- Το ΣτΕ απαγορεύει την αυτόματη απόρριψη επιστροφής ΦΠΑ για τυπικά σφάλματα.
- Η εφορία υποχρεούται να ζητά διευκρινίσεις πριν εκδώσει απορριπτική απόφαση.
- Λάθη σε επωνυμίες ή ΑΦΜ δεν ακυρώνουν το δικαίωμα επιστροφής.
- Προστατεύεται η αρχή της φορολογικής ουδετερότητας για τις επιχειρήσεις.
- Η απόφαση αφορά τόσο ελληνικές όσο και αλλοδαπές εταιρείες της ΕΕ.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας με μια απόφαση-σταθμό επιβάλλει στις φορολογικές αρχές την υποχρέωση να ζητούν προηγούμενες διευκρινίσεις πριν απορρίψουν αιτήματα επιστροφής ΦΠΑ. Η δικαστική κρίση ξεκαθαρίζει ότι τυπικά λάθη ή παραλείψεις στα παραστατικά δεν αρκούν για την αυτόματη απόρριψη, διασφαλίζοντας την πρακτική αποτελεσματικότητα του ενωσιακού δικαίου.
| Τύπος Έλλειψης | Υποχρέωση Φορολογικής Αρχής |
|---|---|
| Λάθη σε Επωνυμία/ΑΦΜ | Αίτημα για διόρθωση στοιχείων |
| Ασαφής περιγραφή υπηρεσιών | Ζήτηση συμπληρωματικών εγγράφων |
| Έλλειψη αποδεικτικών πληρωμής | Δυνατότητα εκ των υστέρων προσκόμισης |
| Ασάφειες σε αλλοδαπά παραστατικά | Επικοινωνία με αρχές κράτους εγκατάστασης |
Η πρόσφατη νομολογία του ανώτατου διοικητικού δικαστηρίου έρχεται να ευθυγραμμίσει την ελληνική φορολογική πρακτική με τις θεμελιώδεις αρχές του ενωσιακού δικαίου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η αρχή της φορολογικής ουδετερότητας, η οποία επιτάσσει ότι ο ΦΠΑ δεν πρέπει να επιβαρύνει την ίδια την επιχείρηση, αλλά τον τελικό καταναλωτή.
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια των προσπαθειών για τον περιορισμό της διοικητικής αυθαιρεσίας σε περιπτώσεις όπου η φορολογική διοίκηση απέρριπτε αιτήματα για καθαρά γραφειοκρατικούς λόγους. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ισορροπία μεταξύ της φορολογικής συμμόρφωσης και της προστασίας του δικαιώματος έκπτωσης ή επιστροφής του φόρου.
Η διοίκηση οφείλει να εφαρμόζει τις αρχές της ουδετερότητας και της αναλογικότητας πριν στερήσει το δικαίωμα επιστροφής φόρου από έναν επιμελή φορολογούμενο.
Συμβούλιο της Επικρατείας, Δικαστική Κρίση
Το ιστορικό της υπόθεσης και η παρέμβαση του ΣτΕ
Η υπόθεση που εξέτασε το δικαστήριο αφορούσε μια αλλοδαπή εταιρεία, εγκατεστημένη σε άλλο κράτος-μέλος της ΕΕ, η οποία ζήτησε επιστροφή ΦΠΑ για υπηρεσίες που τιμολογήθηκαν στην Ελλάδα. Η φορολογική αρχή απέρριψε το αίτημα λόγω ελλείψεων και ασαφειών στα παραστατικά, χωρίς να δώσει στην εταιρεία την ευκαιρία να τις διορθώσει.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η στάση αυτή υπονομεύει το δικαίωμα επιστροφής. Παρόλο που ο φορολογούμενος οφείλει να είναι επιμελής, η διοίκηση υποχρεούται να ζητά πρόσθετες πληροφορίες είτε από τον αιτούντα είτε από τις αρχές του κράτους εγκατάστασης, ειδικά όταν δεν τίθεται ζήτημα φοροδιαφυγής.
Η κρίση αυτή συνδέεται άμεσα με τις διαδικασίες που ακολουθεί η ΑΑΔΕ στους ελέγχους για ύποπτες επιστροφές ΦΠΑ, όπου πλέον η παροχή διευκρινίσεων καθίσταται υποχρεωτικό στάδιο πριν από την έκδοση απορριπτικής απόφασης.
