ΕΕ: Ιστορική εμπορική συμφωνία με την Ινδία για την αντιμετώπιση των δασμών του Τραμπ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ολοκλήρωσε την Τρίτη τις διαπραγματεύσεις για μια ιστορική συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με την Ινδία, επιδιώκοντας να θωρακίσει την ευρωπαϊκή οικονομία από τους δασμούς του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, το εμπόριο με τις ΗΠΑ και την Κίνα αντιπροσώπευε το 32% του συνολικού όγκου συναλλαγών της ΕΕ το 2024, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για στρατηγική απεξάρτηση και άνοιγμα σε νέες αγορές.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως άμεση απάντηση στη νέα παγκόσμια οικονομική πραγματικότητα που διαμορφώνει η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιταχύνει τις διαδικασίες για τη σύναψη εμπορικών συμμαχιών, καθώς ο δασμολογικός προστατευτισμός — η πολιτική επιβολής περιορισμών στο διεθνέ εμπόριο μέσω δασμών για την προστασία της εγχώριας παραγωγής — αποτελεί πλέον τον βασικό κίνδυνο για τη σταθερότητα της ευρωζώνης. Η συμφωνία με το Νέο Δελχί θεωρείται το «κλειδί» για τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.

Η «μητέρα όλων των συμφωνιών» με το Νέο Δελχί

Παρά το γεγονός ότι η συμφωνία με την Ινδία χαρακτηρίζεται ως λιγότερο φιλόδοξη σε τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία και οι δημόσιες συμβάσεις, οι δύο πλευρές την αποκαλούν τη «μητέρα όλων των συμφωνιών». Η σύμπραξη αφορά μια αγορά 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων, με την ΕΕ να προβλέπει ότι οι εξαγωγές αγαθών προς την Ινδία θα διπλασιαστούν μέχρι το 2032. Αυτή η ιστορική εμπορική συμφωνία αναμένεται να αποφέρει εξοικονόμηση δασμών ύψους 4 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.

Το διμερές εμπόριο αγαθών ανήλθε στα 120 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024, υπογραμμίζοντας τη σημασία της Ινδίας ως στρατηγικού εταίρου. Η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων την Τρίτη σηματοδοτεί μια νέα εποχή, όπου η Ευρώπη αναζητά αντίβαρα στην πίεση που ασκεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ στις διατλαντικές σχέσεις. Η συμφωνία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας για εμπορική απεξάρτηση από τις ΗΠΑ, παρόμοια με τις κινήσεις που πραγματοποιούν και άλλες οικονομίες.

Το μέτωπο της Mercosur και οι εσωτερικές τριβές

Η στρατηγική της ΕΕ δεν περιορίζεται στην Ασία, καθώς η συμφωνία με τη Mercosur παραμένει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η συμφωνία με το μπλοκ της Νότιας Αμερικής (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη) αναμένεται να καταργήσει δασμούς άνω των 4 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Ωστόσο, οι αντιδράσεις από χώρες όπως η Γαλλία παραμένουν έντονες, με τους αγρότες να προειδοποιούν για αθέμιτο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές βοείου κρέατος.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης στις Βρυξέλλες, η πίεση για την εφαρμογή αυτών των συμφωνιών είναι πρωτοφανής. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η ΕΕ δεν έχει την πολυτέλεια της καθυστέρησης, καθώς ο εμπορικός πόλεμος με την Ουάσιγκτον θα μπορούσε να κοστίσει δισεκατομμύρια στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. Η Γερμανία πιέζει για την άμεση προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας Mercosur, παρά τις νομικές προσφυγές στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Η επέκταση στην Ασία και οι κρίσιμες πρώτες ύλες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επίσης ολοκληρώσει διαπραγματεύσεις με την Ινδονησία, η οποία στοχεύει στην κατάργηση δασμών ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ σε ευρωπαϊκά προϊόντα. Η Τζακάρτα επιδιώκει την εφαρμογή της συμφωνίας έως τον Ιανουάριο του 2027, προσβλέποντας στον διπλασιασμό του διμερούς εμπορίου. Παράλληλα, η ΕΕ έχει αναθεωρήσει τη συμφωνία με το Μεξικό, προσθέτοντας υπηρεσίες και επενδύσεις στον τομέα των γεωργικών προϊόντων.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων, οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι η στροφή προς την Αυστραλία είναι στρατηγικής σημασίας για την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες. Το λίθιο και οι σπάνιες γαίες είναι απαραίτητα για την πράσινη μετάβαση της Ευρώπης, και μια νέα συμφωνία με την Καμπέρα θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα. Ο επικεφαλής εμπορίου της ΕΕ, Μάρος Σέφτσοβιτς, στοχεύει στην ολοκλήρωση των συνομιλιών με τις χώρες του ASEAN έως το 2027.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η επόμενη μέρα για το διεθνές εμπόριο θα κριθεί από την ταχύτητα επικύρωσης αυτών των συμφωνιών από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ανάγκη για διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού είναι πιο επιτακτική από ποτέ, καθώς η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια περίοδο έντονης αστάθειας. Η ΕΕ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία των εγχώριων παραγωγών και την ανάγκη για νέες, ανοιχτές αγορές.

Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ του Reuters, η στροφή της ΕΕ προς την Ινδία και τη Νοτιοανατολική Ασία αποτελεί μια στρατηγική κίνηση επιβίωσης. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν γρήγορα στα νέα δεδομένα, εκμεταλλευόμενες τις μειώσεις δασμών και τις νέες ευκαιρίες που ανοίγονται σε αναπτυσσόμενες οικονομίες. Η επιτυχία αυτών των συμφωνιών θα καθορίσει το γεωπολιτικό αποτύπωμα της Ένωσης την επόμενη δεκαετία.