- Μόνο οι διαχειριστές Ο.Ε. έχουν δικαίωμα δικαστικής προσφυγής κατά φορολογικών πράξεων.
- Η προσωπική ευθύνη για τα χρέη δεν θεμελιώνει αυτόματα έννομο συμφέρον για προσβολή προστίμων.
- Οι εταίροι χωρίς διαχειριστική ιδιότητα θεωρούνται ότι δεν θίγονται άμεσα από τις εταιρικές φορολογικές πράξεις.
- Απαραίτητη η σαφής διατύπωση των διαχειριστικών εξουσιών στα καταστατικά των εταιρειών.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας ξεκαθαρίζει το τοπίο σχετικά με το δικαίωμα προσβολής φορολογικών πράξεων από εταίρους ομόρρυθμων εταιρειών. Σύμφωνα με την πρόσφατη κρίση του Ανώτατου Δικαστηρίου, οι ομόρρυθμοι εταίροι που δεν ασκούν διαχείριση στερούνται του δικαιώματος να προσφύγουν κατά προστίμων, παρά την αλληλέγγυα και απεριόριστη ευθύνη τους για τα χρέη της επιχείρησης.
| Ιδιότητα Προσώπου | Δικαίωμα Προσφυγής |
|---|---|
| Διαχειριστής Ο.Ε. | Ναι (Πλήρες δικαίωμα) |
| Μη διαχειριστής εταίρος | Όχι (Στερείται έννομου συμφέροντος) |
| Πρόσωπο που κατονομάζεται στην πράξη | Ναι (Λόγω άμεσου θιξίματος) |
| Νόμιμος εκπρόσωπος | Ναι (Εκφράζει τη βούληση της εταιρείας) |
Η εξέλιξη αυτή έρχεται να αποσαφηνίσει μια κρίσιμη πτυχή του διοικητικού δικονομικού δικαίου, διαχωρίζοντας την ουσιαστική ευθύνη από τη δικονομική νομιμοποίηση. Το παρασκήνιο της υπόθεσης αφορά εταίρο που επιχείρησε να ανατρέψει φορολογικό πρόστιμο που επιβλήθηκε στην εταιρεία του, υποστηρίζοντας ότι το έννομο συμφέρον του πηγάζει από το γεγονός ότι ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τις οφειλές της.
Άλλο είναι η ευθύνη για την καταβολή μιας φορολογικής οφειλής και άλλο το δικαίωμα προσβολής της σχετικής διοικητικής πράξης.
Συμβούλιο της Επικρατείας, Απόφαση ΣτΕ
Το σκεπτικό της απόφασης και η διάκριση ευθύνης
Το Συμβούλιο της Επικρατείας υιοθέτησε μια αυστηρή αλλά ξεκάθαρη προσέγγιση, κρίνοντας ότι η αλληλέγγυα ευθύνη για την καταβολή μιας οφειλής δεν συνεπάγεται αυτόματα και δικαίωμα προσβολής της διοικητικής πράξης. Η κρίση αυτή βασίζεται στην αρχή ότι η διοίκηση και εκπροσώπηση της εταιρείας ανήκει αποκλειστικά στα πρόσωπα που έχουν οριστεί ως διαχειριστές.
Σύμφωνα με τους δικαστές, το δικαίωμα άσκησης ενδικοφανών προσφυγών αναγνωρίζεται μόνο σε όσους ασκούν τη διαχείριση, καθώς αυτοί εκφράζουν τη βούληση του νομικού προσώπου. Ο εταίρος που δεν ασκεί διαχειριστικά καθήκοντα θεωρείται ότι δεν θίγεται άμεσα από την πράξη επιβολής του προστίμου, ακόμη και αν αυτή επηρεάζει έμμεσα τα οικονομικά του συμφέροντα.
Προτεινόμενο ΑΑΔΕ: Πώς και πότε επιβάλλονται πρόστιμα στα πρατήρια καυσίμων
Ποιοι νομιμοποιούνται τελικά να προσφύγουν
Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι για να θεωρηθεί κάποιος νομιμοποιούμενος διάδικος, πρέπει είτε να ασκεί τη διαχείριση είτε να κατονομάζεται ρητά στην πράξη επιβολής του προστίμου. Σε κάθε άλλη περίπτωση, η προσφυγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη, ενισχύοντας την ασφάλεια δικαίου και την τυπολατρική προσέγγιση των φορολογικών διαφορών.
Εν αναμονή περαιτέρω διευκρινίσεων, νομικοί παραστάτες τονίζουν ότι η απόφαση αυτή αποτελεί «καμπανάκι» για τις ομόρρυθμες εταιρείες. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η επιλογή των προσώπων που ασκούν τη διαχείριση δεν είναι μόνο ζήτημα λειτουργικότητας, αλλά και δικαστικής προστασίας της επιχείρησης απέναντι σε φορολογικά πρόστιμα.
Η επόμενη μέρα για τις ομόρρυθμες εταιρείες
Η δικαστική αυτή κρίση αναμένεται να επηρεάσει πλήθος εκκρεμών υποθέσεων όπου εταίροι προσπαθούν να αμυνθούν ατομικά κατά εταιρικών βαρών. Η ανάγκη για ορθή διατύπωση των καταστατικών και σαφή προσδιορισμό των διαχειριστικών εξουσιών καθίσταται πλέον επιτακτική για την αποφυγή δικονομικών αποκλεισμών.
Στο μέλλον, οι εταίροι που επιθυμούν να έχουν λόγο στις δικαστικές διενέξεις της εταιρείας τους θα πρέπει να διασφαλίζουν τη συμμετοχή τους στη διαχειριστική δομή. Η στρατηγική αυτή είναι η μόνη που εγγυάται τη δυνατότητα αμφισβήτησης των καταλογιστικών πράξεων της φορολογικής διοίκησης σε όλα τα επίπεδα.
Τι πρέπει να προσέξουν οι εταίροι ομόρρυθμων εταιρειών
- Ελέγξτε το καταστατικό της εταιρείας για τον ακριβή ορισμό των διαχειριστών.
- Διασφαλίστε ότι οι διαχειριστές έχουν την εξουσία να ασκούν ένδικα μέσα και προσφυγές.
- Σε περίπτωση προστίμου, η προσφυγή πρέπει να υπογράφεται από τον νόμιμο εκπρόσωπο-διαχειριστή.
- Συμβουλευτείτε εξειδικευμένο νομικό για τη δικονομική νομιμοποίηση πριν από κάθε δικαστική ενέργεια.
