Ο βρετανικός προϋπολογισμός της Ρέιτσελ Ριβς: Όλες οι ανακοινώσεις για ενέργεια, χρηματοοικονομικά, τεχνολογία και εμπόριο

Η υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ρέιτσελ Ριβς, παρουσίασε πρόσφατα τους τελικούς της φορολογικούς και δαπανητικούς σχεδιασμούς για το επόμενο έτος, με σημαντικές ανακοινώσεις σε βασικούς τομείς όπως η ενέργεια, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, η τεχνολογία και το εμπόριο. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν μειώσεις στους λογαριασμούς ενέργειας, αλλαγές στις φοροαπαλλαγές συντάξεων και νέες ρυθμίσεις για τους online λιανοπωλητές, ενώ το Γραφείο για την Ευθύνη του Προϋπολογισμού (OBR) εξέδωσε προειδοποιήσεις για τις παγκόσμιες αγορές.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια εβδομάδων ενημερώσεων, εικασιών και ανατροπών, με την κυβέρνηση να επιδιώκει να αντιμετωπίσει το κόστος διαβίωσης και να ενισχύσει την οικονομική σταθερότητα. Ο προϋπολογισμός, όπως αναφέρει το POLITICO, περιλαμβάνει ένα πλέγμα μέτρων που επηρεάζουν άμεσα τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα διατηρείται ο φόρος απροσδόκητων κερδών για τις εταιρείες ορυκτών καυσίμων και εξετάζονται νέες ρυθμίσεις για τον τεχνολογικό κλάδο.

Ενέργεια: Μειώσεις λογαριασμών και ο φόρος απροσδόκητων κερδών

Η Ρέιτσελ Ριβς τήρησε την υπόσχεσή της για έναν προϋπολογισμό που θα εστιάζει στο κόστος διαβίωσης, ανακοινώνοντας μεταρρυθμίσεις που, σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών, θα μειώσουν τους λογαριασμούς ενέργειας κατά 150 λίρες ετησίως. Αυτό θα επιτευχθεί με την κατάργηση ενός πράσινου προγράμματος (Energy Company Obligation) και τη μεταφορά ενός άλλου (Renewables Obligation) στη γενική φορολογία. Ωστόσο, οι αλλαγές θα τεθούν σε ισχύ την επόμενη χρονιά, την ίδια περίοδο που οι λογαριασμοί αναμένεται να αυξηθούν ούτως ή άλλως, εγείροντας ερωτήματα για την πραγματική τους επίδραση στους καταναλωτές.

Παρά τις πιέσεις από τους λομπίστες των ορυκτών καυσίμων, ο φόρος απροσδόκητων κερδών (Windfall Tax) για τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου της Βόρειας Θάλασσας θα παραμείνει σε ισχύ έως το 2030. Οι εταιρείες είχαν υποστηρίξει ότι ο φόρος περιορίζει τις επενδύσεις και τις θέσεις εργασίας, αλλά η κυβέρνηση αποφάσισε να τον διατηρήσει, προσφέροντας μόνο μια μικρή παραχώρηση μέσω κανόνων που θα τους επιτρέπουν να εξερευνούν για νέο πετρέλαιο και φυσικό αέριο σε περιοχές συνδεδεμένες με υπάρχουσες, αδειοδοτημένες τοποθεσίες. Η Offshore Energies UK εξέφρασε τη δυσαρέσκειά της, τονίζοντας ότι «η κυβέρνηση είχε προειδοποιηθεί για τους κινδύνους της αδράνειας».

Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες: Προειδοποιήσεις για τις αγορές και αλλαγές σε συντάξεις

Οι αλλαγές στον φόρο συντάξεων, που αναμενόταν ευρέως, θα εφαρμοστούν αργότερα από το αναμενόμενο. Τα όρια απαλλαγής από τους εθνικούς ασφαλιστικούς φόρους για τις εισφορές salary sacrifice θα μειωθούν από 60.000 λίρες σε 2.000 λίρες τον Απρίλιο του 2029. Αυτό αναμένεται να βελτιώσει τις προβλέψεις για τη μείωση του ελλείμματος στα μεταγενέστερα έτη των εκτιμήσεων του OBR. Αυτή η κίνηση, μαζί με άλλες φορολογικές αυξήσεις, αποτελεί μέρος του ευρύτερου σχεδιασμού για την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών, όπως είχε αναφερθεί και σε προηγούμενες αναλύσεις σχετικά με τον βρετανικό προϋπολογισμό.