Οι τρεις περιπτώσεις που η εφορία οφείλει να ζητά στοιχεία
Προτεινόμενο ΣτΕ: Κλειδώνει η πενταετής παραγραφή για στοιχεία αλλοδαπών λογαριασμών
Σύμφωνα με τη νομολογία, υπάρχουν συγκεκριμένες κατηγορίες τυπικών ελλείψεων που δεν δικαιολογούν την άμεση απόρριψη. Πρώτον, όταν στα τιμολόγια υπάρχουν εσφαλμένα στοιχεία εκδότη ή λήπτη, όπως μικρές αποκλίσεις στην επωνυμία ή τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου, εφόσον η συναλλαγή είναι πραγματική.
Δεύτερον, η υποχρέωση υφίσταται όταν υπάρχουν ασάφειες στην περιγραφή των αγαθών ή υπηρεσιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο αιτών μπορεί να προσκομίσει συμπληρωματικά έγγραφα που αποσαφηνίζουν το αντικείμενο της δαπάνης, ενισχύοντας τη διαφάνεια της διαδικασίας.
Τρίτον, η διοίκηση πρέπει να δείχνει ανοχή όταν λείπουν συνοδευτικά δικαιολογητικά ή αποδεικτικά πληρωμής που μπορούν να προσκομιστούν εκ των υστέρων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει ένδειξη καταχρηστικής συμπεριφοράς, όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις με εικονικά τιμολόγια και μεγάλα πρόστιμα.
Η αρχή της αναλογικότητας και η ασφάλεια δικαίου
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών, η απόφαση αυτή θωρακίζει τις επιχειρήσεις από εξοντωτικές διοικητικές πράξεις. Η εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας σημαίνει ότι η ποινή (απόρριψη επιστροφής) δεν μπορεί να είναι δυσανάλογη με το σφάλμα (τυπική παράλειψη).
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επισημαίνεται ότι η νέα αυτή κατεύθυνση θα μειώσει τον όγκο των ενδικοφανών προσφυγών. Όταν η διοίκηση λειτουργεί συμβουλευτικά και όχι μόνο ελεγκτικά, ενισχύεται η ασφάλεια δικαίου και η εμπιστοσύνη του επενδυτικού κοινού.
Αυτή η προσέγγιση είναι συμβατή και με άλλες ιστορικές κρίσεις, όπως η απόφαση του ΣτΕ για τα αντιφατικά πρόστιμα, που επιβάλλουν στη φορολογική διοήθεια να σέβεται τις αποφάσεις των δικαστηρίων και τις πραγματικές συνθήκες των συναλλαγών.
Τι αναμένεται στη συνέχεια για τις επιχειρήσεις
Η επόμενη μέρα αναμένεται να φέρει αλλαγές στον τρόπο που το myAADE και οι ελεγκτικές υπηρεσίες διαχειρίζονται τα αιτήματα. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι σε ετοιμότητα για την παροχή ψηφιακών διευκρινίσεων, αξιοποιώντας εργαλεία όπως το ηλεκτρονικό Πιστοποιητικό Φορολογικής Κατοικίας για διασυνοριακές υποθέσεις.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η φορολογική διοίκηση πρέπει να μετασχηματιστεί σε έναν μηχανισμό που διευκολύνει το νόμιμο εμπόριο. Η υποχρέωση για προηγούμενη ακρόαση και παροχή στοιχείων αποτελεί το κλειδί για μια πιο δίκαιη και αποτελεσματική φορολογία στην Ελλάδα του 2026.
Πώς να διασφαλίσετε την επιστροφή ΦΠΑ
- Ελέγχετε πάντα την ακρίβεια των στοιχείων (ΑΦΜ, Επωνυμία) στα εισερχόμενα τιμολόγια.
- Σε περίπτωση ασάφειας, ζητήστε από τον προμηθευτή συμπληρωματική περιγραφή υπηρεσιών.
- Διατηρείτε πλήρη φάκελο αποδεικτικών πληρωμής για κάθε αίτημα επιστροφής.
- Αν λάβετε απορριπτική πρόθεση, επικαλεστείτε άμεσα τη νομολογία του ΣτΕ για παροχή διευκρινίσεων.
- Χρησιμοποιήστε τις ψηφιακές πλατφόρμες της ΑΑΔΕ για την άμεση συμπλήρωση ελλειπόντων στοιχείων.
