- Έξι από τις επτά χώρες της G7 έχουν χρέος ίσο ή μεγαλύτερο από το ετήσιο ΑΕΠ τους.
- Η ΕΕ χρειάζεται 750 δισ. ευρώ για επενδύσεις σε τεχνητή νοημοσύνη και άμυνα.
- Το υψηλό κόστος δανεισμού «καταβροχθίζει» πόρους από την υγεία και την παιδεία.
- Η γήρανση του πληθυσμού πιέζει τα συνταξιοδοτικά συστήματα και τα φορολογικά έσοδα.
Σε κατάσταση δημοσιονομικής ασφυξίας βρίσκονται οι έξι από τις επτά ισχυρότερες οικονομίες του κόσμου (G7), καθώς το εθνικό χρέος τους ισούται ή υπερβαίνει πλέον το ετήσιο ΑΕΠ. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να καλύψει ένα επενδυτικό κενό άνω των 750 δισεκατομμυρίων ευρώ για την τεχνητή νοημοσύνη και την άμυνα, την ώρα που το κόστος δανεισμού απειλεί τη διεθνή χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
| Οικονομικός Δείκτης / Ανάγκη | Ποσό / Ποσοστό |
|---|---|
| Επενδυτικό κενό ΕΕ (AI & Άμυνα) | 750 δισ. ευρώ |
| Χρέος Ιταλίας (% ΑΕΠ) | 138% |
| Αναβάθμιση υποδομών Βρετανίας | 300 δισ. λίρες |
| Στόχος αμυντικών δαπανών ΝΑΤΟ | 5% του ΑΕΠ |
| Χρέος G7 (6 στις 7 χώρες) | ≥ 100% του ΑΕΠ |
Η τρέχουσα κρίση χρέους δεν αποτελεί πλέον ένα πρόβλημα που περιορίζεται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, αλλά χτυπά την πόρτα των ισχυρότερων κρατών του πλανήτη. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της δημοσιονομικής επέκτασης που ξεκίνησε με τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και κορυφώθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας της Covid-19, αφήνοντας τις κυβερνήσεις με ελάχιστα περιθώρια ελιγμών.
Θέλεις να έχεις την δυνατότητα, όταν χρειάζεται, να ξοδεύεις πολλά και γρήγορα, αλλά το υψηλό χρέος αφαιρεί αυτό το περιθώριο αντίδρασης.
Κένεθ Ρόγκοφ, Καθηγητής Οικονομικών στο Χάρβαρντ
Το «εκρηκτικό» μείγμα χρέους και επιτοκίων
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Ιαπωνία, τα επίπεδα χρέους-ρεκόρ απειλούν να παραλύσουν την ανάπτυξη. Η ανάγκη για συνεχή δανεισμό έχει ωθήσει προς τα πάνω το κόστος χρήματος, γεγονός που ήδη προκαλεί παγκόσμιο sell-off στα ομόλογα και αυξάνει τις δαπάνες για τόκους εις βάρος της υγείας και της παιδείας.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι το χρέος διογκώνεται ακόμη και σε περιόδους σχετικής οικονομικής υγείας. Όπως επισημαίνουν οικονομικοί αναλυτές, αυτή η τάση στερεί από τις κυβερνήσεις τη δυνατότητα να αντιδράσουν αποτελεσματικά σε μελλοντικές γεωπολιτικές κρίσεις, νέες πανδημίες ή κλιματικές καταστροφές, καθώς η πιστοληπτική ικανότητα των κρατών εξαντλείται.
Το επενδυτικό δίλημμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Προτεινόμενο ΕΦΚΑ: Τι ώρα θα φανούν σήμερα οι συντάξεις Φεβρουαρίου στα ΑΤΜ
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση: την ανάγκη για δημοσιονομική πειθαρχία και την επιτακτική απαίτηση για μαζικές επενδύσεις. Μια πρόσφατη μελέτη που ζητήθηκε από την Κομισιόν καταδεικνύει ότι το μπλοκ των «27» χρειάζεται επιπλέον 900 δισεκατομμύρια δολάρια (περίπου 750 δισ. ευρώ) για να παραμείνει ανταγωνιστικό.
Οι τομείς αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η υπερυπολογιστική ισχύς και τα κοινά ενεργειακά δίκτυα, απαιτούν κεφάλαια που αυτή τη στιγμή δεν περισσεύουν. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα προσπαθεί να καταστεί κόμβος ενέργειας και δεδομένων, η συνολική εικόνα της ΕΕ σκιάζεται από τη χαμηλή ανάπτυξη και τον διεθνή ανταγωνισμό από ΗΠΑ και Κίνα.
Δημογραφική «βόμβα» και κοινωνικές πιέσεις
Στο εσωτερικό της ΕΕ, της Βρετανίας και της Ιαπωνίας, η γήρανση του πληθυσμού λειτουργεί ως ωρολογιακή βόμβα για το ΑΕΠ. Οι αυξημένες δαπάνες για συντάξεις και υγειονομική περίθαλψη συμπέφτουν με τη μείωση του ενεργού εργατικού δυναμικού, περιορίζοντας τα φορολογικά έσοδα που είναι απαραίτητα για την εξυπηρέτηση του χρέους.
Σε χώρες όπως η Ιταλία, όπου το χρέος αγγίζει το 138% του ΑΕΠ, οι προσπάθειες για περικοπές στις δημόσιες υπηρεσίες προκαλούν κοινωνικές αναταραχές. Αντίστοιχα, η Γαλλία βιώνει ένα πολιτικό αδιέξοδο που οδήγησε στην υποβάθμιση της πιστοληπτικής της αξιολόγησης, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ευρωζώνης.
Η επόμενη μέρα και οι αμυντικές δαπάνες
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών διεθνών οργανισμών, ο κόσμος έχει εισέλθει σε μια φάση υψηλού κινδύνου. Η επιθετικότητα της Ρωσίας και η γεωπολιτική ρωγμή στις σχέσεις ΗΠΑ-ΕΕ αναγκάζουν τα μέλη του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους ήδη πιεσμένους προϋπολογισμούς.
Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ των New York Times, η ικανότητα των πλούσιων εθνών να χρηματοδοτήσουν τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια και την ασφάλειά τους θα κριθεί από την ταχύτητα με την οποία θα καταφέρουν να ανατάξουν τους ρυθμούς ανάπτυξης. Χωρίς δομικές μεταρρυθμίσεις, η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε έναν φαύλο κύκλο υψηλού χρέους και στασιμότητας.
Πώς επηρεάζει το δημόσιο χρέος τον πολίτη
- Παρακολουθήστε τις αλλαγές στα επιτόκια δανεισμού, καθώς το κρατικό χρέος επηρεάζει άμεσα το κόστος των ιδιωτικών δανείων.
- Ενημερωθείτε για τις μεταρρυθμίσεις στο ασφαλιστικό, καθώς οι δημογραφικές πιέσεις οδηγούν συχνά σε αυξήσεις ορίων ηλικίας.
- Αναζητήστε ευκαιρίες κατάρτισης σε τομείς AI και νέων τεχνολογιών, όπου η ΕΕ θα κατευθύνει το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων.
- Διατηρήστε ένα προσωπικό αποθεματικό ασφαλείας, καθώς η δημοσιονομική στενότητα μπορεί να περιορίσει τα κρατικά επιδόματα σε περιόδους κρίσης.
