- Η πενταετής παραγραφή είναι ο κανόνας για τους φορολογικούς ελέγχους.
- Η επέκταση σε δεκαετία απαιτεί αίτημα συνδρομής εντός της πρώτης πενταετίας.
- Η διοικητική αδράνεια της εφορίας δεν δικαιολογεί την παράταση των ελέγχων.
- Στοιχεία που λαμβάνονται καθυστερημένα χωρίς εμπρόθεσμο αίτημα θεωρούνται άκυρα.
- Η απόφαση του ΣτΕ ενισχύει την ασφάλεια δικαίου για τους πολίτες.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από τα όρια της φορολογικής παραγραφής, κρίνοντας ότι η πενταετία δεν μπορεί να επεκταθεί σε δεκαετία εάν το αίτημα προς αλλοδαπές αρχές υποβληθεί εκπρόθεσμα. Η απόφαση-σταθμός ακυρώνει την πρακτική της φορολογικής διοίκησης να αναζητά στοιχεία από το εξωτερικό μετά τη λήξη της αρχικής προθεσμίας, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου για χιλιάδες φορολογούμενους.
| Χρήση Ελέγχου | Χρόνος Αιτήματος | Καθεστώς Παραγραφής |
|---|---|---|
Χρήση Ελέγχου 2016 (Εισοδήματα εξωτερικού) | Χρόνος Αιτήματος Μετά το 2021 | Καθεστώς Παραγραφής Παραγεγραμμένο |
Χρήση Ελέγχου 2015 (Τραπεζικά υπόλοιπα) | Χρόνος Αιτήματος Μετά το 2020 | Καθεστώς Παραγραφής Παραγεγραμμένο |
Χρήση Ελέγχου 2017 (Ενδοομιλικές) | Χρόνος Αιτήματος Μετά το 2022 | Καθεστώς Παραγραφής Παραγεγραμμένο |
Χρήση Ελέγχου 2014 (Επενδυτικά έσοδα) | Χρόνος Αιτήματος Εκπρόθεσμα | Καθεστώς Παραγραφής Παραγεγραμμένο |
Η έννοια της φορολογικής παραγραφής αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της ασφάλειας δικαίου, διασφαλίζοντας ότι ο φορολογούμενος δεν παραμένει εσαεί έκθετος σε ελέγχους για το απώτερο παρελθόν. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ισορροπία μεταξύ της ανάγκης του Δημοσίου να πατάξει τη φοροδιαφυγή και του δικαιώματος του πολίτη για εκκαθάριση των υποχρεώσεών του εντός ευλόγου χρόνου. Το παρασκήνιο της νέας απόφασης του Συμβουλίου της Επικρατείας αναδεικνύει την υποχρέωση των αρχών για έγκαιρη δράση.
Η μη υποβολή αιτήματος αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής εντός της πενταετίας δεν μπορεί να δικαιολογήσει την επέκταση της παραγραφής.
Συμβούλιο της Επικρατείας, Απόφαση ΣτΕ
Η κρίσιμη προϋπόθεση για τη δεκαετή παραγραφή
Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Επικρατείας, η μη υποβολή αιτήματος αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής προς αλλοδαπή φορολογική αρχή εντός της αρχικής πενταετούς προθεσμίας παραγραφής στερεί από το Δημόσιο το δικαίωμα επέκτασης του ελέγχου. Η δεκαετής παραγραφή ενεργοποιείται μόνο εάν το σχετικό αίτημα έχει αποσταλεί εμπρόθεσμα, δηλαδή πριν συμπληρωθεί η πρώτη πενταετία από τη λήξη του έτους υποβολής της δήλωσης.
