- Πρόβλεψη για επιδείνωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών εντός του 2026.
- Η κρίση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως καταλύτης για την άνοδο του ενεργειακού κόστους.
- Το έλλειμμα περιορίστηκε στο 5,7% του ΑΕΠ το 2025, αλλά η βελτίωση ανακόπτεται.
- Στασιμότητα στην εξωστρέφεια με τις εξαγωγές να παραμένουν στο 40% του ΑΕΠ.
- Χαμηλό μερίδιο προϊόντων υψηλής τεχνολογίας στις ελληνικές εξαγωγές έναντι της Ε.Ε.
Η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί για επικείμενη επιδείνωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών εντός του 2026, καθώς η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι υψηλές τιμές ενέργειας απειλούν να ανακόψουν τη βελτίωση που σημειώθηκε πέρυσι. Παρά το γεγονός ότι το έλλειμμα περιορίστηκε στο 5,7% του ΑΕΠ το 2025, οι γεωπολιτικές αναταράξεις και η στασιμότητα της εξωστρέφειας δημιουργούν ένα εξαιρετικά αβέβαιο τοπίο για την ελληνική ανταγωνιστικότητα.
| Έτος | Έλλειμμα Ισοζυγίου (% ΑΕΠ) | Κύρια Αιτία / Κατάσταση |
|---|---|---|
Έτος 2022 | Έλλειμμα Ισοζυγίου (% ΑΕΠ) 10,7% | Κύρια Αιτία / Κατάσταση Ενεργειακή κρίση & άνοδος επιτοκίων |
Έτος 2024 | Έλλειμμα Ισοζυγίου (% ΑΕΠ) 7,2% | Κύρια Αιτία / Κατάσταση Έναρξη αποκλιμάκωσης |
Έτος 2025 | Έλλειμμα Ισοζυγίου (% ΑΕΠ) 5,7% | Κύρια Αιτία / Κατάσταση Ρεκόρ τουρισμού & μείωση κόστους καυσίμων |
Έτος 2026 (Πρ.) | Έλλειμμα Ισοζυγίου (% ΑΕΠ) Στασιμότητα | Κύρια Αιτία / Κατάσταση Γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή |
Η τρέχουσα οικονομική συγκυρία διαμορφώνεται υπό την επήρεια ενός σύνθετου πλέγματος γεωπολιτικών κινδύνων και δομικών αδυναμιών που επανέρχονται στο προσκήνιο. Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η πρόσκαιρη βελτίωση των μακροοικονομικών μεγεθών το 2025 δεν εξασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα, καθώς η ενεργειακή εξάρτηση της χώρας παραμένει ο «αχίλλειος πτέρνα» του ισοζυγίου.
Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών δεν προβλέπεται να βελτιωθεί το 2026, εξαιτίας των γεωπολιτικών εξελίξεων και της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για την Ανταγωνιστικότητα
Η ακτινογραφία της βελτίωσης του 2025
Κατά τη διάρκεια του 2025, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών κατέγραψε σημαντική αποκλιμάκωση, υποχωρώντας στο 5,7% του ΑΕΠ από 7,2% το προηγούμενο έτος. Η εξέλιξη αυτή τροφοδοτήθηκε κυρίως από τη μείωση των καθαρών πληρωμών για καύσιμα και την εντυπωσιακή άνοδο των εισπράξεων από ταξιδιωτικές υπηρεσίες, οι οποίες άγγιξαν επίπεδα ρεκόρ.
Επιπλέον, θετική επίδραση άσκησαν οι εκταμιεύσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθώς και η μείωση των καθαρών πληρωμών για τόκους και μερίσματα. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή θεωρείται εύθραυστη, δεδομένου ότι η διεθνής επενδυτική θέση της χώρας παραμένει ιδιαίτερα επιβαρυμένη, απαιτώντας συνεχή επαγρύπνηση.
Προτεινόμενο Αγρότες: Κλιμακώνουν τις κινητοποιήσεις με συλλαλητήριο στο λιμάνι Θεσσαλονίκης
Οι γεωπολιτικές απειλές και το ενεργειακό κόστος
Για το 2026, οι προοπτικές σκιάζονται από την κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, η οποία αναμένεται να επιβαρύνει άμεσα το ενεργειακό ισοζύγιο. Η άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου αυξάνει το κόστος των εισαγωγών, ενώ παράλληλα απειλεί να περιορίσει το διαθέσιμο εισόδημα των δυνητικών επισκεπτών, επηρεάζοντας τον τουρισμό.
Σύμφωνα με αναλύσεις που εξετάζουν παγκόσμιους οικονομικούς κλυδωνισμούς, η διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδες και η πιθανή επιβράδυνση της εξωτερικής ζήτησης θα μπορούσαν να πλήξουν τις ελληνικές εξαγωγές αγαθών. Η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι το ισοζύγιο δεν θα παρουσιάσει περαιτέρω βελτίωση φέτος, αναβάλλοντας την ανάκαμψη για το 2027.
Δομικά προβλήματα και στασιμότητα εξωστρέφειας
Παρά τη σημαντική πρόοδο από το 2010, η εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας παρουσίασε σημάδια στασιμότητας την περίοδο 2024-2025. Οι συνολικές εξαγωγές διαμορφώθηκαν στο 40% του ΑΕΠ, με τη χώρα να παραμένει υπερβολικά εξαρτημένη από τρεις τομείς: τον τουρισμό, τις θαλάσσιες μεταφορές και τα καύσιμα.
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι το μερίδιο των προϊόντων υψηλής τεχνολογίας παραμένει από τα χαμηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ανάγκη για διαφοροποίηση των εξαγωγών και επέκταση σε αγορές εκτός Ε.Ε. κρίνεται επιτακτική για τη μείωση της ευαλωτότητας σε περιφερειακές κρίσεις.
Η επόμενη μέρα και ο ρόλος των επενδύσεων
Η πορεία της οικονομίας το 2026 θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα απορρόφησης των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, οι οποίοι αναμένεται να στηρίξουν τις επενδύσεις. Ωστόσο, η εισαγωγή επενδυτικών αγαθών (μηχανήματα, τεχνολογία) θα επιβαρύνει βραχυπρόθεσμα το εμπορικό ισοζύγιο, πριν αποδώσει καρπούς στην παραγωγικότητα.
Εν αναμονή των διευκρινίσεων για τη διάρκεια της γεωπολιτικής κρίσης, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η δημοσιονομική πειθαρχία παραμένει το κλειδί για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των αγορών. Η ελληνική οικονομία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη για ανάπτυξη και την ανάγκη για μείωση των εξωτερικών ελλειμμάτων σε ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας.
Στρατηγικές αντιμετώπισης της οικονομικής αβεβαιότητας
- Διαφοροποίηση εξαγωγικών προορισμών σε αγορές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης για μείωση του ρίσκου.
- Επένδυση σε τεχνολογίες ενεργειακής εξοικονόμησης για τον περιορισμό του κόστους παραγωγής.
- Αξιοποίηση των προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων.
- Παρακολούθηση των γεωπολιτικών εξελίξεων για έγκαιρη προσαρμογή των εφοδιαστικών αλυσίδων.