Το Γραφείο για την Ευθύνη του Προϋπολογισμού (OBR) εξέδωσε μια σοβαρή προειδοποίηση για τις αγορές, επισημαίνοντας ότι η αναλογία τιμής προς κέρδη στις αμερικανικές μετοχές θυμίζει την φούσκα των dotcom και το ράλι μετά την πανδημία το 2021, τα οποία ακολούθησαν σημαντικά κραχ στην αγορά. Το OBR εκτίμησε ότι μια παγκόσμια κατάρρευση του χρηματιστηρίου θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση του βρετανικού κυβερνητικού χρέους κατά 121 δισεκατομμύρια λίρες έως το 2030 και να μειώσει την ανάπτυξη του Ηνωμένου Βασιλείου κατά 0,6% το 2027-28. Ακόμη και αν το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμενε απομονωμένο από την κατάρρευση, η κυβέρνηση θα επιβαρυνόταν με 61 δισεκατομμύρια λίρες σε καθαρές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις του δημόσιου τομέα. Οι αγορές υποδέχθηκαν με επιφύλαξη τον προϋπολογισμό, εν μέσω αυτών των προειδοποιήσεων.

Οι βρετανικές τράπεζες και επενδυτικοί οίκοι υπέγραψαν συμφωνία με το Υπουργείο Οικονομικών για τη δημιουργία κόμβων «επενδύστε στη Βρετανία», με στόχο την ενίσχυση των λιανικών επενδύσεων σε βρετανικές μετοχές. Η Ριβς ανακοίνωσε επίσης μια μείωση στο αφορολόγητο όριο μετρητών ISA, από 20.000 λίρες σε 12.000 λίρες από την άνοιξη του 2027, με 8.000 λίρες να προορίζονται αποκλειστικά για επενδύσεις. Οι άνω των 65 ετών θα διατηρήσουν το πλήρες αφορολόγητο ποσό συνδρομής. Επίσης, θα υπάρξει διαβούλευση για την αντικατάσταση του lifetime ISA με ένα «νέο, απλούστερο προϊόν ISA για τη στήριξη των αγοραστών πρώτης κατοικίας».

Παρά τις εκκλήσεις για αύξηση των φόρων στις τράπεζες, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για φόρο απροσδόκητων κερδών που θα μπορούσε να αποφέρει 8 δισεκατομμύρια λίρες, οι τράπεζες απέφυγαν την αύξηση. Η έντονη πίεση από τις τράπεζες, τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά, οδήγησε στην απόφαση να μην αυξηθούν οι φόροι, επικαλούμενες τον ήδη υψηλό συντελεστή φορολογίας που καταβάλλουν και τη δέσμευση της Ριβς για την προώθηση της ανάπτυξης μέσω του χρηματοπιστωτικού κλάδου.

Τεχνολογία: Στήριξη startups και κόστος ψηφιακής ταυτότητας

Οι ιδρυτές startups και οι επενδυτές, που βρίσκονταν σε κατάσταση πανικού πριν από τον προϋπολογισμό λόγω φημών για έναν «φόρο εξόδου» σε πλούσια άτομα που μετακινούνται στο εξωτερικό, έλαβαν τελικά αρκετές θετικές ειδήσεις. Η Ριβς δήλωσε ότι στόχος της είναι να καταστήσει τη Βρετανία «το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να ξεκινήσει, να αναπτυχθεί και να παραμείνει» μια επιχείρηση. Ανακοινώθηκε αύξηση των ορίων για το Enterprise Management Scheme, το οποίο ενθαρρύνει τη χορήγηση επιλογών μετοχών σε εργαζομένους, καθώς και αύξηση των ορίων για το Venture Capital Trust (VCT) και το Enterprise Investment Scheme (EIS) για τη διευκόλυνση των επενδύσεων σε αναπτυσσόμενες startups. Επίσης, θα εξεταστεί η απαγόρευση των ρητρών μη ανταγωνισμού, ένα πάγιο αίτημα των startups, ενώ η Βρετανία παρουσιάζει και νέο καθεστώς αδειοδότησης για χρηματοοικονομικές start-ups.

Μια μακροχρόνια δέσμευση για την αναθεώρηση του φόρου ψηφιακών υπηρεσιών (Digital Services Tax) στους τεχνολογικούς κολοσσούς δημοσιεύθηκε αθόρυβα παράλληλα με τον προϋπολογισμό, επιβεβαιώνοντας ότι θα παραμείνει σε ισχύ παρά τις πιέσεις από την κυβέρνηση του νυν προέδρου των ΗΠΑ, Donald J. Trump. Οι περισσότερες ανακοινώσεις της κυβέρνησης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) είχαν γίνει πριν από τον προϋπολογισμό, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων για δύο νέες «ζώνες ανάπτυξης AI» στην Ουαλία και επέκταση της δημόσιας υπολογιστικής υποδομής. Ωστόσο, το OBR προέβλεψε ότι οι επιπτώσεις της τεχνολογίας AI στην παραγωγικότητα θα είναι μικρότερες από προηγούμενα κύματα τεχνολογίας, παρέχοντας μόλις 0,2 ποσοστιαίες μονάδες ώθησης έως το 2030.

