Η Google αναγκάζεται σε αλλαγές στους όρους συγκατάθεσης στην Ιταλία, με πανευρωπαϊκό αντίκτυπο

Η Google συμφώνησε να τροποποιήσει τον σχεδιασμό των φορμών συγκατάθεσης δεδομένων στην Ιταλία, μετά από διακανονισμό με την ιταλική Αρχή Ανταγωνισμού. Η εξέλιξη αυτή, που αποκαλύφθηκε την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου, αναμένεται να έχει πανευρωπαϊκό αντίκτυπο, καθώς οι αλλαγές θα εφαρμοστούν σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρέτισε τη συμφωνία, τονίζοντας τον συμπληρωματικό ρόλο των εθνικών αρχών στην επιβολή των ψηφιακών κανόνων.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας αυξανόμενης τάσης όπου οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο στην επιβολή των ψηφιακών κανόνων, ακόμα και όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρείται ο κύριος επόπτης. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αναδεικνύει την πολυπλοκότητα της εφαρμογής του νόμου για τις ψηφιακές αγορές (DMA) και την επιθυμία των κρατών μελών να διασφαλίσουν την προστασία των καταναλωτών σε τοπικό επίπεδο.

Ο διακανονισμός της Google στην Ιταλία

Όπως μεταδίδει το POLITICO, η ιταλική Αρχή Ανταγωνισμού (Italian Competition Authority) ανακοίνωσε την Παρασκευή 12 Δεκεμβρίου ότι κατέληξε σε διακανονισμό με τον αμερικανικό κολοσσό αναζήτησης, την Google, για την τροποποίηση του σχεδιασμού των όρων και προϋποθέσεων συγκατάθεσης των χρηστών για την κοινή χρήση των δεδομένων τους. Η έρευνα, η οποία ξεκίνησε το 2024, κατηγορούσε την τεχνολογική εταιρεία ότι χρησιμοποιούσε «παραπλανητικές και επιθετικές» εμπορικές πρακτικές για να ωθήσει τους χρήστες να συνδέουν υπηρεσίες όπως οι Χάρτες (Maps) και η Αναζήτηση (Search), παραβιάζοντας έτσι τους ιταλικούς κανόνες προστασίας καταναλωτών.

Αυτή η συμπεριφορά καλύπτεται επίσης από τον νόμο για τις ψηφιακές αγορές (DMA) της ΕΕ, ο οποίος σχεδιάστηκε για να συγκεντρώσει την επιβολή των ψηφιακών κανόνων στις Βρυξέλλες. Ωστόσο, ο διακανονισμός στην Ιταλία καταδεικνύει ότι οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές διατηρούν σημαντικό περιθώριο για την προώθηση της ατζέντας. Η Google είχε υποστηρίξει στην ιταλική ρυθμιστική αρχή ότι το ζήτημα θα έπρεπε να το χειριστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δεδομένης της ιδιότητάς της ως «gatekeeper», ένα επιχείρημα που η ρωμαϊκή αρχή απέρριψε, επικαλούμενη νομολογία που επιτρέπει την εφαρμογή του ιταλικού δικαίου καταναλωτών.

Ο πανευρωπαϊκός αντίκτυπος και η αντίδραση της Κομισιόν

Σε απάντηση τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαιρέτισε τον ιταλικό διακανονισμό της Google και δήλωσε ότι οι προβλεπόμενες αλλαγές θα εφαρμοστούν σε ολόκληρη την ΕΕ. «Οι δεσμεύσεις της Google είναι ένα καλό παράδειγμα του πώς το έργο των εθνικών αρχών για το δίκαιο προστασίας των καταναλωτών συμπληρώνει την επιβολή του DMA από την Επιτροπή για την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων», δήλωσε εκπρόσωπος της Επιτροπής.

Η Google θα αλλάξει τις οθόνες συγκατάθεσης για να παρέχει σαφέστερες, πιο ακριβείς πληροφορίες — τόσο για το πώς η Google συνδυάζει και διασταυρώνει προσωπικά δεδομένα όσο και για τις επιπτώσεις της συγκατάθεσης στους χρήστες. Εκπρόσωπος της Google δήλωσε: «Μετά από συντονισμένες συζητήσεις με την [Ευρωπαϊκή Επιτροπή] και την [ιταλική Αρχή Ανταγωνισμού], κάνουμε απλές ενημερώσεις στις υπάρχουσες οθόνες πληροφοριών που δείχνουμε στους χρήστες, για να αποφασίσουν αν θέλουν να συνδέσουν τις υπηρεσίες μας». Αυτή η προσέγγιση είναι παρόμοια με τις δεσμεύσεις άλλων τεχνολογικών κολοσσών, όπως η Meta που δεσμεύτηκε πρόσφατα σε ένα υβριδικό μοντέλο διαφημίσεων στην ΕΕ για συμμόρφωση με τον νόμο DMA.

