Προϋπολογισμός 2026: Πρωτογενές πλεόνασμα 2,99 δισ. ευρώ και υπέρβαση στόχων στο δίμηνο

Ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα 2,99 δισ. ευρώ το δίμηνο Ιανουαρίου – Φεβρουαρίου 2026, συνθλίβοντας τον αρχικό στόχο των 1,957 δισ. ευρώ. Η εξέλιξη αυτή, που βασίζεται στα προσωρινά στοιχεία εκτέλεσης, αποδίδεται στη συγκράτηση των δαπανών και την ανθεκτικότητα των εσόδων από ΦΠΑ, παρά τις επιμέρους υστερήσεις σε άλλες φορολογικές κατηγορίες.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια της δημοσιονομικής πορείας που ξεκίνησε με το πρωτογενές πλεόνασμα του Ιανουαρίου, επιβεβαιώνοντας τη σταθερότητα των δημοσίων οικονομικών στην αφετηρία του 2026. Το ισοζύγιο του κρατικού προϋπολογισμού παρουσίασε πλεόνασμα 898 εκατ. ευρώ, έναντι πρόβλεψης για έλλειμμα 97 εκατ. ευρώ, γεγονός που υπογραμμίζει την αυστηρή διαχείριση των κρατικών πόρων.

Η ακτινογραφία των εσόδων και η επίδραση της Εγνατίας Οδού

Στο σκέλος των εσόδων, η εικόνα παραμένει μεικτή, με τα συνολικά φορολογικά έσοδα να ανέρχονται σε 11,78 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η πραγματική δυναμική επηρεάζεται σημαντικά από τη σύμβαση παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, η οποία ενίσχυσε τεχνητά τα μεγέθη.

Εάν εξαιρεθεί η συγκεκριμένη επίδραση, τα έσοδα από φόρους διαμορφώθηκαν σε 11,474 δισ. ευρώ, παρουσιάζοντας υστέρηση 386 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου. Ο ΦΠΑ παραμένει η βασική «ατμομηχανή» με εισπράξεις 5,487 δισ. ευρώ, αν και η καθαρή υπέρβαση περιορίζεται στα 45 εκατ. ευρώ χωρίς τα έκτακτα έσοδα.

Υστέρηση στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης και τα ενεργειακά προϊόντα

Σημαντικές πιέσεις καταγράφονται στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ), όπου τα έσοδα ανήλθαν σε 869 εκατ. ευρώ. Η κατηγορία αυτή παρουσίασε μείωση 223 εκατ. ευρώ έναντι του στόχου, κυρίως λόγω της πτώσης των εισπράξεων από ενεργειακά προϊόντα.

Παράλληλα, οι φόροι ακίνητης περιουσίας εμφάνισαν μικρή κάμψη, με τις εισπράξεις να φτάνουν τα 177 εκατ. ευρώ. Η απόκλιση των 9 εκατ. ευρώ θεωρείται διαχειρίσιμη, αλλά δείχνει μια επιβράδυνση στις συναλλαγές ή τις πληρωμές του ΕΝΦΙΑ κατά το πρώτο δίμηνο του έτους.

Η πορεία του φόρου εισοδήματος και οι δαπάνες του Δημοσίου

Ο φόρος εισοδήματος απέφερε συνολικά 4,394 δισ. ευρώ, με μια ενδιαφέρουσα εσωτερική διαφοροποίηση. Ενώ ο φόρος φυσικών προσώπων υπερέβη τον στόχο κατά 83 εκατ. ευρώ, ο φόρος νομικών προσώπων υστέρησε κατά 84 εκατ. ευρώ, αντικατοπτρίζοντας ίσως τις μεταβολές στην κερδοφορία των επιχειρήσεων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της δημόσιας διοίκησης, η υπέρβαση του πλεονάσματος οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συγκράτηση των δαπανών. Οι μειωμένες πληρωμές στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και ορισμένοι ετεροχρονισμοί πληρωμών λειτούργησαν ως δημοσιονομικό «μαξιλάρι» για το δίμηνο.

Οι προκλήσεις για τη δημοσιονομική συνέχεια του έτους

Η δημοσιονομική πειθαρχία παραμένει το κλειδί για την επίτευξη των ετήσιων στόχων, ειδικά σε μια περίοδο που ο ΦΠΑ στα καύσιμα επηρεάζεται από τις διεθνείς τιμές. Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενίσχυση των εσόδων και την αποφυγή περαιτέρω υστερήσεων στους έμμεσους φόρους.

Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν η υπέρβαση του ΦΠΑ θα συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό ή αν η κατανάλωση θα επηρεαστεί από τις πληθωριστικές πιέσεις. Η διατήρηση του πρωτογενούς πλεονάσματος σε υψηλά επίπεδα αποτελεί προτεραιότητα για την αξιοπιστία της ελληνικής οικονομίας στις διεθνείς αγορές.