- Το ΣτΕ απέρριψε την έκπτωση ζημίας από αναγκαστικές απαλλοτριώσεις ακινήτων.
- Η αποζημίωση θεωρείται αποκαταστατική και όχι φορολογικά ενδιαφέρουσα μεταβολή.
- Η οικονομική απώλεια δεν χαρακτηρίζεται ως εκπεστέα επιχειρηματική δαπάνη.
- Η απόφαση αφορά τη διαφορά μεταξύ αναπόσβεστης αξίας και δικαστικής αποζημίωσης.
- Οι επιχειρήσεις πρέπει να διεκδικούν υψηλότερες αποζημιώσεις στα πολιτικά δικαστήρια.
Το Συμβούλιο της Επικρατείας με πρόσφατη απόφασή του ξεκαθαρίζει ότι η οικονομική απώλεια από αναγκαστική απαλλοτρίωση δεν αναγνωρίζεται ως εκπεστέα ζημία. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η καταβαλλόμενη αποζημίωση έχει αποκαταστατικό χαρακτήρα, γεγονός που αποκλείει τη φορολογική ελάφρυνση της επιχείρησης, καθώς η μεταβολή αυτή δεν συνδέεται με τη συνήθη εμπορική δραστηριότητα.
| Σενάριο Απαλλοτρίωσης | Οικονομικό Δεδομένο | Φορολογική Αντιμετώπιση |
|---|---|---|
Σενάριο Απαλλοτρίωσης Ακίνητο με αξία 500.000€ | Οικονομικό Δεδομένο Αποζημίωση 420.000€ | Φορολογική Αντιμετώπιση Ζημία 80.000€ (Μη εκπεστέα) |
Σενάριο Απαλλοτρίωσης Ατομική Επιχείρηση | Οικονομικό Δεδομένο Απώλεια μελλοντικών αποσβέσεων | Φορολογική Αντιμετώπιση Δεν αναγνωρίζεται φορολογικά |
Σενάριο Απαλλοτρίωσης Ανώνυμη Εταιρεία (Έδρα) | Οικονομικό Δεδομένο Λογιστική ζημία από απαλλοτρίωση | Φορολογική Αντιμετώπιση Καμία επίδραση στη φορολογική βάση |
Σενάριο Απαλλοτρίωσης Φύση Αποζημίωσης | Οικονομικό Δεδομένο Αποκαταστατική πράξη | Φορολογική Αντιμετώπιση Φορολογικά αδιάφορη μεταβολή |
Η απόφαση αυτή έρχεται να αποσαφηνίσει ένα κρίσιμο πεδίο της φορολογικής νομολογίας, το οποίο αφορά τη σχέση μεταξύ της κρατικής παρέμβασης στην ιδιοκτησία και της φορολογητέας ύλης. Στο επίκεντρο της κρίσης του Συμβουλίου της Επικρατείας βρέθηκε η φύση της αποζημίωσης που επιδικάζεται από τα πολιτικά δικαστήρια και αν αυτή μπορεί να επηρεάσει τη φορολογική βάση μιας επιχείρησης.
Η αποζημίωση λόγω αναγκαστικής απαλλοτρίωσης έχει αποκαταστατικό χαρακτήρα και δεν επιφέρει φορολογικώς ενδιαφέρουσα μεταβολή της περιουσίας του επιχειρηματία.
Συμβούλιο της Επικρατείας, Δικαστική Απόφαση
Το σκεπτικό της απόφασης για τον αποκαταστατικό χαρακτήρα
Το Ανώτατο Δικαστήριο εξέτασε την περίπτωση φορολογούμενου που ζητούσε την έκπτωση της διαφοράς μεταξύ της αναπόσβεστης φορολογικής αξίας του ακινήτου και της επιδικασθείσας αποζημίωσης. Η πλευρά του προσφεύγοντος υποστήριξε ότι η οριστική απώλεια του ακινήτου καθιστά αδύνατη τη διενέργεια μελλοντικών αποσβέσεων, άρα η οικονομική ζημία θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη στα φορολογητέα κέρδη.
Ωστόσο, το δικαστήριο απέρριψε αυτόν τον ισχυρισμό, τονίζοντας ότι η αποζημίωση λόγω απαλλοτρίωσης δεν συνιστά φορολογικώς ενδιαφέρουσα μεταβολή της περιουσίας. Σύμφωνα με τους δικαστές, η αποζημίωση έχει αποκλειστικά αποκαταστατικό χαρακτήρα, αποσκοπώντας στην αντικατάσταση του περιουσιακού στοιχείου που αφαιρέθηκε αναγκαστικά, και όχι στη δημιουργία φορολογικού αποτελέσματος.
