Προϋπολογισμός: Πρωτογενές πλεόνασμα 3,5 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο – Πού οφείλεται η υπέρβαση

Στα 3,510 δισ. ευρώ διαμορφώθηκε το πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού τον Ιανουάριο του 2026, καταγράφοντας εντυπωσιακή υπέρβαση έναντι του στόχου των 1,751 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή, που βασίζεται σε στοιχεία σε τροποποιημένη ταμειακή βάση, αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στον ετεροχρονισμό πληρωμών και την αυξημένη εισπραξιμότητα των φόρων, διατηρώντας τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.

Η εκκίνηση του οικονομικού έτους 2026 επιβεβαιώνει τη συνέχιση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, ακολουθώντας την πορεία που χάραξαν τα φορολογικά έσοδα του 2025, τα οποία κινήθηκαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Η τρέχουσα υπέρβαση δεν αποτελεί απλώς ένα λογιστικό γεγονός, αλλά αντικατοπτρίζει τη δυναμική των εσόδων σε συνδυασμό με τη συγκράτηση των δαπανών στην κεντρική διοίκηση.

Η ανάλυση του πλεονάσματος και ο παράγοντας του ετεροχρονισμού

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το Υπουργείο Οικονομικών, το πρωτογενές αποτέλεσμα υπερέβη τον στόχο κατά 1,759 δισ. ευρώ. Ωστόσο, οι αρμόδιοι υπηρεσιακοί παράγοντες διευκρινίζουν ότι η καθαρή υπέρβαση, εάν εξαιρεθούν οι ετεροχρονισμοί πληρωμών και οι μεταβιβάσεις, περιορίζεται στα 108 εκατ. ευρώ.

Ο ετεροχρονισμός πληρωμών — η μεταφορά προγραμματισμένων δαπανών σε μεταγενέστερο χρόνο από τον αρχικά προβλεπόμενο — έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του τελικού αριθμού. Συγκεκριμένα, οι δαπάνες του Τακτικού Προϋπολογισμού παρουσιάστηκαν μειωμένες κατά 1,331 δισ. ευρώ, κυρίως λόγω της μετάθεσης πληρωμών προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ).

Παράλληλα, το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού εμφάνισε πλεόνασμα 2,287 δισ. ευρώ, μέγεθος τετραπλάσιο από τον αρχικό στόχο των 543 εκατ. ευρώ. Η επίδοση αυτή ενισχύει το ταμειακό απόθεμα της χώρας, την ώρα που το δανειακό πρόγραμμα του 2026 εξελίσσεται με επιτυχία στις διεθνείς αγορές.

Η επίδραση της Εγνατίας Οδού και η πορεία των εσόδων

Σημαντικό ρόλο στα έσοδα του Ιανουαρίου διαδραμάτισε η ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Η διαδικασία αυτή περιελάμβανε την απόδοση ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ από τον παραχωρησιούχο, ποσό που καταγράφηκε αρχικά ως φόρος και στη συνέχεια ως πώληση αγαθών και υπηρεσιών, μετά από ισόποση επιστροφή.

Τα καθαρά έσοδα ανήλθαν σε 6,136 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας οριακή αύξηση 0,5% έναντι του στόχου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι φόροι, οι οποίοι διαμορφώθηκαν στα 6,207 δισ. ευρώ, υπερβαίνοντας τις προβλέψεις κατά 71 εκατ. ευρώ, γεγονός που υποδηλώνει σταθερή ροή εσόδων από την κατανάλωση και το εισόδημα.

Στον αντίποδα, οι επιστροφές εσόδων ανήλθαν σε 795 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 304 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο. Η αύξηση αυτή συνδέεται άμεσα με την προαναφερθείσα επιστροφή ΦΠΑ για την Εγνατία Οδό, η οποία κυρώθηκε με τον νόμο 5260/2025.

Επενδυτικές δαπάνες και δημοσιονομική προοπτική

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, η υστέρηση στις επενδυτικές δαπάνες κατά 379 εκατ. ευρώ θεωρείται προσωρινή. Οι πληρωμές του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) ανήλθαν σε 427 εκατ. ευρώ, παραμένοντας χαμηλότερα από τα επίπεδα του Ιανουαρίου 2025.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι το πρωτογενές αποτέλεσμα σε δημοσιονομικούς όρους ενδέχεται να διαφοροποιηθεί από το ταμειακό αποτέλεσμα, καθώς τα τρέχοντα στοιχεία αφορούν μόνο την Κεντρική Διοίκηση. Η ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων των ΟΤΑ και των Νομικών Προσώπων θα δώσει την πλήρη εικόνα για τη Γενική Κυβέρνηση.

Η επόμενη μέρα και οι δημοσιονομικές προκλήσεις

Η θετική εκκίνηση του έτους παρέχει ένα σημαντικό «μαξιλάρι» ασφαλείας για την υλοποίηση της οικονομικής πολιτικής. Ωστόσο, η καθαρή υπέρβαση των 108 εκατ. ευρώ δείχνει ότι τα περιθώρια για πρόσθετες παροχές παραμένουν στενά και ελεγχόμενα, καθώς η κυβέρνηση στοχεύει στη διατήρηση των πλεονασμάτων σε βάθος χρόνου.

Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για την εξομάλυνση των πληρωμών που μετατέθηκαν, καθώς και για την επιβεβαίωση της ανθεκτικότητας των φορολογικών εσόδων. Η δημοσιονομική σταθερότητα παραμένει η κεντρική προτεραιότητα, με στόχο την περαιτέρω αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της χώρας και τη μείωση του δημόσιου χρέους.