- Η παύση δραστηριότητας offshore στην Ελλάδα εξομοιώνεται με διάλυση για την εφορία.
- Οι διαχειριστές ευθύνονται προσωπικά για τους φόρους μετά την πώληση εταιρικών ακινήτων.
- Η τυπική ύπαρξη της εταιρείας στο εξωτερικό δεν εμποδίζει τον καταλογισμό οφειλών.
- Το ΣτΕ στοχεύει στον περιορισμό των τεχνητών διευθετήσεων χωρίς οικονομική ουσία.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας με μια απόφαση-σταθμό ξεκαθαρίζει το πλαίσιο της προσωπικής και αλληλέγγυας ευθύνης των διαχειριστών αλλοδαπών εταιρειών. Η κρίση του Ανώτατου Δικαστηρίου ορίζει ότι η παύση δραστηριότητας στην Ελλάδα εξομοιώνεται με διάλυση, καθιστώντας τα φυσικά πρόσωπα υπόλογα για τις φορολογικές οφειλές που προκύπτουν από την εκμετάλλευση ακινήτων.
| Παράμετρος | Περιγραφή / Συνέπεια |
|---|---|
| Υποκείμενο Ευθύνης | Διαχειριστής ή νόμιμος εκπρόσωπος (Φυσικό Πρόσωπο) |
| Πεδίο Εφαρμογής | Αλλοδαπές και υπεράκτιες (offshore) εταιρείες |
| Κρίσιμο Γεγονός | Πώληση μοναδικού ακινήτου ή παύση δραστηριότητας στην Ελλάδα |
| Είδος Ευθύνης | Προσωπική και αλληλέγγυα για φορολογικές οφειλές |
| Νομική Βάση | Εξομοίωση παύσης δραστηριότητας με διάλυση εταιρείας |
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας της φορολογικής διοίκησης να περιορίσει τη χρήση «εταιρικών οχημάτων» που στερούνται πραγματικής οικονομικής ουσίας. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αφορά το κρίσιμο ζήτημα της άρσης της αυτοτέλειας του νομικού προσώπου, ειδικά όταν πρόκειται για υπεράκτιες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ελληνική επικράτεια αποκλειστικά για την κατοχή και εκμετάλλευση πολυτελών ακινήτων.
Η τυπική διατήρηση ενός εταιρικού μορφώματος χωρίς ουσιαστική υπόσταση δεν μπορεί να εμποδίζει την είσπραξη των φόρων που αναλογούν σε δραστηριότητα που έπαυσε.
Συμβούλιο της Επικρατείας, Σκεπτικό Απόφασης
Η ερμηνεία της «διάλυσης» κατά το ΣτΕ
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, η έννοια της διάλυσης ενός αλλοδαπού νομικού προσώπου δεν περιορίζεται στην τυπική διαγραφή του από τα μητρώα της χώρας όπου εδρεύει. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι για τις ελληνικές φορολογικές αρχές, η διάλυση μπορεί να συντρέχει και στην περίπτωση πλήρους διακοπής της δραστηριότητας στη χώρα μας.
Αυτό συμβαίνει όταν η εταιρεία παύει να έχει οποιαδήποτε πραγματική παρουσία ή λειτουργία στην Ελλάδα, όπως για παράδειγμα μετά την πώληση του μοναδικού ακινήτου που κατείχε. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η τυπική διατήρηση του εταιρικού μορφώματος στο εξωτερικό δεν αρκεί για να προστατεύσει τον διαχειριστή από την προσωπική ευθύνη.
Η δικαστική κρίση υπογραμμίζει ότι αν γινόταν δεκτή η αντίθετη εκδοχή, θα ήταν αδύνατη η είσπραξη των φόρων από δραστηριότητες που έχουν ήδη τερματιστεί. Αυτό θα αποτελούσε μια μορφή τεχνητής διευθέτησης, υπονομεύοντας την αρχή της ίσης μεταχείρισης των φορολογουμένων και την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.
