Πότε οι τραπεζικές καταθέσεις θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα: Η κρίσιμη απόφαση του ΣτΕ

Το Συμβούλιο της Επικρατείας με την απόφαση ΣτΕ 1458/2025 ξεκαθαρίζει το τοπίο σχετικά με το πότε οι πιστώσεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς συνιστούν προσαύξηση περιουσίας και υπόκεινται σε φορολόγηση. Η δικαστική κρίση επικεντρώνεται στη διάκριση μεταξύ πρωτογενών καταθέσεων και δευτερογενών μεταφορών, θέτοντας αυστηρά κριτήρια για την τεκμηρίωση της προέλευσης των χρημάτων.

Η φορολογική αντιμετώπιση των τραπεζικών κινήσεων αποτελεί ένα από τα πιο σύνθετα πεδία της φορολογικής νομοθεσίας, καθώς η ΑΑΔΕ διαθέτει πλέον εξελιγμένα εργαλεία για τον εντοπισμό αδικαιολόγητης προσαύξησης περιουσίας. Η πρόσφατη απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου έρχεται να επιβεβαιώσει ότι το βάρος της απόδειξης για την προέλευση των κεφαλαίων πέφτει εξ ολοκλήρου στον φορολογούμενο, ειδικά όταν πρόκειται για ποσά που δεν εμφανίζονται στις φορολογικές δηλώσεις.

Τι ορίζεται ως πρωτογενής κατάθεση και προσαύξηση περιουσίας

Ως πρωτογενείς καταθέσεις χαρακτηρίζονται οι πιστώσεις τραπεζικών λογαριασμών οι οποίες δεν συνοδεύονται από ταυτόχρονη χρέωση άλλου λογαριασμού του ίδιου προσώπου. Σύμφωνα με το σκεπτικό του Συμβουλίου της Επικρατείας, αυτές οι κινήσεις δύνανται να θεωρηθούν νέο εισόδημα και να φορολογηθούν ως προσαύξηση περιουσίας, εφόσον ο κάτοχος του λογαριασμού δεν μπορεί να αποδείξει τη νόμιμη πηγή τους.

Η υπόθεση που εξέτασε το ΣτΕ αφορούσε φορολογικό έλεγχο σε περιουσία αποβιώσαντος, όπου διαπιστώθηκαν εμβάσματα σε τρίτους χωρίς τα απαραίτητα παραστατικά. Οι κληρονόμοι επιχείρησαν να ανατρέψουν τον καταλογισμό, ισχυριζόμενοι ότι τα ποσά προέρχονταν από μεταφορές μεταξύ λογαριασμών του ίδιου προσώπου, όμως η έλλειψη εγγράφων οδήγησε στην απόρριψη των ισχυρισμών τους.

Η διάκριση από τις δευτερογενείς μεταφορές χρημάτων

Αντίθετα με τις πρωτογενείς καταθέσεις, οι δευτερογενείς μεταφορές δεν συνιστούν νέα περιουσιακή αύξηση. Πρόκειται για κινήσεις κεφαλαίων που προέρχονται από ήδη φορολογημένα εισοδήματα ή διαθέσιμα που έχουν μεταφερθεί από έναν λογαριασμό σε άλλον εντός του ίδιου χρηματοπιστωτικού ιδρύματος ή μεταξύ διαφορετικών τραπεζών.

Σύμφωνα με φοροτεχνικούς κύκλους που παρακολουθούν την εφαρμογή των νέων μέτρων, η διασταύρωση των κινήσεων είναι πλέον αυτοματοποιημένη. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η εφορία έχει τη δυνατότητα να ανατρέξει σε βάθος χρόνου για να εντοπίσει αδικαιολόγητα εμβάσματα, ειδικά σε περιπτώσεις που οι δαπάνες διαβίωσης δεν συμβαδίζουν με τα δηλωθέντα εισοδήματα.

Ο ρόλος του Διοικητικού Εφετείου και ο επανέλεγχος

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το Διοικητικό Εφετείο προέβη σε λεπτομερή επανέλεγχο των τραπεζικών κινήσεων, κρίνοντας ότι μόνο ένα μέρος των εμβασμάτων πληρούσε τα κριτήρια της πρωτογενούς κατάθεσης. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της λογιστικής τεκμηρίωσης, καθώς η φορολογική αρχή υποχρεούται να διαχωρίζει τις εσωτερικές μεταφορές από τις νέες εισροές χρήματος.

Η απόφαση ΣτΕ 1458/2025 αποτελεί πλέον οδηγό για μελλοντικούς ελέγχους, καθώς η εφορία αποκτά ζωντανή σύνδεση με τους τραπεζικούς λογαριασμούς. Οι φορολογούμενοι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τις άγνωστης προέλευσης πιστώσεις, καθώς η αδυναμία δικαιολόγησης των καταθέσεων οδηγεί σε επιβολή φόρων και προστίμων που αγγίζουν το 33% επί του ποσού.

Τι πρέπει να προσέξουν οι φορολογούμενοι στη συνέχεια

Η επόμενη μέρα των φορολογικών ελέγχων περιλαμβάνει τη χρήση του συστήματος BANCAPP, το οποίο επιτρέπει τη μαζική επεξεργασία δεδομένων. Είναι κρίσιμο για κάθε πολίτη να διατηρεί αρχείο παραστατικών για κάθε σημαντική κίνηση, καθώς η εφορία μπορεί να ελέγξει καταθέσεις ακόμη και 15 χρόνια πίσω σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Η συμμόρφωση με τους κανόνες και η ορθή απεικόνιση των εισοδημάτων αποτελούν τη μόνη ασπίδα απέναντι σε αναδρομικούς καταλογισμούς. Η νομική σαφήνεια που προσφέρει το ΣτΕ περιορίζει τα περιθώρια αυθαιρεσίας της διοίκησης, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις απαιτήσεις για διαφάνεια στις συναλλαγές των πολιτών.