Προτεινόμενο Νομικές γνώμες αντικρούουν τους ισχυρισμούς του Βελγίου για αποζημιώσεις από ρωσικά assets
Γιατί η απώλεια δεν θεωρείται επιχειρηματική δαπάνη
Ένα από τα βασικά επιχειρήματα της απόφασης είναι ότι η συγκεκριμένη διαφορά δεν πληροί τα κριτήρια της εκπεστέας επιχειρηματικής δαπάνης. Όπως συμβαίνει και με άλλες δαπάνες που δεν εκπίπτουν, η ζημία από απαλλοτρίωση δεν συνδέεται άμεσα με την παραγωγική δραστηριότητα της επιχείρησης.
Επισημαίνεται ότι η απαλλοτρίωση αποτελεί μια ετεροβαρή διοικητική πράξη και όχι μια συνήθη εμπορική συναλλαγή. Κατά συνέπεια, οποιαδήποτε λογιστική ζημία προκύπτει από τη διαφορά της αξίας στα βιβλία και της αποζημίωσης, παραμένει φορολογικά αδιάφορη για τη διοίκηση, καθώς δεν εντάσσεται στο πλαίσιο της επιχειρηματικής στρατηγικής ή του ρίσκου.
Πρακτικά παραδείγματα εφαρμογής της νομολογίας
Για την καλύτερη κατανόηση, ας υποθέσουμε ότι μια εταιρεία διαθέτει ακίνητο με αναπόσβεστη αξία 500.000 ευρώ. Εάν το κράτος το απαλλοτριώσει και καταβάλει αποζημίωση 420.000 ευρώ, η διαφορά των 80.000 ευρώ δεν θα μειώσει τον φόρο εισοδήματος της εταιρείας. Η εφορία θα αγνοήσει αυτή τη «ζημία», θεωρώντας την ως μη αναγνωρίσιμη.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων φοροτεχνικών κύκλων, η κρίση αυτή του ΣτΕ κλείνει οριστικά το παράθυρο για τη χρήση των απαλλοτριώσεων ως μέσο φορολογικής βελτιστοποίησης. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι προετοιμασμένες για το γεγονός ότι η αναγκαστική στέρηση περιουσίας δεν συνοδεύεται από «φορολογικό δώρο» σε περίπτωση χαμηλής αποζημίωσης.
Η επόμενη μέρα για τις επιχειρήσεις και τους ιδιοκτήτες
Η απόφαση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της πολιτείας να ορίσει με σαφήνεια τι συνιστά τεχνητή διευθέτηση ή φορολογική ζημία. Οι ιδιοκτήτες ακινήτων που βρίσκονται σε τροχιά απαλλοτρίωσης θα πρέπει πλέον να εστιάζουν τη νομική τους στρατηγική στη διεκδίκηση της μέγιστης δυνατής αποζημίωσης στα πολιτικά δικαστήρια.
Καθώς η φορολογική βάση παραμένει ανεπηρέαστη από αυτές τις μεταβολές, η ορθή αποτίμηση της περιουσίας πριν από την πράξη της απαλλοτρίωσης καθίσταται ζωτικής σημασίας. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να αναπροσαρμόσουν τις λογιστικές τους προβλέψεις, γνωρίζοντας ότι η εφορία δεν θα καλύψει το κενό που αφήνει μια χαμηλή δικαστική αποζημίωση.
Οδηγός ενεργειών σε περίπτωση απαλλοτρίωσης
- Προχωρήστε σε ανεξάρτητη εκτίμηση της εμπορικής αξίας του ακινήτου από πιστοποιημένο εκτιμητή.
- Διεκδικήστε την ανώτατη δυνατή αποζημίωση στα πολιτικά δικαστήρια, καθώς η εφορία δεν θα καλύψει τη χασούρα.
- Ενημερώστε το λογιστήριο για τη μη αναγνώριση της φορολογικής ζημίας ώστε να αποφευχθούν μελλοντικά πρόστιμα.
- Ελέγξτε εάν υπάρχουν περιθώρια προσφυγής για 'ιδιαίτερη αποζημίωση' λόγω μείωσης της αξίας του εναπομείναντος τμήματος.
