- Το ΣτΕ έκρινε ότι οι προξενικές βεβαιώσεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους τη φορολογική κατοικία.
- Απαιτείται τεκμηρίωση της μεταφοράς του κέντρου των ζωτικών συμφερόντων στο εξωτερικό.
- Τραπεζικές πιστώσεις χωρίς δικαιολόγηση θεωρούνται πρωτογενείς καταθέσεις άγνωστης προέλευσης.
- Ο φορολογούμενος φέρει το βάρος της απόδειξης για κάθε έμβασμα σε περίπτωση ελέγχου.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέδωσε μια κομβική απόφαση που αυστηροποιεί το πλαίσιο για τη φορολογική κατοικία στο εξωτερικό, κρίνοντας ότι οι απλές προξενικές βεβαιώσεις δεν αρκούν για την αποφυγή καταλογισμών. Η απόφαση αφορά περίπτωση όπου τραπεζικές πιστώσεις άγνωστης προέλευσης θεωρήθηκαν πρωτογενή έσοδα, καθώς οι φορολογούμενοι απέτυχαν να αποδείξουν τη μεταφορά του κέντρου των βιοτικών τους συμφερόντων.
| Στοιχείο Ελέγχου | Απαιτούμενη Τεκμηρίωση |
|---|---|
| Φορολογική Κατοικία | Μόνιμη εγκατάσταση & Κέντρο ζωτικών συμφερόντων |
| Προξενικά Έγγραφα | Μη αυτοτελή αποδεικτικά μέσα (κατά ΣτΕ) |
| Τραπεζικές Πιστώσεις | Εξατομικευμένη αιτιολόγηση προέλευσης |
| Περίοδος Ελέγχου | Έως και 15 έτη σε περιπτώσεις άγνωστης προέλευσης |
Η συγκεκριμένη απόφαση του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά κρίσεων που διαμορφώνουν ένα αυστηρό πλαίσιο για τους Έλληνες του εξωτερικού. Η φορολογική διοίκηση, στο πλαίσιο της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, εστιάζει πλέον όχι μόνο στην τυπική δήλωση μιας διεύθυνσης εκτός συνόρων, αλλά στην ουσιαστική τεκμηρίωση της μόνιμης εγκατάστασης και της μεταφοράς των οικονομικών συμφερόντων.
Βεβαιώσεις προξενικών αρχών και πιστοποιητικά υπηρεσίας δεν αρκούν αυτοτελώς για τη θεμελίωση της φορολογικής κατοικίας στο εξωτερικό.
Απόφαση Συμβουλίου της Επικρατείας
Η απόφαση του ΣτΕ και το βάρος της απόδειξης
Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η φορολογική κατοικία απαιτεί πλήρη και συγκεκριμένη απόδειξη, η οποία δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά σε τυπικά έγγραφα. Στην υπόθεση που εξετάστηκε, οι φορολογούμενοι προσκόμισαν βεβαιώσεις από το γενικό προξενείο στην Τζέντα και πιστοποιητικά υπηρεσίας, ισχυριζόμενοι ότι ήταν κάτοικοι Σαουδικής Αραβίας κατά την περίοδο 2001-2013. Ωστόσο, το δικαστήριο επιβεβαίωσε την κρίση του Εφετείου, σύμφωνα με την οποία τα στοιχεία αυτά δεν αρκούν αυτοτελώς για να θεμελιώσουν τη μεταφορά της κατοικίας.
Η δικαστική κρίση βασίστηκε στο γεγονός ότι δεν τεκμηριωνόταν η μόνιμη εγκατάσταση ούτε η μεταφορά του κέντρου των οικονομικών και βιοτικών σχέσεων στο εξωτερικό. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, σε περιπτώσεις όπου η εφορία ανοίγει τραπεζικούς λογαριασμούς, το βάρος της απόδειξης για την προέλευση των χρημάτων μετακυλίεται στον φορολογούμενο, ο οποίος οφείλει να παρουσιάσει εξατομικευμένα στοιχεία για κάθε πιστωτικό έμβασμα.
Προτεινόμενο ΣτΕ: Πότε οι τραπεζικές κινήσεις δεν παρατείνουν την πενταετή παραγραφή
Τα «άγνωστα» εμβάσματα και οι τραπεζικοί λογαριασμοί
Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι σειρά πιστώσεων σε τραπεζικούς λογαριασμούς συνιστούσαν πρωτογενείς καταθέσεις άγνωστης προέλευσης. Τα ποσά αυτά προσαύξαναν την περιουσία των ελεγχόμενων χωρίς να συνοδεύονται από στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι προέρχονταν από φορολογημένα εισοδήματα ή μεταφορές μεταξύ δικών τους λογαριασμών. Το ΣτΕ παγίωσε τη θέση ότι η φορολογική αρχή ανταποκρίθηκε στο καθήκον της, ενώ οι φορολογούμενοι απέτυχαν να δικαιολογήσουν τα επίδικα ποσά.
Η υπόθεση αυτή υπενθυμίζει ότι η εφορία έχει τη δυνατότητα να ελέγξει τραπεζικές καταθέσεις πολλών ετών πίσω, ειδικά όταν προκύπτουν ενδείξεις για μη δηλωθέντα εισοδήματα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων φοροτεχνικών συμβούλων, η απόφαση αυτή λειτουργεί ως προειδοποίηση για την ανάγκη διατήρησης αναλυτικού αρχείου για κάθε τραπεζική κίνηση. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η ΑΑΔΕ διαθέτει πλέον τα εργαλεία να διασταυρώνει στοιχεία σε βάθος χρόνου, καθιστώντας την τεκμηρίωση των εμβασμάτων επιτακτική για την αποφυγή εξοντωτικών προστίμων.
Η επόμενη μέρα για τους κατοίκους εξωτερικού
Η απόρριψη της αίτησης αναίρεσης ως απαράδεκτης κλείνει οριστικά το δρόμο για όσους θεωρούσαν ότι η προξενική βεβαίωση αποτελεί «ασπίδα» έναντι των φορολογικών ελέγχων. Οι φορολογούμενοι που διατηρούν οικονομικούς δεσμούς στην Ελλάδα ενώ δηλώνουν κάτοικοι εξωτερικού, θα πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι το κέντρο των ζωτικών τους συμφερόντων βρίσκεται πράγματι εκτός της χώρας. Η ασφάλεια δικαίου, όπως έχει τονιστεί και σε περιπτώσεις που αφορούν αντιφατικά πρόστιμα, απαιτεί από τον πολίτη να είναι συνεπής στην παροχή στοιχείων που ανατρέπουν τις διαπιστώσεις της διοίκησης.
Πώς να οχυρώσετε τη φορολογική σας κατοικία
- Διατηρείτε αντίγραφα μισθωτηρίων συμβολαίων ή τίτλων ιδιοκτησίας στο εξωτερικό.
- Κρατάτε αποδείξεις πληρωμής λογαριασμών κοινής ωφέλειας και ασφαλιστικών εισφορών στη χώρα διαμονής.
- Τεκμηριώστε κάθε τραπεζική μεταφορά με παραστατικά που αποδεικνύουν την πηγή των χρημάτων.
- Ενημερώστε έγκαιρα το Μητρώο Κατοίκων Εξωτερικού για οποιαδήποτε αλλαγή στην κατάστασή σας.
