Στεγαστικό: Ο πλήρης οδηγός για τις 29 παρεμβάσεις και τις επιδοτήσεις έως 36.000 ευρώ

Η κυβέρνηση ολοκληρώνει ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα 29 παρεμβάσεων για το στεγαστικό ζήτημα, με συνολικό προϋπολογισμό 2,6 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη διετία 2025-2026. Το σχέδιο περιλαμβάνει 9 νέες δράσεις που εκκινούν εντός του 2026, εστιάζοντας στην αύξηση της προσφοράς κατοικιών μέσω γενναίων επιδοτήσεων ανακαίνισης και αυστηρών περιορισμών στη βραχυχρόνια μίσθωση.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως επιστέγασμα μιας διετούς στρατηγικής για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, η οποία έχει λάβει διαστάσεις κοινωνικού προβλήματος λόγω της ραγδαίας αύξησης των ενοικίων. Το παρασκήνιο της κυβερνητικής παρέμβασης βασίζεται στη λογική της τόνωσης της προσφοράς, καθώς εκτιμάται ότι χιλιάδες ακίνητα παραμένουν εκτός αγοράς λόγω κόστους ανακαίνισης ή φόβου για την φερεγγυότητα των μισθωτών.

Οι 9 νέες παρεμβάσεις που ξεκινούν εντός του 2026

Στην κορυφή της ατζέντας για το τρέχον έτος βρίσκεται το νέο πρόγραμμα ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, με προϋπολογισμό 400 εκατομμυρίων ευρώ από το ΕΣΠΑ. Οι δικαιούχοι μπορούν να λάβουν επιδότηση έως 36.000 ευρώ για εργασίες που αφορούν τόσο την ενεργειακή αναβάθμιση όσο και την αισθητική βελτίωση του ακινήτου.

Το πρόγραμμα καλύπτει το 80% του κόστους, ενώ για τρίτεκνους, πολύτεκνους και ΑΜΕΑ το ποσοστό προσαυξάνεται. Επιλέξιμες είναι οι κατοικίες με οικοδομική άδεια προ του 1990 και εμβαδόν έως 120 τ.μ., με τα εισοδηματικά κριτήρια να ξεκινούν από τις 25.000 ευρώ για τους άγαμους.

Παράλληλα, θεσπίζεται η διπλή επιστροφή ενοικίου για 50.000 δημόσιους λειτουργούς. Συγκεκριμένα, εκπαιδευτικοί, νοσηλευτές και ιατροί που υπηρετούν στην περιφέρεια θα λάβουν επιστροφή δύο ενοικίων ετησίως, μέτρο που θα εφαρμοστεί αναδρομικά εντός του πρώτου τριμήνου του 2026.

Φορολογικές ελαφρύνσεις και ο νέος συντελεστής 25%

Από το φορολογικό έτος 2026, εισάγεται ένας ενδιάμεσος συντελεστής 25% για εισοδήματα από ενοίκια που κυμαίνονται μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ. Η παρέμβαση αυτή αναμένεται να ανακουφίσει 161.587 ιδιοκτήτες, οι οποίοι μέχρι σήμερα επιβαρύνονταν με συντελεστή 35% για το συγκεκριμένο κλιμάκιο.

Επιπλέον, επεκτείνεται η τριετής φοροαπαλλαγή για όσους διαθέσουν κλειστά ακίνητα σε μακροχρόνια μίσθωση. Σύμφωνα με το νέο φορολογικό πλαίσιο, η απαλλαγή ισχύει και για σπίτια άνω των 120 τ.μ. στην περίπτωση πολύτεκνων οικογενειών, ενισχύοντας το κίνητρο για την απελευθέρωση μεγαλύτερων κατοικιών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους από το 2027, με μια ενδιάμεση μείωση 50% που θα εφαρμοστεί ήδη από το 2026. Το μέτρο αφορά περίπου 1 εκατομμύριο ακίνητα σε ακριτικές και ορεινές περιοχές, στοχεύοντας στην αποκέντρωση και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας.

