Σύνταξη κάτω από 900 ευρώ: Η παγίδα των χαμηλών εισφορών για 1 εκατομμύριο επαγγελματίες

Σχεδόν ένα εκατομμύριο ελεύθεροι επαγγελματίες βρίσκονται αντιμέτωποι με το φάσμα μιας κύριας σύνταξης που δεν υπερβαίνει τα 890 ευρώ, καθώς η συντριπτική πλειονότητα επιλέγει σταθερά την κατώτατη ασφαλιστική κατηγορία του e-ΕΦΚΑ. Η οικονομική αδυναμία για υψηλότερες εισφορές οδηγεί σε χαμηλά ποσοστά αναπλήρωσης, υποθηκεύοντας το βιοτικό επίπεδο των μη μισθωτών μετά το πέρας του εργασιακού τους βίου.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της δομικής αλλαγής του 2020, όταν το ασφαλιστικό καθεστώς των μη μισθωτών αποσυνδέθηκε από το δηλωθέν εισόδημα και πέρασε στο σύστημα των ελεύθερων επιλογών. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι η ευελιξία επιλογής μετακύλησε την ευθύνη του συνταξιοδοτικού σχεδιασμού αποκλειστικά στον ασφαλισμένο, ο οποίος συχνά ιεραρχεί την τρέχουσα ρευστότητα πάνω από τη μελλοντική ανταποδοτικότητα.

Το κόστος της 1ης κατηγορίας και η πραγματικότητα των 40 ετών

Σύμφωνα με τα στοιχεία, από το σύνολο των 1,4 εκατομμυρίων ασφαλισμένων, περίπου το 70% παραμένει εγκλωβισμένο στην 1η ασφαλιστική κατηγορία. Για έναν επαγγελματία που συμπληρώνει 40 έτη ασφάλισης χωρίς διακοπές στην κλίμακα αυτή, η κύρια σύνταξη διαμορφώνεται στα 890 ευρώ μηνιαίως, ποσό που θεωρείται το κατώτατο όριο για πλήρη ασφαλιστικό βίο.

Η κατάσταση επιδεινώνεται για όσους έχουν λιγότερα έτη, καθώς με 35 χρόνια ασφάλισης στην ίδια κατηγορία, το ποσό υποχωρεί στα 820 – 850 ευρώ. Η επιλογή αυτή, αν και προσφέρει μια πρόσκαιρη οικονομική ανάσα στο παρόν, δημιουργεί ένα μη αναστρέψιμο κενό, καθώς ο υπολογισμός της σύνταξης βασίζεται στον μέσο όρο των αποδοχών από το 2002 και μετά.

Η παγίδα της τελευταίας στιγμής και οι κλίμακες αναβάθμισης

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, εργατολόγοι με εμπειρία σε διαγωνισμούς και ασφαλιστικά θέματα επισημαίνουν ότι η απότομη αναβάθμιση κατηγορίας λίγο πριν τη συνταξιοδότηση έχει περιορισμένο αντίκτυπο. Η σύνταξη δεν «διορθώνεται» με υψηλές εισφορές μόνο στα τελευταία 5 έτη, καθώς η διαχρονική συνεισφορά είναι αυτή που καθορίζει το τελικό αποτέλεσμα.

Για όσους επιθυμούν μια πιο αξιοπρεπή σύνταξη, οι επόμενες κατηγορίες προσφέρουν σημαντική διαφοροποίηση. Η 3η κατηγορία αποδίδει περίπου 1.130 ευρώ, ενώ η 6η και ανώτερη κατηγορία μπορεί να εκτινάξει το ποσό έως και τα 1.900 ευρώ, εφόσον τηρηθεί ο πλήρης ασφαλιστικός βίος.

Προθεσμίες και στρατηγικός σχεδιασμός

Η επιλογή ή αλλαγή κατηγορίας πραγματοποιείται μία φορά τον χρόνο, με την προθεσμία να εκπνέει παραδοσιακά στα τέλη Ιανουαρίου. Εάν ο ασφαλισμένος δεν ενεργήσει, παραμένει αυτόματα στην κατηγορία του προηγούμενου έτους, κάτι που συμβαίνει με την πλειονότητα των ελευθέρων επαγγελματιών που αδυνατούν να παρακολουθήσουν τις αλλαγές.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η χρήση πλασματικών ετών μπορεί να βοηθήσει στη συμπλήρωση του χρόνου, αλλά δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ποιότητα των εισφορών. Η ισορροπία μεταξύ των τρεχουσών υποχρεώσεων και της μελλοντικής ασφάλειας παραμένει το δυσκολότερο στοίχημα για το ελληνικό επιχειρείν.

Η επόμενη μέρα για τους μη μισθωτούς

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η μακροχρόνια παραμονή σε χαμηλές κλίμακες θα οδηγήσει σε μια γενιά συνταξιούχων με περιορισμένη αγοραστική δύναμη. Η ανάγκη για έναν ετήσιο επανέλεγχο της ασφαλιστικής ικανότητας κρίνεται επιβεβλημένη, ειδικά σε περιβάλλοντα όπου ο πληθωρισμός επηρεάζει άμεσα το κόστος ζωής και τις μελλοντικές απολαβές.