Σουηδία: Επίσημη οδηγία για μετρητά στο σπίτι ως μέσο επιβίωσης σε περίπτωση πολέμου

Η κεντρική τράπεζα της Σουηδίας (Riksbank) εξέδωσε πρωτοφανή οδηγία, καλώντας τους πολίτες να διατηρούν απόθεμα μετρητών στο σπίτι για την κάλυψη αναγκών τουλάχιστον μίας εβδομάδας. Η σύσταση αυτή έρχεται ως απάντηση στις αυξανόμενες γεωπολιτικές απειλές και την ανάγκη για εθνική ετοιμότητα σε περίπτωση κατάρρευσης των ψηφιακών συστημάτων πληρωμών.

Η απόφαση της Riksbank να απευθύνει άμεση έκκληση στους πολίτες για τη χρήση φυσικού χρήματος αποτελεί μια στρατηγική στροφή σε μια χώρα όπου οι ψηφιακές πληρωμές εκτοπίζουν τα μετρητά με ταχείς ρυθμούς. Η Σουηδία, η οποία θεωρείται μία από τις πιο ψηφιοποιημένες οικονομίες παγκοσμίως, αναγνωρίζει πλέον ότι η υπερβολική εξάρτηση από την τεχνολογία αποτελεί κρίσιμο σημείο ευπάθειας σε περιόδους κρίσης.

Τα ποσά και οι μέθοδοι πληρωμής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Bloomberg, η κεντρική τράπεζα προτείνει ένα ελάχιστο ποσό της τάξης των 1.000 κορονών (περίπου 110 δολάρια) ανά ενήλικα. Το ποσό αυτό θα πρέπει να είναι διαθέσιμο σε μικρά χαρτονομίσματα και κέρματα, ώστε να διευκολύνονται οι συναλλαγές για τρόφιμα, φάρμακα και είδη πρώτης ανάγκης όταν τα τραπεζικά δίκτυα τεθούν εκτός λειτουργίας.

Παράλληλα με τα μετρητά, οι αρχές συστήνουν στους πολίτες να διαθέτουν κάρτες από διαφορετικά τραπεζικά ιδρύματα και να είναι εξοικειωμένοι με εναλλακτικές υπηρεσίες, όπως η τοπική εφαρμογή Swish. Η λογική αυτή προσομοιάζει με τη χρήση του συστήματος IRIS στην Ελλάδα, στοχεύοντας στην πολυφωνία των μέσων πληρωμής ως δικλείδα ασφαλείας.

Η ψηφιακή ευπάθεια και οι γεωπολιτικές απειλές

Η εθνική ετοιμότητα της Σουηδίας ενισχύεται εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών για κυβερνοεπιθέσεις ή στρατιωτικές προκλήσεις από τη Ρωσία και το Ιράν. Το σύστημα πληρωμών της χώρας είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένο, καθώς μόνο μία στις δέκα συναλλαγές πραγματοποιείται πλέον με φυσικό χρήμα, καθιστώντας την κοινωνία ευάλωτη σε ένα πιθανό ψηφιακό black-out.

Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση έχει ήδη αποστείλει ενημερωτικά φυλλάδια σε κάθε νοικοκυριό, παρέχοντας οδηγίες για την αποθήκευση πόσιμου νερού και την πρόσβαση στην ενημέρωση. «Το ευρύ κοινό αποτελεί πυλώνα της συνολικής άμυνας», τονίζει η Riksbank, επισημαίνοντας ότι η ικανότητα των πολιτών να πραγματοποιούν πληρωμές υπό πίεση είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και η «ρεζέρβα» της ΕΚΤ

Η σουηδική πρωτοβουλία ευθυγραμμίζεται με την ευρύτερη οδηγία της ΕΚΤ για τις 72 ώρες έκτακτης ανάγκης, η οποία θεωρεί τα μετρητά ως την απαραίτητη «ρεζέρβα» του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Χώρες όπως η Φινλανδία, η Αυστρία και η Ολλανδία ήδη προτείνουν στους πολίτες τους να διατηρούν από 70 έως 100 ευρώ ανά άτομο για απρόβλεπτες καταστάσεις.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων αναλυτών στρατηγικής, η ζήτηση για ρευστό εκτοξεύεται πάντα τη στιγμή που κλονίζεται η εμπιστοσύνη στα ψηφιακά συστήματα. Η εμπειρία από το black-out στην Ιβηρική το 2025 απέδειξε ότι τα μετρητά παραμένουν το μόνο λειτουργικό μέσο πληρωμής όταν οι υποδομές ενέργειας και τηλεπικοινωνιών καταρρέουν.

Η επόμενη μέρα για την προστασία του ρευστού

Η Riksbank πιέζει πλέον για τη θέσπιση νέας νομοθεσίας που θα προστατεύει το καθεστώς των μετρητών, διασφαλίζοντας ότι οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να τα δέχονται. Η κεντρική τράπεζα εξετάζει επίσης τη χρήση ανθεκτικών σε διακοπές ΑΤΜ, ακολουθώντας το παράδειγμα της Φινλανδίας, ώστε η πρόσβαση σε ρευστότητα να είναι εγγυημένη ακόμα και σε συνθήκες γενικευμένης κρίσης.