Προϋπολογισμός: Πρωτογενές πλεόνασμα 3,5 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο με υπέρβαση των στόχων

Ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα ύψους 3,511 δισ. ευρώ τον Ιανουάριο του 2026, υπερβαίνοντας σημαντικά τον αρχικό στόχο των 1,751 δισ. ευρώ. Σύμφωνα με τα οριστικά στοιχεία του Υπουργείου Οικονομικών, η εντυπωσιακή αυτή επίδοση τροφοδοτήθηκε από τον ετεροχρονισμό μεταβιβαστικών πληρωμών και τα έσοδα από την παραχώρηση της Εγνατίας Οδού.

Η δημοσιονομική πορεία της χώρας για το τρέχον έτος ξεκινά με ισχυρές βάσεις, συνεχίζοντας τη δυναμική που κατέγραψαν τα φορολογικά έσοδα του 2025. Η τρέχουσα υπέρβαση δεν αποτελεί απλώς ένα λογιστικό μέγεθος, αλλά αντανακλά τη δημοσιονομική πειθαρχία και την αποτελεσματική διαχείριση των κρατικών ταμείων σε μια περίοδο έντονων προκλήσεων.

Ανάλυση της δημοσιονομικής υπέρβασης

Το πρωτογενές πλεόνασμα των 3,511 δισ. ευρώ είναι σχεδόν διπλάσιο από τον στόχο, ωστόσο το Υπουργείο Οικονομικών διευκρινίζει ότι ένα μεγάλο μέρος αυτής της διαφοράς οφείλεται σε προσωρινούς παράγοντες. Συγκεκριμένα, αν εξαιρεθούν ποσά ύψους 1,651 δισ. ευρώ που αφορούν ετεροχρονισμό πληρωμών, η πραγματική υπέρβαση σε τροποποιημένη ταμειακή βάση περιορίζεται στα 109 εκατ. ευρώ.

Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν σε 6,138 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας οριακή αύξηση 0,6% έναντι του στόχου. Η σταθερότητα αυτή είναι κρίσιμη, καθώς επιβεβαιώνει ότι οι εισπρακτικοί μηχανισμοί λειτουργούν εντός των προβλέψεων, παρά τις διακυμάνσεις σε επιμέρους κατηγορίες φόρων.

Η επίδραση της Εγνατίας Οδού στα έσοδα

Καθοριστικό ρόλο στα μεγέθη του Ιανουαρίου έπαιξε η ολοκλήρωση της Σύμβασης Παραχώρησης της Εγνατίας Οδού. Από τη συναλλαγή αυτή προέκυψε ΦΠΑ ύψους 306 εκατ. ευρώ, ο οποίος καταγράφηκε στα έσοδα και ταυτόχρονα ως ισόποση επιστροφή, επηρεάζοντας τη λογιστική απεικόνιση των φόρων.

Χωρίς την επίδραση αυτής της σύμβασης, τα φορολογικά έσοδα θα εμφάνιζαν υστέρηση 5,3% έναντι του στόχου. Σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές, η κάμψη αυτή συνδέεται άμεσα με τις χαμηλότερες εισπράξεις από τον ΕΦΚ στα ενεργειακά προϊόντα, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη μεταβλητότητα των διεθνών τιμών ενέργειας.

Υστέρηση σε ΕΦΚ και ενεργειακά προϊόντα

Οι εισπράξεις από τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης διαμορφώθηκαν στα 393 εκατ. ευρώ, παρουσιάζοντας υστέρηση 154 εκατ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται στη μειωμένη κατανάλωση ή στις χαμηλότερες τιμές των καυσίμων, επηρεάζοντας το σκέλος των έμμεσων φόρων που παραδοσιακά στηρίζουν τον προϋπολογισμό.

Αντίθετα, ο φόρος εισοδήματος φυσικών προσώπων κινήθηκε θετικά, υπερβαίνοντας τον στόχο κατά 14 εκατ. ευρώ. Αυτό υποδηλώνει μια ανθεκτικότητα της απασχόλησης και των μισθών, η οποία αντισταθμίζει εν μέρει τις απώλειες από άλλες πηγές εσόδων, όπως ο φόρος εισοδήματος νομικών προσώπων.

Το σκέλος των δαπανών και ο ετεροχρονισμός

Οι συνολικές δαπάνες του Ιανουαρίου ανήλθαν σε 3,851 δισ. ευρώ, όντας μειωμένες κατά 1,709 δισ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο. Η απόκλιση αυτή οφείλεται κυρίως στον ετεροχρονισμό των μεταβιβάσεων προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης (ΟΚΑ), οι οποίες αναμένεται να εξομαλυνθούν τους επόμενους μήνες.

Επιπλέον, οι επενδυτικές δαπάνες μέσω του ΠΔΕ ανήλθαν σε 427 εκατ. ευρώ, υπολειπόμενες του στόχου κατά 379 εκατ. ευρώ. Όπως επισημαίνουν υπηρεσιακοί παράγοντες, στην αρχή του έτους δίνεται προτεραιότητα στην εξόφληση υποχρεώσεων προηγούμενων ετών, γεγονός που επηρεάζει τον ρυθμό εκτέλεσης του νέου προγράμματος.

Οι προοπτικές για τη συνέχεια του έτους

Η υπέρβαση του πρωτογενούς πλεονάσματος του Ιανουαρίου παρέχει ένα σημαντικό δημοσιονομικό μαξιλάρι για τη συνέχεια. Παρά τις επιμέρους υστερήσεις στα ενεργειακά έσοδα, η συνολική εικόνα παραμένει θετική, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να διατηρεί τον έλεγχο των δημοσιονομικών μεγεθών.

Η επόμενη φάση θα κριθεί από την πορεία των εσόδων από τον ΦΠΑ στην κατανάλωση και την απορρόφηση των κονδυλίων του Ταμείου Ανάκαμψης. Η σταθερή είσπραξη των φόρων ακίνητης περιουσίας και η εξομάλυνση των δαπανών θα αποτελέσουν τα κλειδιά για την επίτευξη των ετήσιων στόχων του 2026.