Τράπεζα της Ελλάδος: Στις 4,35 μονάδες η «ψαλίδα» επιτοκίων – Εκτοξεύτηκε το κόστος στα νέα δάνεια

Η Τράπεζα της Ελλάδος ανακοίνωσε σημαντική διεύρυνση της «ψαλίδας» επιτοκίων τον Ιανουάριο του 2026, με το περιθώριο μεταξύ δανείων και καταθέσεων να εκτοξεύεται στις 4,35 ποσοστιαίες μονάδες. Ενώ οι αποδόσεις των αποταμιευτών παρέμειναν καθηλωμένες στο 0,32%, το μέσο κόστος των νέων δανείων σημείωσε άλμα στο 4,67%, επιβαρύνοντας περαιτέρω νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η διεύρυνση του επιτοκιακού περιθωρίου αποτελεί άμεση συνέπεια της ασύμμετρης προσαρμογής των τραπεζικών επιτοκίων στις μεταβολές της νομισματικής πολιτικής. Ενώ οι τράπεζες ενσωματώνουν ταχύτατα τις αυξήσεις στο κόστος δανεισμού, οι αποδόσεις των καταθέσεων ακολουθούν μια εξαιρετικά αργή πορεία, επηρεασμένες από την πλεονάζουσα ρευστότητα του συστήματος και την έλλειψη έντονου ανταγωνισμού για την προσέλκυση νέων κεφαλαίων.

Η διεύρυνση της ψαλίδας και τα νέα δεδομένα

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η διεύρυνση της ψαλίδας τον Ιανουάριο οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην άνοδο των επιτοκίων στα νέα δάνεια. Το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο των δανείων αυξήθηκε κατά 43 μονάδες βάσης μέσα σε έναν μήνα, φτάνοντας το 4,67%.

Την ίδια στιγμή, το μέσο επιτόκιο των νέων καταθέσεων παρέμεινε αμετάβλητο στο 0,32%. Αυτή η στασιμότητα διατηρεί τα χαμηλά επίπεδα των επιτοκίων καταθέσεων στην ελληνική αγορά, παρά τις πιέσεις που ασκούνται για δικαιότερη κατανομή των κερδών από το επιτοκιακό περιθώριο.

Στις καταθέσεις μίας ημέρας, οι αποδόσεις παραμένουν συμβολικές, στο 0,03% για τα νοικοκυριά και στο 0,10% για τις επιχειρήσεις. Μόνο στις προθεσμιακές καταθέσεις έως ένα έτος παρατηρήθηκε μια οριακή άνοδος 5 μονάδων βάσης, με το επιτόκιο να διαμορφώνεται στο 1,14%.

Επιβάρυνση στα καταναλωτικά και επιχειρηματικά δάνεια

Η μεγαλύτερη πίεση καταγράφηκε στα καταναλωτικά δάνεια με συγκεκριμένη διάρκεια και κυμαινόμενο επιτόκιο, όπου το κόστος αυξήθηκε κατά 64 μονάδες βάσης, αγγίζοντας το 11,21%. Στα δάνεια χωρίς καθορισμένη διάρκεια, όπως οι πιστωτικές κάρτες, το επιτόκιο σκαρφάλωσε στο 14,72%.

Στον επιχειρηματικό τομέα, τα νέα δάνεια με συγκεκριμένη διάρκεια είδαν το επιτόκιό τους να αυξάνεται κατά 61 μονάδες βάσης στο 4,11%. Αντίθετα, μια μικρή ανάσα δόθηκε στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς τα δάνεια τακτής λήξης παρουσίασαν μείωση 13 μονάδων βάσης, κλείνοντας στο 4,10%.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η οριακή αποκλιμάκωση στα στεγαστικά δάνεια με κυμαινόμενο επιτόκιο, τα οποία υποχώρησαν στο 3,41%. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η πίεση στις αποταμιεύσεις των νοικοκυριών είναι έντονη λόγω του κόστους διαβίωσης.

Η στάση των τραπεζών και η επόμενη μέρα

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, επισημαίνεται από τραπεζικούς κύκλους ότι η διατήρηση των επιτοκίων καταθέσεων σε χαμηλά επίπεδα είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της κεφαλαιακής επάρκειας. Ωστόσο, η Επιτροπή Ανταγωνισμού παρακολουθεί στενά το φαινόμενο της «ψαλίδας», εξετάζοντας αν υπάρχουν ολιγοπωλιακές πρακτικές.

Τα υφιστάμενα υπόλοιπα δανείων και καταθέσεων δεν παρουσίασαν αξιοσημείωτες μεταβολές, με το περιθώριο να παραμένει σταθερό στις 4,29 μονάδες. Αυτό υποδηλώνει ότι οι τράπεζες προτιμούν να εφαρμόζουν τις νέες τιμολογήσεις κυρίως στις νέες εκταμιεύσεις, διατηρώντας μια σχετική σταθερότητα στα παλαιότερα χαρτοφυλάκια.

Οι προοπτικές και οι κίνδυνοι για τους δανειολήπτες

Η επόμενη μέρα αναμένεται να είναι κρίσιμη, καθώς η νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας θα καθορίσει την περαιτέρω πορεία των επιτοκίων. Οι δανειολήπτες θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τα κυμαινόμενα επιτόκια, καθώς η μεταβλητότητα παραμένει υψηλή.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η ψαλίδα δεν αναμένεται να κλείσει σύντομα, εκτός αν υπάρξει σημαντική παρέμβαση ή αλλαγή στις συνθήκες ανταγωνισμού. Η στροφή προς εναλλακτικά αποταμιευτικά προϊόντα, όπως τα έντοκα γραμμάτια του δημοσίου, ίσως αποτελέσει τη μόνη διέξοδο για τους καταθέτες που αναζητούν καλύτερες αποδόσεις.