Περιορισμοί στο Airbnb και το Μητρώο Φερεγγυότητας

Η κυβέρνηση εντείνει τους περιορισμούς στη βραχυχρόνια μίσθωση, επεκτείνοντας το «μπλόκο» στις νέες εγγραφές και στη Θεσσαλονίκη από την 1η Μαρτίου 2026. Στην Α’ Δημοτική Κοινότητα της πόλης, όπου καταγράφεται ο μεγαλύτερος όγκος ακινήτων τύπου Airbnb, δεν θα επιτρέπεται καμία νέα εγγραφή για όλο το έτος.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η αυτόματη διαγραφή από το Μητρώο σε περίπτωση μεταβίβασης είναι ένα μέτρο που έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων έχει ήδη εκφράσει προβληματισμούς για την απαξίωση των ακινήτων που προέρχονται από γονικές παροχές.

Για την προστασία των ιδιοκτητών, ενεργοποιείται το Μητρώο Φερεγγυότητας Ενοικιαστών. Η πιλοτική λειτουργία αναμένεται στις αρχές του 2026, προσφέροντας μια «ασπίδα» απέναντι σε ακάλυπτες υποχρεώσεις και φθορές, ενθαρρύνοντας έτσι το άνοιγμα των κλειστών διαμερισμάτων.

Το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» και η κοινωνική αντιπαροχή

Το εμβληματικό πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», με προϋπολογισμό 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, αποτελεί τον βασικό πυλώνα για την απόκτηση πρώτης κατοικίας από 15.000 οικογένειες. Το επιτόκιο των δανείων θα είναι μειωμένο κατά 50% σε σχέση με τα εμπορικά, καλύπτοντας πολίτες ηλικίας 25 έως 50 ετών.

Παράλληλα, προωθείται η κοινωνική αντιπαροχή, μια μέθοδος αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου. Μέσω αυτής, θα κατασκευαστούν σύγχρονες κατοικίες που θα διατίθενται με χαμηλό μίσθωμα ή δυνατότητα εξαγοράς σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες, δημιουργώντας ένα δίχτυ ασφαλείας για τους πλέον αδύναμους.

Εν αναμονή των διευκρινίσεων για το οικιστικό πρόγραμμα των ενόπλων δυνάμεων, οι αναλυτές στρατηγικής τονίζουν ότι η επιτυχία του συνολικού σχεδίου θα κριθεί από την ταχύτητα απορρόφησης των κονδυλίων και την ανταπόκριση των ιδιοκτητών στα φορολογικά κίνητρα.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η αγορά ακινήτων βρίσκεται σε μια φάση δομικής αναδιάρθρωσης, με τις κατασκευαστικές εταιρείες να λαμβάνουν κίνητρα για τη δημιουργία ακινήτων αποκλειστικά για μακροχρόνια μίσθωση (built to rent). Η έκπτωση φόρου εισοδήματος για αυτές τις εταιρείες αποτελεί ένα ισχυρό δέλεαρ για την αύξηση του αποθέματος.

Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι το στεγαστικό πρόβλημα δεν θα λυθεί από τη μια μέρα στην άλλη. Ωστόσο, η συνδυαστική δράση των 29 παρεμβάσεων δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια σταδιακή αποκλιμάκωση των τιμών και την εξασφάλιση ποιοτικής στέγης για χιλιάδες νοικοκυριά.

Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να προετοιμάσουν εγκαίρως τους φακέλους τους για τα προγράμματα ανακαίνισης, καθώς η ζήτηση αναμένεται να εξαντλήσει γρήγορα τους διαθέσιμους πόρους. Η ψηφιοποίηση των διαδικασιών μέσω του Μητρώου Φερεγγυότητας και των νέων πολεοδομικών ρυθμίσεων θα αποτελέσει τον καταλύτη για την επιτάχυνση των εξελίξεων.