Έκθεση CPJ: Μείωση των φυλακισμένων δημοσιογράφων το 2025 αλλά σε επίπεδα ρεκόρ η καταστολή

Σύμφωνα με τη νέα έκθεση της Επιτροπής Προστασίας Δημοσιογράφων (CPJ), ο αριθμός των φυλακισμένων δημοσιογράφων παγκοσμίως σημείωσε πτώση το 2025, φτάνοντας τους 330 κρατούμενους. Παρά τη μείωση από το ιστορικό υψηλό των 384 το 2024, η οργάνωση προειδοποιεί ότι η ελευθερία του Τύπου δέχεται συστηματικές επιθέσεις τόσο από αυταρχικά όσο και από δημοκρατικά καθεστώτα, με την Κίνα να διατηρεί την αρνητική πρωτιά.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας περιόδου έντονου γεωπολιτικού αναβρασμού, όπου η δημοσιογραφία μετατρέπεται συχνά σε πεδίο μάχης για τον έλεγχο της πληροφορίας. Η οριακή μείωση των αριθμών δεν υποδηλώνει απαραίτητα βελτίωση των συνθηκών, αλλά συχνά μια αλλαγή τακτικής στην καταστολή της διαφωνίας μέσω νομικών και ψηφιακών εργαλείων.

Η γεωγραφία της καταστολής και οι χώρες-δεσμοφύλακες

Όπως μεταδίδει το Reuters, η Κίνα παραμένει η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό φυλακισμένων δημοσιογράφων, μετρώντας 50 κρατούμενους έως την 1η Δεκεμβρίου 2025. Η στρατηγική του Πεκίνου εστιάζει στον πλήρη έλεγχο του ψηφιακού χώρου, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από την ενίσχυση του πυρηνικού και στρατιωτικού της οπλοστασίου που απαιτεί απόλυτη εσωτερική σιωπή.

Στη δεύτερη θέση βρίσκεται η Μιανμάρ με 30 δημοσιογράφους πίσω από τα κάγκελα, καθώς η στρατιωτική χούντα εντείνει τις διώξεις ενόψει των αμφιλεγόμενων εκλογών. Η καταστολή στη χώρα αυτή έχει λάβει διαστάσεις ανθρωπιστικής κρίσης, με το νομικό πλαίσιο να ποινικοποιεί κάθε μορφή κριτικής προς το καθεστώς.

Το Ισραήλ καταλαμβάνει την τρίτη θέση με 29 φυλακισμένους δημοσιογράφους, όλοι εκ των οποίων είναι Παλαιστίνιοι. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με Αμερικανούς βουλευτές να καταγγέλλουν την έλλειψη λογοδοσίας για τις επιθέσεις κατά ανθρώπων του Τύπου στις εμπόλεμες ζώνες.

Βασανιστήρια και η σκοτεινή πλευρά της κράτησης

Η έκθεση της CPJ αποκαλύπτει σοκαριστικά στοιχεία για τις συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων, καθώς σχεδόν ένας στους πέντε δημοσιογράφους ανέφερε ότι υπέστη βασανιστήρια ή ξυλοδαρμούς. Η χρήση βίας δεν περιορίζεται μόνο σε αυταρχικά κράτη, αλλά παρατηρείται και σε χώρες που αυτοαποκαλούνται δημοκρατικές.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η εργαλειοποίηση του δικαστικού συστήματος για τη φίμωση του Τύπου αποτελεί πλέον κοινή πρακτική παγκοσμίως. Η τάση αυτή, όπως σημειώνουν νομικοί παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση, υπονομεύει τη διαφάνεια και την ικανότητα των πολιτών να έχουν πρόσβαση σε ανεξάρτητη ενημέρωση.

Επιπλέον, η καταστολή επεκτείνεται και σε ψηφιακό επίπεδο, όπως φάνηκε πρόσφατα στο Πακιστάν, όπου δημοσιογράφοι καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη για αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ποινικοποίηση της άποψης αποτελεί το νέο δόγμα των καθεστώτων που επιδιώκουν την επιβίωσή τους μέσω του φόβου.

Το βαρύ τίμημα: 127 νεκροί το 2025

Πέρα από τις φυλακίσεις, το 2025 αποδείχθηκε μια από τις πιο θανατηφόρες χρονιές για τον κλάδο, με 127 δημοσιογράφους και εργαζόμενους στα μέσα ενημέρωσης να χάνουν τη ζωή τους κατά την εκτέλεση του καθήκοντος. Ο αριθμός αυτός υπογραμμίζει τους ακραίους κινδύνους που αντιμετωπίζουν όσοι καλύπτουν συγκρούσεις και διαφθορά.

Η Διευθύνουσα Σύμβουλος της CPJ, Jodie Ginsberg, τόνισε ότι η φυλάκιση δημοσιογράφων στοχεύει άμεσα στην καταστολή της διαφωνίας και στον πνιγμό της ανεξάρτητης αναφοράς. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τη διάβρωση των δημοκρατικών ελευθεριών, καθώς οι πιέσεις προς τον Τύπο αυξάνονται.

Εν αναμονή των επόμενων κινήσεων από διεθνείς οργανισμούς, η κατάσταση παραμένει κρίσιμη. Η επόμενη μέρα για την παγκόσμια δημοσιογραφία εξαρτάται από τη δυνατότητα προστασίας των πηγών και της φυσικής ακεραιότητας των λειτουργών της, σε ένα περιβάλλον που γίνεται ολοένα και πιο εχθρικό.