- Συμφωνία ΕΕ για δημιουργία κέντρων επιστροφής μεταναστών σε τρίτες χώρες.
- Δυνατότητα έρευνας σε σπίτια και συλλογής βιομετρικών δεδομένων με εξαναγκασμό.
- Παράταση περιόδων κράτησης και ποινικές κυρώσεις για μη συνεργασία.
- Στόχος η αύξηση του ποσοστού απελάσεων που σήμερα βρίσκεται στο 20%.
Οι νομοθέτες και οι κυβερνήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν τη Δευτέρα σε νέους αυστηρούς κανόνες που επιτρέπουν την αποστολή μεταναστών σε «κόμβους επιστροφής» σε τρίτες χώρες. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, η νομοθεσία στοχεύει στην επιτάχυνση των απελάσεων, καθώς σήμερα μόλις το 20% των εντολών απομάκρυνσης εκτελείται αποτελεσματικά.
| Νέο Μέτρο | Περιγραφή / Συνέπειες |
|---|---|
| Κόμβοι Επιστροφής | Δημιουργία κέντρων σε τρίτες χώρες χωρίς απαραίτητη σύνδεση με τον μετανάστη |
| Έρευνες Κατοικιών | Δυνατότητα εφόδου σε σπίτια και κατάσχεση προσωπικών αντικειμένων |
| Βιομετρικά Δεδομένα | Υποχρεωτική συλλογή δεδομένων με δυνατότητα χρήσης εξαναγκασμού |
| Ποινικές Κυρώσεις | Επιβολή προστίμων και απαγορεύσεων εισόδου για μη συνεργασία |
| Προθεσμίες Κράτησης | Επέκταση του χρόνου κράτησης για τη διευκόλυνση των απελάσεων |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της συστηματικής αυστηροποίησης της μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία τροφοδοτείται από την άνοδο των δεξιών κομμάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Παρά το γεγονός ότι οι παράτυπες αφίξεις μειώθηκαν κατά 26% το περασμένο έτος, η ανάγκη για γεωπολιτικό έλεγχο των συνόρων παραμένει στην κορυφή της ατζέντας των Βρυξελλών. Η νέα στρατηγική επιδιώκει να δώσει στα κράτη μέλη περισσότερα εργαλεία για απελάσεις, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Το νομικό οπλοστάσιο που υπηρετεί μια ξενοφοβική ιδεολογία είναι πλέον πλήρες.
Mélissa Camara, Γαλλίδα Ευρωβουλευτής των Πρασίνων
Η δημιουργία των «κόμβων επιστροφής» σε τρίτες χώρες
Το κεντρικό σημείο της συμφωνίας αφορά τη δυνατότητα των κρατών μελών να ιδρύουν «κόμβους επιστροφής» εκτός της ΕΕ για άτομα των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί. Αυτό το μέτρο έρχεται σε συνέχεια της πρόσφατης συμφωνίας για αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία έθεσε τις βάσεις για κέντρα επεξεργασίας εκτός συνόρων. Οι απελαθέντες θα μπορούν πλέον να αποστέλλονται σε κόμβους σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν απαραίτητα κάποια πρότερη σύνδεση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι νέοι κανόνες θα εξορθολογίσουν τις διαδικασίες και θα αυξήσουν τον έλεγχο επί των ροών. Ήδη από τον περασμένο Δεκέμβριο, 19 χώρες πίεζαν για κέντρα επιστροφών, υποστηρίζοντας ότι το τρέχον σύστημα είναι αναποτελεσματικό και δυσλειτουργικό. Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Magnus Brunner τόνισε ότι με αυτούς τους κανόνες η ΕΕ αποκτά μεγαλύτερο έλεγχο στο ποιος μπορεί να παραμείνει στην επικράτειά της.
Προτεινόμενο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Το ΕΛΚ συμμαχεί με την ακροδεξιά για να χαλαρώσει τον νόμο κατά της αποψίλωσης
Αυστηροποίηση ελέγχων και βιομετρικά δεδομένα
Η νέα νομοθεσία προβλέπει την παράταση των περιόδων κράτησης και την εισαγωγή αυστηρών ποινών για τη μη συνεργασία. Οι αρχές θα έχουν το δικαίωμα να κατάσχουν προσωπικά αντικείμενα, να συλλέγουν βιομετρικά δεδομένα και να πραγματοποιούν έρευνες σε κατοικίες. Η χρήση εξαναγκασμού επιτρέπεται ως έσχατη λύση για τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, γεγονός που προκαλεί έντονες αντιδράσεις από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η επιτυχία του μέτρου εξαρτάται από τις διμερείς συμφωνίες με τις χώρες υποδοχής. Η δυνατότητα αποστολής μεταναστών σε κράτη με τα οποία δεν έχουν κανέναν απολύτως δεσμό αποτελεί μια ριζική στροφή που επαναπροσδιορίζει το ευρωπαϊκό δίκαιο. Παράλληλα, η ΕΕ έχει ήδη εξετάσει τη διακοπή εμπορικών προνομίων σε χώρες που αρνούνται την επανεισδοχή των πολιτών τους.
Η επόμενη μέρα και οι αντιδράσεις
Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις προειδοποιούν για επικίνδυνες πρακτικές που ενδέχεται να νομιμοποιηθούν μέσω αυτού του «νομικού οπλοστασίου». Ορισμένοι ευρωβουλευτές κάνουν λόγο για ξενοφοβική ιδεολογία, επισημαίνοντας ότι οι έρευνες σε σπίτια θυμίζουν αμφιλεγόμενες πρακτικές άλλων ηπείρων. Ήδη υπάρχουν εκκλήσεις για μεταρρύθμιση της Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς πολλοί ηγέτες θεωρούν το τρέχον πλαίσιο ασύλου μη αποτελεσματικό.
Η νομοθεσία απαιτεί πλέον την επίσημη έγκριση από τις κυβερνήσεις της ΕΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να τεθεί σε ισχύ. Οι επόμενοι μήνες θα είναι καθοριστικοί για την εφαρμογή των «κόμβων επιστροφής», καθώς θα δοκιμαστεί η αντοχή των διεθνών συμφωνιών. Η Ευρώπη φαίνεται να επιλέγει μια σκληρή γραμμή, στοχεύοντας στην αποτροπή των ροών μέσω της αυστηρής επιβολής των απελάσεων.