Το τέλος των εταιρειών-φαντασμάτων
Προτεινόμενο Απάτη με διαδοχικά ΑΦΜ: Οι βαριές κακουργηματικές διώξεις για τους 11 συλληφθέντες
Η απόφαση αφορά κυρίως περιπτώσεις όπου μια αλλοδαπή εταιρεία ειδικού σκοπού συστήνεται με μοναδικό αντικείμενο την κατοχή ενός επαγγελματικού ή τουριστικού ακινήτου. Μετά τη μεταβίβαση του περιουσιακού στοιχείου, οι εταιρείες αυτές συχνά καθίστανται ανενεργές, χωρίς έδρα ή νόμιμη εκπροσώπηση στην Ελλάδα, παρότι παραμένουν «ζωντανές» στα αλλοδαπά μητρώα.
Σε αυτές τις συνθήκες, η εφορία μπορεί πλέον να ενεργοποιήσει τη διαδικασία για την αναδρομική διακοπή εργασιών και να στραφεί απευθείας κατά του φυσικού προσώπου που ασκούσε τη διαχείριση. Η αλληλέγγυα ευθύνη σημαίνει ότι ο διαχειριστής καλείται να πληρώσει από την προσωπική του περιουσία τους φόρους που αναλογούν στην εταιρεία.
Επισημαίνεται από νομικούς παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση ότι η κρίση αυτή κλείνει ένα σημαντικό «παράθυρο» φοροαποφυγής. Η ύπαρξη ενός Πιστοποιητικού Φορολογικής Κατοικίας από την αλλοδαπή δεν αναιρεί πλέον την υποχρέωση λογοδοσίας του διαχειριστή στην Ελλάδα, εφόσον η οικονομική υπόσταση της εταιρείας στη χώρα έχει εκλείψει.
Παραδείγματα εφαρμογής της απόφασης
Το Δικαστήριο εξέτασε χαρακτηριστικές περιπτώσεις, όπως μια υπεράκτια εταιρεία σε τρίτη χώρα που εκμίσθωνε ακίνητο σε νησί. Μετά την πώληση του ακινήτου και την αποχώρηση από την αγορά, η φορολογική διοίκηση καταλόγισε τις οφειλές στον διαχειριστή, κρίνοντας ότι η παύση δραστηριότητας εξομοιώνεται πλήρως με διάλυση.
Αντίστοιχα, σε υπόθεση εταιρείας που κατείχε πολυτελή κατοικία για επενδυτικούς σκοπούς, το ΣτΕ δικαίωσε τον καταλογισμό φόρων στο φυσικό πρόσωπο. Η ανυπαρξία ουσιαστικής παρουσίας μετά την εκποίηση του ακινήτου θεωρήθηκε επαρκής λόγος για τη θεμελίωση της ατομικής ευθύνης.
Η επόμενη μέρα για τη φορολογική διοίκηση
Η απόφαση αυτή αναμένεται να αποτελέσει «πυξίδα» για την ΑΑΔΕ σε μελλοντικούς ελέγχους που αφορούν το ξέπλυμα χρήματος και τις διασυνοριακές συναλλαγές. Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν πλέον τη δυνατότητα να προσπερνούν το εταιρικό προπέτασμα και να αναζητούν την πηγή των οφειλών στα πρόσωπα που λαμβάνουν τις αποφάσεις.
Για τους διαχειριστές, η ανάγκη για φορολογική συμμόρφωση καθίσταται επιτακτική, καθώς ο κίνδυνος δέσμευσης προσωπικών λογαριασμών για χρέη αλλοδαπών οντοτήτων είναι πλέον ορατός. Η διαφάνεια στις συναλλαγές και η έγκαιρη τακτοποίηση των υποχρεώσεων αποτελούν τη μόνη ασφαλιστική δικλείδα απέναντι σε ανάλογους καταλογισμούς.
Τι πρέπει να προσέξουν οι διαχειριστές αλλοδαπών εταιρειών
- Διασφαλίστε την έγκαιρη εξόφληση όλων των φόρων πριν από τη μεταβίβαση του τελευταίου περιουσιακού στοιχείου της εταιρείας στην Ελλάδα.
- Διατηρήστε νόμιμη εκπροσώπηση και έδρα στη χώρα μέχρι την πλήρη εκκαθάριση των φορολογικών υποχρεώσεων.
- Αποφύγετε τη χρήση εταιρειών-κελυφών χωρίς πραγματική οικονομική ουσία, καθώς οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ εντατικοποιούνται.
- Συμβουλευτείτε εξειδικευμένο φοροτεχνικό για τη διαδικασία οριστικής διακοπής εργασιών στην Ελλάδα.