Το OBR προκάλεσε άλλη μια έκπληξη, εκτιμώντας το κόστος του κυβερνητικού σχεδίου ψηφιακής ταυτότητας σε ένα τεράστιο ποσό 1,8 δισεκατομμυρίων λιρών για τα επόμενα τρία χρόνια. Επέκρινε επίσης την κυβέρνηση για την «έλλειψη ρητής πρόβλεψης» για το κόστος αυτό, προσθέτοντας ότι «δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί συγκεκριμένες εξοικονομήσεις», παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις ότι το ψηφιακό ID θα οδηγήσει τελικά σε εξοικονόμηση κόστους.

Εμπόριο: Νέα τέλη για online λιανοπωλητές και στήριξη Βόρειας Ιρλανδίας

Σε μια κίνηση που στοχεύει σε online λιανοπωλητές όπως η Shein και η Temu, η κυβέρνηση ξεκίνησε διαβούλευση για την κατάργηση του τελωνειακού κενού de minimis, το οποίο απαλλάσσει τις αποστολές αξίας κάτω των 135 λιρών από εισαγωγικούς δασμούς. Αυτές οι αλλαγές θα τεθούν σε ισχύ από τον Μάρτιο του 2029 «το αργότερο». Η Ριβς δήλωσε ότι τα σχέδια αυτά θα «υποστηρίξουν ένα ισότιμο πεδίο ανταγωνισμού στο λιανικό εμπόριο», σταματώντας τις online εταιρείες από το να «υπονομεύουν τις επιχειρήσεις της High Street».

Επίσης, επιβεβαιώθηκε στον προϋπολογισμό η διάθεση 16,6 εκατομμυρίων λιρών για τρία χρόνια για τη δημιουργία μιας υπηρεσίας υποστήριξης «one-stop shop» για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις στη Βόρεια Ιρλανδία να πλοηγηθούν στους κανόνες εμπορίου μετά το Brexit. Η κυβέρνηση δήλωσε ότι η χρηματοδότηση θα «ξεκλειδώσει ευκαιρίες» για εμπόριο στην εσωτερική αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου και θα ενθαρρύνει τη Βόρεια Ιρλανδία να επωφεληθεί από την πρόσβαση στις αγορές της ΕΕ.

Αξιοσημείωτη ήταν η απουσία οποιασδήποτε αναφοράς στις δαπάνες φαρμάκων του NHS, παρά τις προτάσεις του Ηνωμένου Βασιλείου να αυξήσει το όριο κόστους-αποτελεσματικότητας για νέα φάρμακα κατά 25% ως μέρος των εμπορικών διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ. Αυτό υποδηλώνει ότι μια συμφωνία δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί. Η έλλειψη χρηματοδότησης σημειώθηκε ως πιθανός κίνδυνος για τις δαπάνες υγείας στην Οικονομική και Δημοσιονομική Προοπτική του OBR, η οποία είχε διαρρεύσει πριν από τον προϋπολογισμό, ένα γεγονός που οδήγησε στην παραίτηση του επικεφαλής του OBR.

Οι αντιδράσεις και η επόμενη μέρα των μέτρων

Ο προϋπολογισμός της Ρέιτσελ Ριβς, όπως παρουσιάστηκε, αποτελεί μια προσπάθεια εξισορρόπησης μεταξύ της ελάφρυνσης του κόστους διαβίωσης και της διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας. Οι αντιδράσεις ήταν ανάμεικτες, με τους λομπίστες των ορυκτών καυσίμων να εκφράζουν δυσαρέσκεια και τους τεχνολογικούς κλάδους να υποδέχονται με ικανοποίηση τα μέτρα στήριξης των startups. Ωστόσο, οι προειδοποιήσεις του OBR για την παγκόσμια οικονομία και το υψηλό κόστος του ψηφιακού ID προσθέτουν μια νότα αβεβαιότητας στις μακροπρόθεσμες προοπτικές. Η εφαρμογή πολλών από αυτά τα μέτρα θα ξεκινήσει σταδιακά τα επόμενα χρόνια, και η πραγματική τους επίδραση θα φανεί στην πορεία.