- Το ΣτΕ απαγορεύει την παράταση παραγραφής με στοιχεία που η Εφορία όφειλε να γνωρίζει.
- Η διοικητική αδράνεια των υπηρεσιών δεν αποτελεί λόγο επέκτασης των ελέγχων.
- Η πενταετία παραμένει ο κανόνας για την οριστική παραγραφή φορολογικών υποθέσεων.
- Ακυρώνονται πρόστιμα που βασίστηκαν σε καθυστερημένα έγγραφα άλλων υπηρεσιών.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας βάζει οριστικό φρένο στην πρακτική της Εφορίας να παρατείνει τη φορολογική παραγραφή επικαλούμενη «συμπληρωματικά στοιχεία» που βρίσκονταν ήδη στη διάθεσή της. Με μια απόφαση-σταθμό, το ανώτατο δικαστήριο ξεκαθαρίζει ότι η διοικητική αδράνεια δεν δικαιολογεί την επέκταση των ελέγχων πέραν της πενταετίας, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου για χιλιάδες φορολογούμενους.
| Κατηγορία | Ισχύον Καθεστώς |
|---|---|
| Βασική Παραγραφή | 5 έτη από τη λήξη του έτους δήλωσης |
| Παράταση σε 10ετία | Μόνο με άγνωστα συμπληρωματικά στοιχεία |
| Ευθύνη Διοίκησης | Υποχρέωση δέουσας επιμέλειας για εντοπισμό στοιχείων |
| Έγγραφα ΣΔΟΕ | Δεν παρατείνουν την παραγραφή αν ήταν προσβάσιμα |
Η πρόσφατη κρίση του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου έρχεται να επιβεβαιώσει μια σειρά από προηγούμενες αποφάσεις που στοχεύουν στον περιορισμό της κρατικής αυθαιρεσίας σε φορολογικά ζητήματα. Η έννοια της ασφάλειας δικαίου επιτάσσει οι φορολογικές αξιώσεις του Δημοσίου να εκκαθαρίζονται εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, χωρίς να μένουν οι πολίτες σε καθεστώς ομηρίας για δεκαετίες.
Έγγραφο άλλης δημόσιας υπηρεσίας δεν μπορεί να θεωρηθεί συμπληρωματικό στοιχείο, όταν η αρχή μπορούσε ευχερώς να είχε διαπιστώσει την παράβαση.
Συμβούλιο της Επικρατείας, Απόφαση-Σταθμός
Τα όρια των συμπληρωματικών στοιχείων
Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Επικρατείας, δεν συνιστούν συμπληρωματικά στοιχεία όσα είχαν ήδη περιέλθει σε γνώση της φορολογικής αρχής εντός του χρόνου παραγραφής. Το δικαστήριο υπογράμμισε ότι η διοίκηση οφείλει να επιδεικνύει τη δέουσα επιμέλεια και να αξιοποιεί τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της.
Η επίκληση εγγράφων από άλλες δημόσιες υπηρεσίες, όπως το ΣΔΟΕ, δεν μπορεί να αποτελεί «πρόσχημα» για την ενεργοποίηση της δεκαετούς παραγραφής. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν η αρμόδια φορολογική αρχή μπορούσε ευχερώς να είχε διαπιστώσει την παράβαση σε προγενέστερο χρόνο, χρησιμοποιώντας τα ελεγκτικά της εργαλεία.
Η απόφαση αυτή ευθυγραμμίζεται με την προσπάθεια να μπει τέλος στις αυθαίρετες παρατάσεις της πενταετούς παραγραφής, οι οποίες συχνά βασίζονταν σε γραφειοκρατικές καθυστερήσεις. Πλέον, η διοικητική αδράνεια δεν αποτελεί νόμιμο λόγο για την επέκταση του δικαιώματος ελέγχου από το κράτος.
