- Η συνθήκη New START λήγει στις 5 Φεβρουαρίου χωρίς οριστική συμφωνία παράτασης.
- Ο πρόεδρος των ΗΠΑ εξετάζει το ενδεχόμενο να αφήσει τη συνθήκη να εκπνεύσει για μια 'καλύτερη' συμφωνία.
- Η Ρωσία έχει προτείνει μονοετή παράταση των υφιστάμενων ορίων για να κερδηθεί χρόνος.
- Η Κίνα ενισχύει το οπλοστάσιό της, στοχεύοντας σε πάνω από 1.000 κεφαλές έως το 2030.
- Το κόστος εκσυγχρονισμού των πυρηνικών δυνάμεων των ΗΠΑ εκτιμάται σε 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.
ΗΠΑ και Ρωσία βρίσκονται αντιμέτωπες με την προοπτική ενός ανεξέλεγκτου πυρηνικού ανταγωνισμού για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, καθώς η τελευταία συνθήκη ελέγχου των εξοπλισμών, η New START, εκπνέει στις 5 Φεβρουαρίου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχει ακόμη ανταποκριθεί επίσημα στην πρόταση του Βλαντίμιρ Πούτιν για μονοετή παράταση, την ώρα που η άνοδος της Κίνας περιπλέκει τις παγκόσμιες στρατηγικές ισορροπίες.
| Χαρακτηριστικό | Περιγραφή / Όριο |
|---|---|
| Συνθήκη | New START (2010) |
| Ημερομηνία Λήξης | 5 Φεβρουαρίου 2026 |
| Όριο Κεφαλών | 1.550 ανά πλευρά |
| Συστήματα Μεταφοράς | 700 (ICBMs, SLBMs, Βομβαρδιστικά) |
| Οπλοστάσιο Κίνας | ~600 κεφαλές (1.000+ έως το 2030) |
| Κόστος Εκσυγχρονισμού ΗΠΑ | $1 τρισεκατομμύριο (2025-2034) |
Αυτή η κρίσιμη καμπή αποτελεί το τέλος μιας εποχής που ξεκίνησε το 1972, όταν οι Ρίτσαρντ Νίξον και Λεονίντ Μπρέζνιεφ έθεσαν τα θεμέλια για τον περιορισμό των στρατηγικών όπλων. Από τότε, οι διμερείς συμφωνίες λειτούργησαν ως δικλείδες ασφαλείας, αποτρέποντας τον οικονομικό μαρασμό από έναν εξαντλητικό ανταγωνισμό εξοπλισμών και μειώνοντας τον κίνδυνο ενός πυρηνικού ολέθρου λόγω παρερμηνείας των προθέσεων της άλλης πλευράς.
Η δύναμη στην οποία η συνθήκη περιόρισε τις ΗΠΑ το 2010 δεν είναι επαρκής για να αντιμετωπίσει τη Ρωσία και την Κίνα μαζί.
Franklin Miller, Μέλος Διακομματικής Επιτροπής Κογκρέσου
Το χρονικό της λήξης και τα όρια της New START
Η συνθήκη New START, η οποία υπογράφηκε το 2010, θέτει αυστηρά όρια στις αναπτυγμένες στρατηγικές κεφαλές, περιορίζοντάς τες στις 1.550 για κάθε πλευρά. Παράλληλα, προβλέπει ανώτατο όριο 700 συστημάτων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων (ICBM), των πυραύλων που εκτοξεύονται από υποβρύχια και των βαρέων βομβαρδιστικών.
Χωρίς μια συμφωνία της τελευταίας στιγμής, ο κόσμος θα βρεθεί χωρίς κανέναν περιορισμό στα πυρηνικά οπλοστάσια μεγάλου βεληνεκούς για πρώτη φορά μετά από μισό αιώνα. Όπως μεταδίδει το Reuters, η απουσία πλαισίου θα αναγκάσει κάθε πλευρά να ενεργεί βάσει των χειρότερων δυνατών σεναρίων για τις κινήσεις του αντιπάλου.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της διεθνούς ασφάλειας, η κατάσταση αυτή είναι εξαιρετικά αποσταθεροποιητική. Χωρίς την ανταλλαγή πληροφοριών που προέβλεπε η συνθήκη, η στρατηγική αβεβαιότητα αυξάνεται, καθιστώντας τις κρίσεις πολύ πιο επικίνδυνες και δύσκολα διαχειρίσιμες.