Οι ανησυχίες της κυβέρνησης Τραμπ και οι πιέσεις των ΗΠΑ

Οι ψηφιακοί κανόνες της ΕΕ αποτελούν μείζονα ανησυχία για την κυβέρνηση του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Ο υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λάτνικ, έθεσε το ζήτημα κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στις Βρυξέλλες τη Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου, ζητώντας από το μπλοκ να «χαλαρώσει αυτό το ρυθμιστικό πλαίσιο». Ο Λάτνικ πρότεινε επίσης τη συνεργασία σε άλλους τομείς, όπως ο χάλυβας, ως αντάλλαγμα, μια κίνηση που θυμίζει τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για ψηφιακές παραχωρήσεις από την ΕΕ για ελάφρυνση δασμών χάλυβα. Το κύριο παράπονο της Ουάσιγκτον είναι ότι ο DMA, εκ σχεδιασμού, στοχεύει τις μεγαλύτερες εταιρείες πλατφορμών τεχνολογίας, οι οποίες είναι κυρίως αμερικανικές. Οι ΗΠΑ έχουν κατηγορηθεί και στο παρελθόν για «εκβιασμό» στις εμπορικές συνομιλίες από κορυφαίους αξιωματούχους της ΕΕ.

Επιπλέον, η Google πρόσφατα της επιβλήθηκε πρόστιμο σχεδόν 3 δισεκατομμυρίων ευρώ σε μια αντιμονοπωλιακή υπόθεση, στην οποία οι αρχές ανταγωνισμού της ΕΕ διαπίστωσαν ότι είχε αθέμιτα συμπιέσει τους πελάτες ψηφιακής διαφήμισης. Ο κολοσσός αναζήτησης την περασμένη εβδομάδα πρότεινε μια σειρά από τροποποιήσεις ως απάντηση στην ιστορική αντιμονοπωλιακή απόφαση, αλλά απέρριψε τις εκκλήσεις για διάσπασή της.

Αυτό που ανησυχεί τους αναλυτές και τους ενδιαφερόμενους φορείς του τεχνολογικού κλάδου είναι η πιθανότητα να αναδημιουργηθεί ένα «συνονθύλευμα» εθνικών κανόνων, κάτι που ο νόμος DMA υποτίθεται ότι θα εναρμόνιζε. Οι ομάδες καταναλωτών, όπως η BEUC, έχουν ήδη εκφράσει κριτική για τις λύσεις της Google, θεωρώντας ότι ενδέχεται να παραπλανούν τους χρήστες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για σαφέστερες και πιο διαφανείς πρακτικές.

Η επόμενη μέρα για τους ψηφιακούς κανόνες

Ενώ η Επιτροπή δεν έχει, μέχρι σήμερα, διευκρινίσει τη θέση της σχετικά με τη συμμόρφωση της Google με τον DMA όσον αφορά τη συγκατάθεση δεδομένων, η λύση της εταιρείας έχει συγκεντρώσει κριτική από ομάδες καταναλωτών όπως η BEUC για την παραπλάνηση των χρηστών. Σε αυτό το κενό, οι Ιταλοί ενήργησαν. Ούτε ήταν η πρώτη εθνική αρχή που το έκανε. Πριν τεθεί σε ισχύ ο DMA, η γερμανική αρχή ανταγωνισμού είχε παρέμβει στην πολιτική χρήσης δεδομένων της Google βάσει των εθνικών κανόνων ψηφιακού ανταγωνισμού της, οδηγώντας σε πανευρωπαϊκές λύσεις που επέκτειναν κανόνες παρόμοιους με τον DMA πέρα από καθορισμένες υπηρεσίες όπως η Αναζήτηση σε άλλες όπως το Gmail.

Η ιταλική Αρχή Ανταγωνισμού και Προστασίας Καταναλωτών δήλωσε στην απόφασή της ότι είχε συνεργαστεί με την Επιτροπή για την υπόθεση και είχε συμμετάσχει τριμερώς στις λύσεις. Η Google έχει πλέον συμφωνήσει να ανασχεδιάσει την οθόνη επιλογής και να ζητήσει από όλους τους Ιταλούς χρήστες της να επιλέξουν εκ νέου τις προτιμήσεις δεδομένων τους. Ωστόσο, οι ευρύτερες αλλαγές σχεδιασμού θα επηρεάσουν όλους τους Ευρωπαίους χρήστες, σηματοδοτώντας μια σημαντική νίκη για τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και την προστασία των καταναλωτών.