- Μειώνεται το όριο επέκτασης των κλαδικών συμβάσεων από το 50% στο 40%.
- Η μετενέργεια περιορίζεται σε τρεις μήνες πριν τη δυνατότητα ατομικής σύμβασης.
- Κίνδυνος για μειώσεις μισθών μέσω της γενίκευσης των ατομικών συμφωνιών.
- Η ΓΣΕΕ αποκτά δικαίωμα επικουρικής συνυπογραφής κλαδικών συμβάσεων.
- Απαιτείται εγγραφή στο ΓΕΜΗΣΟΕ για προσφυγή στον Ο.ΜΕ.Δ. και επέκταση ΣΣΕ.
Στο επίκεντρο της δημόσιας διαβούλευσης τίθεται το νέο σχέδιο νόμου για την Εθνική Κοινωνική Συμφωνία, το οποίο εισάγει ριζικές αλλαγές στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Οι νομικοί προειδοποιούν ότι το καθεστώς της μετενέργειας ενδέχεται να αποτελέσει «δούρειο ίππο» για τη γενίκευση των ατομικών συμβάσεων και την επιβολή μειώσεων στους μισθούς των εργαζομένων.
| Χαρακτηριστικό | Ισχύον Καθεστώς | Νέα Κοινωνική Συμφωνία |
|---|---|---|
Χαρακτηριστικό Ποσοστό Επέκτασης ΣΣΕ | Ισχύον Καθεστώς 50% του κλάδου | Νέα Κοινωνική Συμφωνία 40% του κλάδου |
Χαρακτηριστικό Διάρκεια Μετενέργειας | Ισχύον Καθεστώς Πλήρης ισχύς όρων | Νέα Κοινωνική Συμφωνία 3 μήνες (μετά ατομική σύμβαση) |
Χαρακτηριστικό Λήψη Αποφάσεων ΟΜΕΔ | Ισχύον Καθεστώς Πλειοψηφία | Νέα Κοινωνική Συμφωνία Πλειοψηφία (με ενστάσεις νομικών) |
Χαρακτηριστικό Ρόλος ΓΣΕΕ | Ισχύον Καθεστώς Περιορισμένος | Νέα Κοινωνική Συμφωνία Επικουρική συνυπογραφή κλαδικών |
Χαρακτηριστικό Εγγραφή στο ΓΕΜΗΣΟΕ | Ισχύον Καθεστώς Υποχρεωτική για δράση | Νέα Κοινωνική Συμφωνία Υποχρεωτική για επέκταση/ΟΜΕΔ |
Η τρέχουσα πραγματικότητα στην ελληνική αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται από ένα εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό κάλυψης, καθώς μόλις το 20% έως 28% των εργαζομένων υπάγεται σήμερα σε Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της Κοινωνικής Συμφωνίας που υπεγράφη στα τέλη του 2025, με στόχο την αναμόρφωση του πλαισίου διαπραγματεύσεων και την αύξηση της κάλυψης μέσω ενός Σχεδίου Δράσης 2026–2030.
Η μετενέργεια, αντί να λειτουργεί ως μηχανισμός συνέχειας, μετατρέπεται σε μεταβατικό στάδιο προς την ατομική σύμβαση και την αποδυνάμωση των εργαζομένων.
Γιάννης Καρούζος, Δικηγόρος-Εργατολόγος
Η παγίδα της μετενέργειας και οι μισθολογικές πιέσεις
Το κρισιμότερο σημείο του νομοσχεδίου αφορά το καθεστώς της μετενέργειας μετά τη λήξη μιας σύμβασης. Σύμφωνα με τη διάταξη, οι κανονιστικοί όροι ισχύουν για ένα επιπλέον τρίμηνο, αλλά μετά το πέρας αυτού, ο εργοδότης αποκτά το δικαίωμα να προτείνει τροποποιημένη ατομική σύμβαση.
Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι σε συνθήκες άνισης διαπραγματευτικής ισχύος, ο εργαζόμενος ενδέχεται να βρεθεί προ τετελεσμένων. Η αποδοχή δυσμενέστερων όρων και οι ενδεχόμενες μειώσεις μισθών αποτελούν ορατό κίνδυνο, καθώς η συλλογική προστασία παύει να είναι δεσμευτική και «αναβιώνει» ως ατομική συμφωνία.
Προτεινόμενο Επαναφορά συλλογικών συμβάσεων εργασίας: Τι αλλάζει για μισθούς και εργασιακούς όρους
Νέες προϋποθέσεις για την επέκταση των συμβάσεων
Μια σημαντική τομή που εισάγει η Εθνική Κοινωνική Συμφωνία είναι η μείωση του απαιτούμενου ποσοστού κάλυψης για την επέκταση μιας ΣΣΕ. Το όριο υποχωρεί από το 50% στο 40% των εργαζομένων του κλάδου, γεγονός που θεωρητικά διευρύνει το πεδίο εφαρμογής των συλλογικών ρυθμίσεων.
Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα στη ΓΣΕΕ να συνυπογράφει κλαδικές συμβάσεις επικουρικά. Αυτή η θέση της ΓΣΕΕ αποσκοπεί στην ενεργοποίηση της επεκτασιμότητας ακόμη και σε κλάδους όπου οι πρωτοβάθμιες οργανώσεις αδυνατούν να καλύψουν τα ποσοτικά κριτήρια.
Μεσολάβηση και Διαιτησία: Οι ενστάσεις των νομικών
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων εργατολόγων, η διαδικασία στον Ο.ΜΕ.Δ. παρουσιάζει θολά σημεία που χρήζουν διευκρίνισης. Επισημαίνεται ότι οι αποφάσεις της Επιτροπής Διαιτησίας θα έπρεπε να λαμβάνονται με ομοφωνία και όχι με απλή πλειοψηφία, ώστε να υπάρχει συμβατότητα με τις οδηγίες του Διεθνούς Γραφείου Εργασίας.
Επιπλέον, η υποχρεωτική εγγραφή στο Γενικό Μητρώο Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΓΕΜΗΣΟΕ) τίθεται ως απαράβατος όρος για την άσκηση του δικαιώματος προσφυγής. Αν και απλοποιούνται οι γραφειοκρατικές διαδικασίες, η μη εγγραφή πλέον δεν θα οδηγεί σε αναστολή συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, αλλά θα περιορίζει τη δυνατότητα επέκτασης των συμβάσεων.
Η επόμενη μέρα για τις εργασιακές σχέσεις
Η μετάβαση σε ένα μοντέλο που ευνοεί τις ατομικές συμβάσεις μετά το τρίμηνο της μετενέργειας αποτελεί το μεγάλο στοίχημα για την ισορροπία στην αγορά. Η αποδυνάμωση του πυρήνα της συλλογικής διαπραγμάτευσης ενδέχεται να οδηγήσει σε έναν κατακερματισμό των εργασιακών δικαιωμάτων, παρά τις κυβερνητικές προθέσεις για αύξηση της κάλυψης.
Οι εργαζόμενοι καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί κατά την υπογραφή νέων συμβάσεων μετά τη λήξη των κλαδικών. Η νομική υποστήριξη και η ενημέρωση για τους κανονιστικούς όρους που παραμένουν σε ισχύ αποτελούν τα μοναδικά εργαλεία προστασίας απέναντι σε μονομερείς εργοδοτικές αποφάσεις.
Τι να προσέξετε κατά την υπογραφή ατομικής σύμβασης
- Ελέγξτε αν οι προτεινόμενοι όροι υπολείπονται των κατώτατων ορίων της ΕΓΣΣΕ.
- Μην υπογράφετε τροποποιητικές συμβάσεις χωρίς προηγούμενη νομική συμβουλή.
- Βεβαιωθείτε ότι η κλαδική σας σύμβαση δεν έχει επεκταθεί με το νέο όριο του 40%.
- Κρατήστε αντίγραφο της παλαιάς συλλογικής σύμβασης για σύγκριση των όρων εργασίας.
