ΗΠΑ: Σύνοδος 50 χωρών για την απεξάρτηση από τα κρίσιμα ορυκτά της Κίνας

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ φιλοξενεί την Τετάρτη στην Ουάσιγκτον εκπροσώπους από περισσότερες από 50 χώρες, σε μια κρίσιμη προσπάθεια να περιοριστεί ο έλεγχος της Κίνας στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Η πρωτοβουλία επικεντρώνεται στο Project Vault, ένα στρατηγικό απόθεμα με χρηματοδότηση 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων, που στοχεύει στη διασφάλιση των πρώτων υλών για ημιαγωγούς, ηλεκτρικά οχήματα και προηγμένα οπλικά συστήματα.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της στρατηγικής απόφασης της Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσει το γεωπολιτικό αποτύπωμα της Κίνας, η οποία χρησιμοποιεί την κυριαρχία της στην επεξεργασία ορυκτών ως μοχλό πίεσης. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται άμεσα με την ανάγκη των δυτικών οικονομιών να διαφοροποιήσουν τις πηγές εφοδιασμού τους, αποφεύγοντας τον κίνδυνο ξαφνικών εξαγωγικών περιορισμών από το Πεκίνο.

Το Project Vault και η στρατηγική των 12 δισεκατομμυρίων

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, ο πρόεδρος των ΗΠΑ εγκαινίασε τη Δευτέρα το Project Vault, μια φιλόδοξη πρωτοβουλία για τη δημιουργία στρατηγικού αποθέματος κρίσιμων ορυκτών. Το εγχείρημα υποστηρίζεται από 10 δισεκατομμύρια δολάρια σε αρχική χρηματοδότηση από την U.S. Export-Import Bank και επιπλέον 2 δισεκατομμύρια δολάρια από ιδιωτικά κεφάλαια.

Η κίνηση αυτή θεωρείται απαραίτητη, καθώς η Κίνα έχει επανειλημμένα περιορίσει τις εξαγωγές σπανίων γαιών, προκαλώντας καθυστερήσεις στην παραγωγή των αυτοκινητοβιομηχανιών σε Ευρώπη και ΗΠΑ. Παράλληλα, η υπερπροσφορά λιθίου από κινεζικές πηγές έχει οδηγήσει σε τεχνητή πτώση των τιμών, καθιστώντας ασύμφορη την επέκταση της παραγωγής σε άλλες περιοχές του πλανήτη.

Διεθνής συμμαχία και το νέο «κλαμπ εμπορίου»

Στη συνάντηση της Ουάσιγκτον συμμετέχουν χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Ινδία, η Ιαπωνία, η Γερμανία και η Αυστραλία, αναζητώντας κοινά εργαλεία πολιτικής. Ο υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ, Νταγκ Μπέργκουμ, ανακοίνωσε ότι 11 επιπλέον χώρες θα ενταχθούν αυτή την εβδομάδα σε ένα διεθνές κλαμπ εμπορίου κρίσιμων ορυκτών, ενισχύοντας το μέτωπο απέναντι στο Πεκίνο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο αντιπρόεδρος JD Vance αναμένεται να τοποθετηθούν στη σύνοδο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού. Η προσπάθεια αυτή περιλαμβάνει την ευθυγράμμιση των επενδυτικών κινήτρων και τη διερεύνηση παρεμβάσεων στην αγορά, όπως η θέσπιση κατώτατων τιμών (price floors) για την προστασία των νέων ορυχείων.

Παρεμβάσεις στην αγορά και κατώτατες τιμές

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι η συλλογική δράση είναι ο μόνος τρόπος για τη μείωση της ευάλωτης θέσης της Δύσης. Ο Scott Kennedy από το CSIS επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ αναγνωρίζουν πλέον πως πρέπει να δράσουν σε συντονισμό με τους εταίρους τους για να αντιμετωπίσουν την κινεζική κυριαρχία.

Ήδη εξετάζεται η χρήση των δασμών του Άρθρου 232 σε συνδυασμό με διεθνείς συμφωνίες για τη διατήρηση των τιμών σε επίπεδα που επιτρέπουν τη βιωσιμότητα των επενδύσεων εκτός Κίνας. Αυτό το μοντέλο, που ήδη συζητείται στο πλαίσιο των σχεδίων των G7, στοχεύει στην αποτροπή του «στραγγαλισμού» των νέων παραγωγών από τις επιθετικές τιμολογιακές πολιτικές του Πεκίνου.

Η επόμενη μέρα για τις παγκόσμιες αγορές

Η Αυστραλία, η οποία τοποθετείται ως η κύρια εναλλακτική λύση στην Κίνα, αναμένεται να έχει έτοιμο το δικό της στρατηγικό απόθεμα έως το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Η κίνηση αυτή ευθυγραμμίζεται με την ευρύτερη δέσμευση της Βρετανίας και άλλων συμμάχων να αποσπάσουν τον έλεγχο των κρίσιμων υλικών από το κινεζικό μονοπώλιο.

Παρά τις προκλήσεις, η σύνοδος της Ουάσιγκτον σηματοδοτεί μια ιστορική στροφή προς τον οικονομικό κρατισμό και τη διπλωματία των ορυκτών. Καθώς δεν υπάρχει μία «μαγική λύση», οι συμμετέχοντες προσανατολίζονται σε ένα μείγμα εργαλείων που θα περιλαμβάνει φορολογικά κίνητρα, στρατηγικά αποθέματα και περιορισμούς εξαγωγών για τη θωράκιση της εθνικής ασφάλειας.