- Η Κίνα απαγόρευσε τις εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης και σπανίων γαιών προς την Ιαπωνία.
- Η κρίση πυροδοτήθηκε από δηλώσεις της Ιαπωνίας για την προστασία της Ταϊβάν.
- Η Ιαπωνία εισάγει το 60% των σπανίων γαιών από την Κίνα, γεγονός που απειλεί την παραγωγή τσιπ.
- Πιθανή ετήσια διακοπή των εξαγωγών θα μπορούσε να μειώσει το ιαπωνικό ΑΕΠ κατά 0,43%.
- Το Τόκιο χαρακτήρισε το μέτρο «απαράδεκτο» και αντίθετο προς τις διεθνείς πρακτικές.
Η ιαπωνική κυβέρνηση χαρακτήρισε «απολύτως απαράδεκτη» την απόφαση της Κίνας να απαγορεύσει τις εξαγωγές προϊόντων διπλής χρήσης προς τη χώρα. Η κίνηση αυτή, που στοχεύει άμεσα την ιαπωνική βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας, αποτελεί την κορύφωση μιας σφοδρής διπλωματικής αντιπαράθεσης με φόντο το ζήτημα της Ταϊβάν. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Reuters, το Τόκιο εκφράζει τη βαθιά του λύπη για μια ενέργεια που παρεκκλίνει από τις διεθνείς πρακτικές.
| Διάρκεια Περιορισμών | Κόστος σε Γεν | Επίπτωση στο ΑΕΠ |
|---|---|---|
Διάρκεια Περιορισμών 3 μήνες | Κόστος σε Γεν 660 δισεκατομμύρια | Επίπτωση στο ΑΕΠ 0,11% |
Διάρκεια Περιορισμών 1 έτος | Κόστος σε Γεν Μη διαθέσιμο | Επίπτωση στο ΑΕΠ 0,43% |
Η τρέχουσα ρήξη μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών της Ασίας δεν αποτελεί κεραυνό εν αιθρία, αλλά τη δραματική κλιμάκωση μιας μακροχρόνιας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης. Το παρασκήνιο της υπόθεσης συνδέεται με την ιστορική εξάρτηση της Ιαπωνίας από τις κινεζικές πρώτες ύλες, μια αδυναμία που το Πεκίνο έχει εργαλειοποιήσει ξανά στο παρελθόν, όπως στην κρίση του 2010.
Μια τέτοια ενέργεια, που στοχεύει αποκλειστικά τη χώρα μας, διαφέρει σημαντικά από τη διεθνή πρακτική και είναι απολύτως απαράδεκτη.
Μινόρου Κιχάρα, Γενικός Γραμματέας Υπουργικού Συμβουλίου Ιαπωνίας
Η κλιμάκωση της διπλωματικής κρίσης
Η ένταση πυροδοτήθηκε στα τέλη του περασμένου έτους, όταν η Ιαπωνέζα Πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι δήλωσε ότι μια πιθανή κινεζική επίθεση στην Ταϊβάν θα μπορούσε να θεωρηθεί υπαρξιακή απειλή για την Ιαπωνία. Η δήλωση αυτή προκάλεσε την οργή του Πεκίνου, το οποίο θεωρεί το νησί αναπόσπαστο μέρος της επικράτειάς του.
Παρά τις πιέσεις, η Τακαΐτσι αρνήθηκε να ανακαλέσει τις δηλώσεις της, οδηγώντας την Κίνα σε μια σειρά αντιμέτρων. Η διπλωματική διαμάχη έχει ήδη μεταφερθεί σε διεθνή φόρουμ, με τις δύο πλευρές να ανταλλάσσουν βαριές κατηγορίες για στρατιωτική απειλή και αποσταθεροποίηση της περιοχής.
Ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου της Ιαπωνίας, Μινόρου Κιχάρα, τόνισε την Τετάρτη ότι το μέτρο που στοχεύει αποκλειστικά την Ιαπωνία είναι «βαθιά λυπηρό». Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που οι κοινές περιπολίες κινεζικών και ρωσικών δυνάμεων κοντά στα ιαπωνικά ύδατα έχουν αυξήσει το αίσθημα ανασφάλειας στο Τόκιο.