Η υπόθεση που έκρινε την απόφαση
Προτεινόμενο ΣτΕ: Πότε οι τραπεζικές κινήσεις δεν παρατείνουν την πενταετή παραγραφή
Η συγκεκριμένη υπόθεση αφορούσε φορολογούμενο στον οποίο επιβλήθηκαν πρόστιμα και ΦΠΑ το 2019 για εικονικά στοιχεία της περιόδου 2008. Η Εφορία βασίστηκε σε έγγραφο του 2019 που περιλάμβανε πορίσματα του ΣΔΟΕ από το 2013, θεωρώντας το ως συμπληρωματικό στοιχείο.
Παρόλο που το Διοικητικό Εφετείο αρχικά δικαίωσε το Δημόσιο, το ΣτΕ ανέτρεψε την απόφαση. Έκρινε ότι η φορολογική αρχή όφειλε να είχε λάβει γνώση των στοιχείων του 2013 πολύ νωρίτερα, καθώς αυτά αφορούσαν την επίμαχη δραστηριότητα και ήταν προσβάσιμα.
Επισημαίνεται από νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση ότι η κρίση αυτή κλειδώνει την πενταετή παραγραφή σε περιπτώσεις όπου η πληροφορία υπήρχε εντός του κρατικού μηχανισμού. Η απόφαση αποτελεί ισχυρό προηγούμενο για υποθέσεις που εκκρεμούν στα δικαστήρια.
Η ευθύνη της φορολογικής διοίκησης
Το ανώτατο δικαστήριο κατέστησε σαφές ότι η μη έγκαιρη διαπίστωση μιας παράβασης, όταν αυτή οφείλεται σε έλλειψη επιμέλειας, δεν δικαιολογεί την επιβάρυνση του πολίτη. Η διοίκηση φέρει το βάρος της απόδειξης ότι τα στοιχεία ήταν πράγματι άγνωστα και μη προσβάσιμα.
Η απόφαση αυτή ενισχύει την ασφάλεια δικαίου, καθώς αποτρέπει την αναδρομική επιβολή εξοντωτικών προστίμων μετά από πολλά έτη. Οι φορολογούμενοι αποκτούν ένα επιπλέον νομικό όπλο απέναντι σε ελέγχους που αναζητούν στοιχεία σε παραγραμμένες χρήσεις.
Παράλληλα, διευκρινίζεται ότι ούτε οι τραπεζικές κινήσεις μπορούν πάντα να θεωρηθούν ως συμπληρωματικά στοιχεία για την παράταση της παραγραφής. Η φορολογική διοίκηση καλείται πλέον να εκσυγχρονίσει τις διαδικασίες ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των υπηρεσιών της για να μην χάνει τις προθεσμίες.
Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επικρατεί προβληματισμός, καθώς η απόφαση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε ακύρωση πλήθους προστίμων. Η ΑΑΔΕ αναμένεται να εκδώσει σχετική εγκύκλιο για την εναρμόνιση των ελεγκτικών οργάνων με τη νέα δικαστική κρίση.
Για τους ιδιώτες και τις επιχειρήσεις, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι οι φορολογικοί φάκελοι κλείνουν οριστικά στην πενταετία, εκτός αν προκύψουν στοιχεία που ήταν αντικειμενικά αδύνατο να εντοπιστούν. Η προστασία του πολίτη από την καθυστερημένη δράση του κράτους αποτελεί πλέον θεμελιώδη κανόνα.
Πώς να διαχειριστείτε έναν έλεγχο παλαιών ετών
- Ελέγξτε αν η χρήση για την οποία καλείστε σε έλεγχο έχει υπερβεί την πενταετία.
- Ζητήστε εγγράφως να ενημερωθείτε για τα συγκεκριμένα «συμπληρωματικά στοιχεία» που επικαλείται η Εφορία.
- Συμβουλευτείτε εξειδικευμένο φοροτεχνικό ή δικηγόρο για τη δυνατότητα κατάθεσης ενδικοφανούς προσφυγής.
- Διατηρήστε το αρχείο των δηλώσεών σας για τουλάχιστον έξι έτη για λόγους ασφαλείας.
