Σε τροχιά σημαντικής αναδιοργάνωσης εισέρχεται η ατμοσφαιρική κυκλοφορία πάνω από το βόρειο ημισφαίριο, με τα τελευταία προγνωστικά δεδομένα ευνοούν ένα σύνθετο καιρικό σενάριο.
Μια αλληλεπίδραση φαινομένων, που ξεκινά από τις τροπικές περιοχές του πλανήτη, φαίνεται ικανή να προκαλέσει ισχυρό ατμοσφαιρικό μπλοκάρισμα στη βόρεια Ευρώπη, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πρόωρη ηπειρωτική ψυχρή εισβολή στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα αναμένεται να επιφέρει ένα σφοδρό ενεργειακό πλήγμα στον στρατοσφαιρικό πολικό στρόβιλο.
Το τροπικό «έναυσμα» και το σκανδιναβικό μπλοκάρισμα
Η αρχή του ντόμινο εντοπίζεται στην έντονη δραστηριότητα της Τροπικής Μάντεν-Τζούλιαν Ταλάντωσης (MJO), η οποία μετακινείται με υψηλό αμείωτο εύρος στις Φάσεις 2 και 3 πάνω από τον Ινδικό Ωκεανό. Η κίνηση αυτή πυροδοτεί τη δημιουργία μεγάλων ατμοσφαιρικών κυμάτων Rossby, τα οποία ταξιδεύουν προς τα υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη, μεταβάλλοντας την παγκόσμια κατανομή της ατμοσφαιρικής ορμής.
Ως άμεση συνέπεια αυτής της δυναμικής, τα μοντέλα της ECMWF προβλέπουν για το διάστημα των επόμενων ημερών τη συγκρότηση ενός πανίσχυρου αντικυκλωνικού «μπλοκαρίσματος» (Scandinavian Blocking) μεταξύ Σκανδιναβίας και δυτικής Ρωσίας.
Ο σχηματισμός αυτός θα λειτουργήσει ως ατμοσφαιρικό ανάχωμα, αναγκάζοντας τις συνήθεις mild, δυτικές ροές του Ατλαντικού να εκτραπούν, και επιτρέποντας σε ψυχρές, ηπειρωτικές αέριες μάζες από τα βάθη της Ρωσίας να κινηθούν ελεύθερα προς τα νοτιοανατολικά.
Πρόωρο χειμωνιάτικο σκηνικό προ των πυλών για την Ελλάδα
Οι επιπτώσεις αυτής της διάταξης αποτυπώνονται με σαφήνεια στους χάρτες ανωμαλιών θερμοκρασίας της τροπόσφαιρας (στα 850 hPa) για τις αρχές Νοεμβρίου. Ενώ η βόρεια Ευρώπη θα βρίσκεται υπό την επίδραση θερμών για την εποχή μαζών λόγω του αντικυκλώνα, στην ανατολική πλευρά του μπλοκαρίσματος διακρίνεται μια εκτεταμένη «λεκάνη» έντονων αρνητικών θερμοκρασιακών ανωμαλιών που κατευθύνεται απευθείας προς τη Βαλκανική χερσόνησο.
Για την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή μεταφράζεται σε μια αισθητή, πρόωρη πτώση της θερμοκρασίας καθώς θα βαδίζουμε προς τις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου. Οι ενισχυμένοι βορειοανατολικοί άνεμοι αναμένεται να μεταφέρουν το πρώτο αληθινό φθινοπωρινό, έως και τοπικά χειμερινό σκηνικό, κυρίως στα ανατολικά και βόρεια τμήματα της χώρας.
Προτεινόμενο ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ: ΣΟΚ ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΠΟΥ ΞΕΚΛΗΡΙΣΤΗΚΕ ΟΤΑΝ ΕΠΕΣΕ ΤΟ ΙΧ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ
Σφοδρή «επίθεση κυμάτων» στον Πολικό Στρόβιλο
Την ίδια ώρα, η επιστημονική κοινότητα στρέφει το βλέμμα της στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας. Τα συνδυασμένα ensemble των ECMWF, AIFS και GEFS παρουσιάζουν μια εντυπωσιακή, κατακόρυφη έξαρση της στρατοσφαιρικής θερμικής ροής στα 100 hPa, η οποία αναμένεται να κορυφωθεί μεταξύ 29 Οκτωβρίου και 2 Νοεμβρίου.
Η συγκεκριμένη «επίθεση κυμάτων» (wave attack) μεταφέρει τεράστια ποσά ενέργειας από την τροπόσφαιρα στη στρατόσφαιρα, προκαλώντας βίαιη συμπίεση και εξασθένηση του Πολικού Στροβίλου. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι προσομοιώσεις για τις 9 Νοεμβρίου δείχνουν τους μέσους δυτικούς ανέμους στο επίπεδο των 50 hPa να πέσουν στα 4.8 m/s, πιστοποιώντας ότι ο στρόβιλος θα βρεθεί σε κατάσταση έντονης αποδιοργάνωσης.
Μείζον SSW ή απλή εξασθένηση; Τα επόμενα κρίσιμα βήματα
Οι μετεωρολόγοι σπεύδουν πάντως να ξεκαθαρίσουν ότι η παρούσα φάση συνιστά μια ισχυρή στρατοσφαιρική θέρμανση, αλλά δεν μπορεί ακόμα να χαρακτηριστεί επίσημα ως Μείζον Αιφνίδια Στρατοσφαιρική Θέρμανση (Major SSW). Για να συμβεί αυτό, απαιτείται η πλήρης αναστροφή των δυτικών ανέμων σε ανατολικούς (κάτω από το μηδέν) στο ύψος των 10 hPa, κάτι που τα μοντέλα δεν έχουν «κλειδώσει» ακόμα.
Όσον αφορά την αποτύπωση στο έδαφος, η αβεβαιότητα παραμένει στη λεπτομέρεια της γεωγραφικής θέσης του αντικυκλώνου. Μια μετατόπισή του κατά μερικές εκατοντάδες χιλιόμετρα μπορεί να κρίνει αν η επικείμενη ψυχρή εισβολή στην Ελλάδα θα συνοδευτεί από αξιόλογα και γενικευμένα φαινόμενα (βροχές και χιονοπτώσεις στα ορεινά) ή αν θα περιοριστεί σε ένα έντονο αλλά «ξηρό» κύμα ψύχους με θυελλώδεις βοριάδες στο Αιγαίο.
Σε κάθε περίπτωση, η ατμόσφαιρα παρουσιάζει εξαιρετική δυναμική, με τις επόμενες ανανεώσεις των προγνωστικών χαρτών να κρίνονται καθοριστικές για τη διάρκεια και την ένταση του επερχόμενου καιρικού συστήματος στη χώρα μας.
