PosoKanei: Γιατί η νέα πλατφόρμα δεν χτυπά την ακρίβεια στη ρίζα της

Η κυβέρνηση παρουσίασε την πλατφόρμα PosoKanei ως ένα νέο ψηφιακό εργαλείο για την ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά των σούπερ μάρκετ. Παρά τη δυνατότητα σύγκρισης 10.000 προϊόντων, η πλατφόρμα εμφανίζει μια δομική αδυναμία: καταγράφει μόνο την τελική τιμή ραφιού, αφήνοντας στο σκοτάδι τις αιτίες που διαμορφώνουν το κόστος παραγωγής και τα περιθώρια κέρδους.

Η διαφορά μεταξύ αποτελέσματος και διαδικασίας

Η εξέλιξη αυτή έρχεται ως συνέχεια της προσπάθειας για τον έλεγχο του πληθωρισμού στα βασικά αγαθά, ο οποίος συνεχίζει να πιέζει τα νοικοκυριά. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι η αγορά λειτουργεί πλέον σε ένα περιβάλλον σύνθετων κοστολογίων, όπου η ενέργεια και τα μεταφορικά παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Το PosoKanei, αν και αποτελεί μια αναβαθμισμένη εκδοχή προηγούμενων εργαλείων, περιορίζεται στην απλή καταγραφή των τιμών που συναντά ο καταναλωτής. Αυτό σημαίνει ότι ο χρήστης βλέπει το τελικό αποτέλεσμα, αλλά δεν έχει καμία πρόσβαση στη διαδικασία διαμόρφωσης της τιμής κατά μήκος της παραγωγικής αλυσίδας.

Η έννοια της εφοδιαστικής αλυσίδας (supply chain) — το δίκτυο όλων των ατόμων, οργανισμών και πόρων που εμπλέκονται στη δημιουργία και πώληση ενός προϊόντος — παραμένει αδιαφανής. Χωρίς στοιχεία για το κόστος πρώτων υλών ή τη μεταποίηση, η σύγκριση παραμένει επιφανειακή.

Το κενό στην ανάλυση της ακρίβειας

Ένας καταναλωτής μπορεί σήμερα να διαπιστώσει ότι ένα προϊόν είναι ακριβότερο στην Ελλάδα σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Ωστόσο, η πλατφόρμα δεν εξηγεί αν αυτή η απόκλιση οφείλεται στο υψηλό κόστος ενέργειας ή σε υπερβολικά περιθώρια κέρδους των μεσαζόντων.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η διαφάνεια δεν μπορεί να εξαντλείται στη σύγκριση τιμών μεταξύ των αλυσίδων λιανικής. Απαιτείται η δυνατότητα παρακολούθησης των παραγόντων που αλλοιώνουν τον ανταγωνισμό σε κάθε στάδιο, από το χωράφι έως το ράφι.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η απλή απεικόνιση των τιμών μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο ενημέρωσης, αλλά δεν αποτελεί μηχανισμό ελέγχου. Η έλλειψη σύνδεσης με τα στοιχεία χονδρικής καθιστά δύσκολο τον εντοπισμό της αισχροκέρδειας.

Η ανάγκη για ένα ευρωπαϊκό μοντέλο ελέγχου

Ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα θα μπορούσε να υιοθετήσει τη φιλοσοφία του European Food Prices Monitoring Tool. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που παρακολουθεί την εξέλιξη των τιμών σε διαφορετικά στάδια, προσφέροντας μια ολιστική εικόνα της αγοράς τροφίμων.

Σε μια τέτοια εκδοχή, ο χρήστης θα μπορούσε να βλέπει ταυτόχρονα την τιμή παραγωγού, τις μεταβολές στις διεθνείς τιμές και την τελική λιανική. Αυτή η συσχέτιση δεδομένων θα επέτρεπε στις ελεγκτικές αρχές να εντοπίζουν στρεβλώσεις σε πραγματικό χρόνο.

Η αξιοποίηση στοιχείων από την ΕΛΣΤΑΤ και τη Eurostat θα μπορούσε να μετατρέψει το PosoKanei σε ένα ουσιαστικό εργαλείο. Η συστηματική παρακολούθηση των αποκλίσεων θα λειτουργούσε ως μηχανισμός προειδοποίησης για τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Ανάπτυξης.

Τι αναμένεται στη συνέχεια για την αγορά

Η πραγματική πρόκληση για το ψηφιακό εργαλείο είναι να ξεπεράσει τον ρόλο του απλού συγκριτικού οδηγού. Η αγορά απαιτεί βαθύτερες τομές που θα αναδεικνύουν τις πραγματικές αιτίες των ανατιμήσεων σε είδη πρώτης ανάγκης, όπως το ελαιόλαδο και το γάλα.

Εν αναμονή των νέων διευκρινίσεων, οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι η επιτυχία της πλατφόρμας θα κριθεί από τη συχνότητα των ελέγχων. Η στατική πληροφορία δεν αρκεί αν δεν συνοδεύεται από δραστικές παρεμβάσεις όπου διαπιστώνεται αδικαιολόγητη αύξηση του κόστους.

Στο μέλλον, η διασύνδεση των δεδομένων με τις εισαγωγές και το κόστος μεταποίησης θα μπορούσε να προσφέρει την απαραίτητη διαφάνεια. Μέχρι τότε, οι καταναλωτές θα πρέπει να χρησιμοποιούν το εργαλείο κυρίως για την εξοικονόμηση χρημάτων μέσω της σύγκρισης των προσφορών.