Η υπόθεση που έφτασε στο ανώτατο δικαστήριο αφορούσε φορολογούμενη της οποίας οι ισχυρισμοί είχαν αρχικά απορριφθεί από το Διοικητικό Εφετείο. Το Εφετείο είχε κρίνει ότι η παραγραφή επιμηκύνθηκε επειδή προέκυψαν συμπληρωματικά στοιχεία από το εξωτερικό. Ωστόσο, το ΣτΕ ακύρωσε αυτή την απόφαση, τονίζοντας ότι η διοικητική αδράνεια της εφορίας να ζητήσει στοιχεία εγκαίρως δεν μπορεί να λειτουργεί εις βάρος του πολίτη.
Προτεινόμενο ΣτΕ: Πότε οι τραπεζικές κινήσεις δεν παρατείνουν την πενταετή παραγραφή
Παραδείγματα εφαρμογής της νέας νομολογίας
Για την καλύτερη κατανόηση της απόφασης, το Συμβούλιο της Επικρατείας παρέθεσε συγκεκριμένα σενάρια. Σε περίπτωση που η φορολογική αρχή ελέγχει εισοδήματα εξωτερικού της χρήσης 2016 και λάβει στοιχεία το 2024, ο καταλογισμός φόρου είναι μη νόμιμος εάν το αίτημα συνδρομής υποβλήθηκε μετά το 2021. Αντίστοιχα, για τραπεζικά υπόλοιπα του 2015, αν η εφορία επικαλεστεί στοιχεία του 2023 χωρίς εμπρόθεσμο αίτημα, το δικαίωμα του Δημοσίου θεωρείται παραγεγραμμένο.
Επισημαίνεται από νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση ότι ούτε οι αντικειμενικές δυσκολίες εντοπισμού των στοιχείων, ούτε η καθυστερημένη ανταπόκριση των αλλοδαπών αρχών μπορούν να ανατρέψουν τον κανόνα. Η νομολογία του ΣτΕ είναι σαφής: η εφορία οφείλει να ενεργεί εντός των νόμιμων προθεσμιών, διαφορετικά χάνει το δικαίωμα επιβολής φόρων και προστίμων.
Η επόμενη μέρα για τους φορολογούμενους
Η απόφαση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά κρίσεων όπου το ΣτΕ έβαλε οριστικό φρένο στις αυθαίρετες παρατάσεις των ελέγχων. Στο ίδιο πλαίσιο, έχει κριθεί ότι η διοικητική αδράνεια δεν αποτελεί δικαιολογία για την επέκταση της παραγραφής, ενισχύοντας τη θέση ότι οι έλεγχοι πρέπει να ολοκληρώνονται σε εύλογο χρόνο. Οι φορολογούμενοι που βρίσκονται αντιμέτωποι με καθυστερημένους καταλογισμούς έχουν πλέον ένα ισχυρό νομικό όπλο για την αμυνά τους.
Στο μέλλον, αναμένεται η ΑΑΔΕ να προσαρμόσει τις διαδικασίες της, δίνοντας προτεραιότητα στην έγκαιρη αποστολή αιτημάτων διοικητικής συνδρομής. Η συμμόρφωση με τη δικαστική κρίση είναι υποχρεωτική, διασφαλίζοντας ότι οι φορολογικοί έλεγχοι θα διενεργούνται εντός ενός προβλέψιμου και δίκαιου χρονικού πλαισίου, χωρίς αιφνιδιασμούς για υποθέσεις που θεωρούνται νομικά «νεκρές».
Τι να κάνετε αν λάβετε ειδοποίηση ελέγχου
- Ελέγξτε άμεσα το φορολογικό έτος που αφορά ο έλεγχος.
- Ζητήστε ενημέρωση για την ημερομηνία υποβολής τυχόν αιτημάτων προς αλλοδαπές αρχές.
- Συμβουλευτείτε εξειδικευμένο φοροτεχνικό ή δικηγόρο για τη διαπίστωση παραγραφής.
- Κρατήστε αρχείο των δηλώσεών σας για τουλάχιστον έξι έτη.
- Μην προχωράτε σε παραδοχή οφειλής πριν ελεγχθεί η νομιμότητα του καταλογισμού.