Οι επιπτώσεις στην ιαπωνική βιομηχανία
Τα προϊόντα διπλής χρήσης περιλαμβάνουν λογισμικό και τεχνολογίες που έχουν τόσο πολιτικές όσο και στρατιωτικές εφαρμογές. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι σπάνιες γαίες, στοιχεία απαραίτητα για την κατασκευή ημιαγωγών (chips), drones και άλλων συστημάτων υψηλής τεχνολογίας.
Αν και η Ιαπωνία έχει προσπαθήσει να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της, εξακολουθεί να εισάγει περίπου το 60% των σπανίων γαιών από την Κίνα. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι ένας ευρύτερος περιορισμός στις άδειες εξαγωγής θα μπορούσε να πλήξει καίρια τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας και της ρομποτικής.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις οικονομικών αναλυτών που παρακολουθούν τη στενή σχέση εμπορίου και ασφάλειας, η κίνηση του Πεκίνου αποτελεί μια μορφή οικονομικού εξαναγκασμού. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αβεβαιότητα για το ποια ακριβώς αντικείμενα θα στοχοποιηθούν προκαλεί ήδη τριγμούς στο χρηματιστήριο του Τόκιο.
Ο οικονομικός αντίκτυπος και οι προβλέψεις
Οι αγορές αντέδρασαν με επιφυλακτικότητα, με τον δείκτη Topix να σημειώνει πτώση 0,55% την Τετάρτη. Οι μετοχές του μεταλλευτικού κλάδου δέχθηκαν τις ισχυρότερες πιέσεις, υποχωρώντας κατά 3,2%, καθώς οι επενδυτές φοβούνται παρατεταμένη διακοπή της τροφοδοσίας.
Ο οικονομολόγος του Nomura Research Institute, Τακαχίντε Κιούτσι, προειδοποίησε ότι μια τρίμηνη διακοπή των εξαγωγών θα μπορούσε να κοστίσει στις ιαπωνικές επιχειρήσεις 660 δισεκατομμύρια γεν. Σε ετήσια βάση, ένας τέτοιος αποκλεισμός θα μπορούσε να αφαιρέσει έως και 0,43% από το ΑΕΠ της χώρας.
Παρά την ένταση, τα τρέχοντα τελωνειακά στοιχεία της Κίνας δεν δείχνουν ακόμη μείωση των εξαγωγών, με τον Νοέμβριο να καταγράφει μάλιστα αύξηση 35%. Ωστόσο, η πρόθεση του Πεκίνου να ενισχύσει το γεωπολιτικό του αποτύπωμα μέσω του εμπορίου καθιστά την κατάσταση εξαιρετικά εύθραυστη για το άμεσο μέλλον.
Η επόμενη μέρα στην Ανατολική Ασία
Η Ιαπωνία βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα ανάμεσα στην εθνική ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα. Η άρνηση του Τόκιο να υποχωρήσει στο ζήτημα της Ταϊβάν υποδηλώνει ότι η διπλωματική ψυχρότητα θα συνεχιστεί, αναγκάζοντας τις ιαπωνικές εταιρείες να αναζητήσουν επειγόντως εναλλακτικές εφοδιαστικές αλυσίδες.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι η κρίση αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την περαιτέρω απεξάρτηση της Δύσης και των συμμάχων της από την κινεζική εφοδιαστική αλυσίδα. Η επόμενη φάση της αναμέτρησης θα κριθεί από την ικανότητα της Ιαπωνίας να απορροφήσει τους οικονομικούς κραδασμούς χωρίς να υπονομεύσει τη διπλωματική της θέση.
Στρατηγικές για την αντιμετώπιση κρίσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα
- Διαφοροποίηση προμηθευτών για τη μείωση της εξάρτησης από μία μόνο γεωγραφική περιοχή.
- Επένδυση σε τεχνολογίες ανακύκλωσης σπανίων γαιών από παλαιές ηλεκτρονικές συσκευές.
- Δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων κρίσιμων πρώτων υλών για περιόδους διπλωματικής έντασης.
- Παρακολούθηση των γεωπολιτικών εξελίξεων για την έγκαιρη προσαρμογή των επιχειρηματικών πλάνων.
- Αναζήτηση συνθετικών εναλλακτικών υλικών που μπορούν να αντικαταστήσουν τις σπάνιες γαίες στην παραγωγή.
