείται η φονικότερη στην ιστορία της χώρας, με τις εκτιμήσεις για τους νεκρούς να κυμαίνονται από 78 έως και πάνω από 500, καθώς η τότε λογοκρισία εμπόδισε την πλήρη καταγραφή της τραγωδίας.

Η επόμενη μέρα για την ασφάλεια των επιβατών

Η πρόσφατη τραγωδία στην Κόρδοβα αναμένεται να πυροδοτήσει μια νέα σειρά αυστηρών ελέγχων σε όλο το δίκτυο υψηλής ταχύτητας της Ισπανίας. Οι δικαστικές αρχές έχουν ήδη ξεκινήσει τη συλλογή στοιχείων από τα «μαύρα κουτιά» των δύο αμαξοστοιχιών για να διαπιστωθεί αν υπήρξε αστοχία υλικού ή ανθρώπινη παράλειψη.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η εμπιστοσύνη των επιβατών στο σιδηροδρομικό μέσο αποτελεί προτεραιότητα, ειδικά σε μια περίοδο που η Ισπανία επενδύει δισεκατομμύρια στην πράσινη μετάβαση μέσω των τρένων. Η διαλεύκανση των αιτιών είναι το μοναδικό μέσο για να αποφευχθούν ανάλογες μαύρες σελίδες στο μέλλον.