Στουρνάρας: Η Ευρώπη χρειάζεται κοινό δανεισμό για άμυνα και επενδύσεις

Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, επαναφέρει επιτακτικά την ανάγκη για έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους, προκειμένου να θωρακιστεί η ΕΕ απέναντι στις γεωπολιτικές απειλές και τον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Σύμφωνα με τη συνέντευξή του στο Politico, η χρηματοδότηση της άμυνας και της πράσινης μετάβασης απαιτεί εργαλεία που υπερβαίνουν τους περιορισμένους εθνικούς προϋπολογισμούς.

Η πρόταση για τα ευρωομόλογα δεν αποτελεί μια νέα ιδέα, αλλά αποκτά υπαρξιακό χαρακτήρα στην παρούσα συγκυρία των διαδοχικών κρίσεων. Η δημοσιονομική στενότητα των κρατών-μελών, ως απόρροια της πανδημίας και της ενεργειακής κρίσης, έχει περιορίσει δραστικά τα περιθώρια για αυτόνομες εθνικές επενδύσεις υψηλής κλίμακας.

Οι γεωπολιτικές προκλήσεις και το «τείχος» των δασμών

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα τριπλό μέτωπο πιέσεων που απειλεί την οικονομική της σταθερότητα. Οι εμπορικοί δασμοί των ΗΠΑ, η συνεχιζόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και οι πιθανοί περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό.

Όπως επισημαίνει ο Γιάννης Στουρνάρας, η ΕΕ δεν μπορεί να παραμείνει παθητικός θεατής. Η ανάγκη για στρατηγική αυτονομία καθιστά αναγκαία τη χρηματοδότηση τομέων όπως η άμυνα και η πράσινη μετάβαση μέσω ενός κοινού, ασφαλούς περιουσιακού στοιχείου που θα ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η απουσία ενός τέτοιου εργαλείου αφήνει την ευρωπαϊκή οικονομία εκτεθειμένη στον γεωπολιτικό κίνδυνο, ο οποίος επηρεάζει ασύμμετρα τα κράτη-μέλη. Η χαρτογράφηση αυτού του κινδύνου από την ΕΚΤ δείχνει ότι η συλλογική δράση είναι η μόνη βιώσιμη απάντηση.

Η μετατόπιση της ΕΚΤ και η στάση της Γερμανίας

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της παρέμβασης Στουρνάρα είναι η αναφορά στη μεταβολή της στάσης εντός του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ. Ακόμη και οι παραδοσιακά συντηρητικές κεντρικές τράπεζες της Γερμανίας και της Ολλανδίας εμφανίζονται πλέον πιο θετικές στην ιδέα ενός κοινού περιουσιακού στοιχείου υψηλής ρευστότητας.

Ωστόσο, το πολιτικό «τείχος» παραμένει ισχυρό στο Βερολίνο. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς εξέφρασε εκ νέου την κάθετη αντίθεσή του στον κοινό δανεισμό, διατηρώντας τις πάγιες επιφυλάξεις της Γερμανίας για τη μεταφορά κινδύνων μεταξύ των κρατών-μελών.

Παρά τις πολιτικές διαφωνίες, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διατηρεί τη στρατηγική της απόλυτης ευελιξίας, αναγνωρίζοντας ότι το διεθνές περιβάλλον έχει αλλάξει άρδην. Η ανάγκη για ασφαλή περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ είναι πλέον τεχνική αναγκαιότητα για τη σωστή λειτουργία των αγορών.

Η επόμενη μέρα για την ευρωπαϊκή οικονομία

Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε μια βαθύτερη οικονομική ενοποίηση ή αν θα συνεχίσει να βασίζεται σε κατακερματισμένες εθνικές πολιτικές. Ο κ. Στουρνάρας προειδοποιεί ότι χωρίς κοινή έκδοση ομολόγων, η ΕΕ θα δυσκολευτεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η χρηματοδότηση των στρατηγικών επενδύσεων δεν είναι πλέον ζήτημα επιλογής, αλλά επιβίωσης. Η δημοσιονομική πειθαρχία πρέπει να συνδυαστεί με αναπτυξιακά εργαλεία που θα επιτρέψουν στην Ευρώπη να ηγηθεί στην πράσινη και ψηφιακή οικονομία, διασφαλίζοντας παράλληλα την αμυντική της θωράκιση.