Στεγαστική κρίση: Αυξήσεις έως 60% στα ενοίκια και το κοινωνικό αδιέξοδο των 800 ευρώ

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα προσλαμβάνει εκρηκτικές διαστάσεις, με τις τιμές των ενοικίων να καταγράφουν αυξήσεις έως 60% από το 2020. Σύμφωνα με την κοινή ανάλυση της διαΝΕΟσις και του ΙΟΒΕ, η κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας το 2012 δημιούργησε ένα θεσμικό κενό που σήμερα «στραγγαλίζει» τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών, καθώς το κόστος στέγασης απορροφά πλέον το 50% του βασικού μισθού.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου αποεπένδυσης στην κοινωνική στέγη, η οποία ουσιαστικά εξέλειψε μετά το 2012. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αποκαλύπτει ότι η κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ) δεν συνοδεύτηκε από ένα νέο θεσμικό πλαίσιο, αφήνοντας την αγορά ακινήτων ανεξέλεγκτη στις πιέσεις της ελεύθερης προσφοράς και ζήτησης.

Η ακτινογραφία της ακρίβειας στα αστικά κέντρα

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Mega, η κατάσταση στις λαϊκές γειτονιές της Αθήνας είναι αποκαρδιωτική. Ένα διαμέρισμα 50 τ.μ. στα Εξάρχεια, που το 2020 ενοικιαζόταν προς 370 ευρώ, σήμερα αγγίζει τα 550 ευρώ, σημειώνοντας μια αλματώδη αύξηση που ξεπερνά κάθε λογική αναλογία με την αύξηση των εισοδημάτων.

Αντίστοιχα, στην Κυψέλη, ένα σπίτι 80 τ.μ. έχει εκτοξευθεί από τα 600 ευρώ στα 800 ευρώ μέσα σε μόλις έξι χρόνια. Η τάση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στο κέντρο, καθώς στη Νέα Σμύρνη οι τιμές για διαμερίσματα 100 τ.μ. έχουν μετακινηθεί από τα 750 ευρώ στο ψυχολογικό όριο των 1.000 ευρώ, καθιστώντας τα ενοίκια στην Αθήνα απρόσιτα για τη μέση οικογένεια.

Το θεσμικό κενό και η απουσία κοινωνικής κατοικίας

Η στεγαστική κρίση στην Ελλάδα βαθαίνει λόγω της μεγάλης καθυστέρησης στην ανάπτυξη κοινωνικών κατοικιών. Οι ερευνητές της διαΝΕΟσις και του ΙΟΒΕ επισημαίνουν ότι η απουσία οργανωμένης στεγαστικής πολιτικής για περισσότερο από μία δεκαετία έχει αφήσει ακάλυπτα χιλιάδες νοικοκυριά, την ώρα που οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων κοινωνικών ερευνητών, η στέγαση έχει μετατραπεί από βασικό δικαίωμα σε έναν μηνιαίο «βραχνά». Η έλλειψη κρατικής παρέμβασης έχει οδηγήσει σε ένα φαινόμενο όπου οι γονείς αναγκάζονται να επιδοτούν τη διαβίωση των παιδιών τους, ακόμη και όταν εκείνα εργάζονται με πλήρες ωράριο.

Φοιτητές και νέοι εργαζόμενοι σε απόγνωση

Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα για τους φοιτητές από την επαρχία, για τους οποίους η αναζήτηση κατοικίας μετατρέπεται σε πραγματικό μαρτύριο. Για παράδειγμα, ένας φοιτητής που επιθυμεί να διαμείνει κοντά στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, καλείται να καταβάλει τουλάχιστον 540 ευρώ για ένα διαμέρισμα μόλις 50 τ.μ., ποσό που συχνά ξεπερνά το διαθέσιμο οικογενειακό εισόδημα.

Η μαρτυρία μιας μητέρας είναι ενδεικτική της κατάστασης: «Ο γιος μου παίρνει 800 ευρώ μισθό και δίνει τα 400 ευρώ στο ενοίκιο». Αν συνυπολογιστούν τα κοινόχρηστα, οι λογαριασμοί ρεύματος και τηλεφώνου, το συνολικό κόστος για ένα άτομο που ζει μόνο του μπορεί να αγγίξει τα 500-600 ευρώ μηνιαίως, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για βασικές ανάγκες διαβίωσης.

Η επόμενη μέρα και οι αναγκαίες παρεμβάσεις

Εν αναμονή των διευκρινίσεων για νέα προγράμματα κοινωνικής κατοικίας, η ανησυχία των πολιτών παραμένει στο κόκκινο. Η Ελλάδα κατέχει πλέον την πρώτη θέση σε κόστος στέγασης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με το μέσο νοικοκυριό να δαπανά το 36% του εισοδήματός του για πάγια έξοδα κατοικίας, σύμφωνα με πρόσφατες μετρήσεις.

Η αποκατάσταση της ισορροπίας στην αγορά απαιτεί όχι μόνο την αύξηση της προσφοράς ακινήτων, αλλά και τη θέσπιση κινήτρων για την αξιοποίηση των κλειστών διαμερισμάτων. Χωρίς μια γενναία κρατική πρωτοβουλία, το χάσμα μεταξύ ενοικίων και αγοραστικής δύναμης απειλεί να διαρρήξει την κοινωνική συνοχή των μεγάλων αστικών κέντρων.