Η στρατηγική Τραμπ και ο παράγοντας Κίνα
Προτεινόμενο New START: Γιατί η εκπνοή της τελευταίας πυρηνικής συνθήκης ΗΠΑ – Ρωσίας αλλάζει τις παγκόσμιες ισορροπίες
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει υιοθετήσει μια σκληρή στάση, δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «αν λήξει, έληξε», επιδιώκοντας μια «καλύτερη συμφωνία» που θα περιλαμβάνει και την Κίνα. Ωστόσο, το Πεκίνο αρνείται να συμμετάσχει σε συνομιλίες αφοπλισμού, υποστηρίζοντας ότι το οπλοστάσιό του παραμένει πολύ μικρότερο σε σχέση με εκείνα της Ουάσιγκτον και της Μόσχας.
Η ραγδαία ενίσχυση της Κίνας, η οποία διαθέτει πλέον περίπου 600 κεφαλές και αναμένεται να ξεπεράσει τις 1.000 έως το 2030, αλλάζει τα δεδομένα. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, το Πεντάγωνο έχει ήδη εντοπίσει πάνω από 100 διηπειρωτικούς πυραύλους σε σιλό, γεγονός που ενισχύει τις φωνές στις ΗΠΑ για αύξηση του αμερικανικού οπλοστασίου.
Τεχνικές προκλήσεις και νέα οπλικά συστήματα
Η αντικατάσταση της New START δεν είναι απλή υπόθεση, καθώς η Ρωσία έχει αναπτύξει νέα συστήματα, όπως ο υπερηχητικός πύραυλος Oreshnik και η τορπίλη Poseidon, που δεν καλύπτονται από το υπάρχον πλαίσιο. Από την άλλη πλευρά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ προωθεί το διαστημικό σύστημα αντιπυραυλικής άμυνας «Golden Dome».
Εάν οι περιορισμοί καταρρεύσουν, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να διπλασιάσουν τις αναπτυγμένες κεφαλές τους επαναφέροντας όπλα από το απόθεμα, ενώ η Ρωσία θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 800 κεφαλές. Αυτή η διαδικασία, αν και θα απαιτούσε τουλάχιστον έναν χρόνο, θα σήμαινε την επίσημη έναρξη ενός νέου ανεξέλεγκτου εξοπλιστικού μαραθωνίου.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής επισημαίνουν ότι το κόστος εκσυγχρονισμού των πυρηνικών δυνάμεων των ΗΠΑ αναμένεται να αγγίξει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια έως το 2034. Μια νέα κούρσα εξοπλισμών θα επιβάρυνε περαιτέρω τον προϋπολογισμό, χωρίς απαραίτητα να ενισχύει την εθνική ασφάλεια.
Η επόμενη μέρα της διεθνούς ασφάλειας
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς το Ρολόι της Καταστροφής βρίσκεται ήδη στην πλησιέστερη απόσταση από τα «μεσάνυχτα» στην ιστορία. Η απόφαση του Λευκού Οίκου τις επόμενες ημέρες θα καθορίσει αν θα υπάρξει μια ύστατη προσπάθεια συνεννόησης ή αν ο κόσμος θα εισέλθει σε μια περίοδο πυρηνικής ανασφάλειας.
Οι επόμενες 144 ώρες είναι καθοριστικές για το αν θα επικρατήσει η διπλωματική σύνεση ή η στρατηγική της ισχύος. Σε κάθε περίπτωση, η αρχιτεκτονική της παγκόσμιας ασφάλειας, όπως την γνωρίζαμε τις τελευταίες δεκαετίες, φαίνεται πως αναθεωρείται ριζικά, με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια ειρήνη.
Πώς να ερμηνεύετε τις πυρηνικές εξελίξεις
- Εστιάστε στις επίσημες ανακοινώσεις των Υπουργείων Εξωτερικών και όχι σε ανεπίσημες ρητορικές.
- Κατανοήστε τη διαφορά μεταξύ 'αναπτυγμένων' και 'σε απόθεμα' πυρηνικών κεφαλών.
- Παρακολουθήστε τις κινήσεις της Κίνας, καθώς αποτελεί πλέον τον τρίτο κρίσιμο πόλο της πυρηνικής σκακιέρας.
- Αναζητήστε αναλύσεις από αξιόπιστα think-tanks (όπως το RUSI ή το RAND) για τη στρατηγική βάση των αποφάσεων.
