Πώς το σενάριο για πετρέλαιο στα 100 δολάρια θα επηρεάσει την ελληνική οικονομία

Η Εισηγητική Έκθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού 2026 περιγράφει ένα δυσμενές σενάριο κρίσης για την περίπτωση που η διεθνής τιμή του πετρελαίου εκτιναχθεί στα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Η ανάλυση, η οποία βασίζεται στο Oxford Economic Model, προβλέπει σημαντική επιβράδυνση της ανάπτυξης και εκτόξευση του πληθωρισμού στο 4,7%, αντανακλώντας τους άμεσους κινδύνους από τη γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή.

Η πρόσφατη συντονισμένη επίθεση στο Ιράν από τις δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχει θέσει τις διεθνείς αγορές σε κατάσταση συναγερμού, καθιστώντας τα σενάρια κρίσης του οικονομικού επιτελείου περισσότερο επίκαιρα από ποτέ. Το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης ενεργειακής ασφυξίας δεν αποτελεί πλέον θεωρητική άσκηση, καθώς η πολεμική ανάφλεξη απειλεί να ανατρέψει τις βασικές παραδοχές του κρατικού σχεδιασμού.

Η ανάλυση ευαισθησίας και το μοντέλο Oxford Economics

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εισηγητικής Έκθεσης του Προϋπολογισμού 2026, το βασικό σενάριο προέβλεπε μέση τιμή πετρελαίου στα 62,4 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, η χρήση του Oxford Economic Model — ενός διεθνώς αναγνωρισμένου εργαλείου μακροοικονομικής προσομοίωσης — επιτρέπει την εκτίμηση των συνεπειών από μια αύξηση της τιμής κατά 40 δολάρια ανά βαρέλι καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Σε μια τέτοια περίπτωση, το πραγματικό ΑΕΠ θα υποχωρούσε κατά 0,45% σε σχέση με το βασικό σενάριο. Αυτό σημαίνει ότι ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης θα περιοριζόταν στο 1,9%, στερώντας από την ελληνική οικονομία την ορμή που είχε καταγραφεί μετά την πρόσφατη υπέρβαση του πρωτογενούς πλεονάσματος τον περασμένο Ιανουάριο.

Πλήγμα στην κατανάλωση και τις επενδύσεις

Η ιδιωτική κατανάλωση εκτιμάται ότι θα δεχόταν το ισχυρότερο πλήγμα, με μείωση της τάξης του 0,68%. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά την άμεση απώλεια αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών, καθώς το αυξημένο κόστος θέρμανσης και μετακίνησης απορροφά πόρους από άλλες ανάγκες, εντείνοντας το αίσθημα της οικονομικής αβεβαιότητας.

Ακόμη μεγαλύτερη θα ήταν η επίδραση στον ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, ο οποίος θα κατέγραφε πτώση 0,85%. Οι επιχειρήσεις, αντιμέτωπες με το αυξημένο κόστος παραγωγής και την επιδείνωση των προσδοκιών, αναμένεται να αναστείλουν επενδυτικά σχέδια, γεγονός που υπονομεύει τη μακροπρόθεσμη παραγωγικότητα της χώρας.

Η «παγίδα» του πληθωρισμού και το δημόσιο χρέος

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι πληθωριστικές πιέσεις, καθώς ο δείκτης τιμών καταναλωτή προβλέπεται να εκτιναχθεί στο 4,7%, έναντι μόλις 2,2% στο βασικό σενάριο. Παρά τη συρρίκνωση της πραγματικής δραστηριότητας, το ονομαστικό ΑΕΠ θα εμφάνιζε αύξηση 5,5%, λόγω ακριβώς της ανόδου των τιμών, γεγονός που δημιουργεί μια πλασματική εικόνα μεγέθυνσης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, αυτή η αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ λειτουργεί ως στατιστικός καταλύτης για τη μείωση του χρέους. Συγκεκριμένα, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης θα μειωνόταν κατά 1,43 ποσοστιαίες μονάδες ως ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς ο πληθωρισμός «φουσκώνει» τον παρονομαστή του λόγου χρέους προς ΑΕΠ, βελτιώνοντας οριακά και το δημοσιονομικό αποτέλεσμα.

Οι προοπτικές για το 2026

Ενώ η εκτόξευση των τιμών προς τα 80 δολάρια είναι ήδη ορατή στις διεθνείς αγορές, το σενάριο των 100 δολαρίων παραμένει η μεγαλύτερη απειλή για τη σταθερότητα. Στον εξωτερικό τομέα, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωνόταν κατά 0,23 ποσοστιαίες μονάδες, καθώς η αξία των εισαγωγών ενέργειας θα υπερκάλυπτε τη μείωση των ποσοτήτων.

Η επόμενη μέρα για την ελληνική οικονομία εξαρτάται άμεσα από τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Οι αρμόδιες υπηρεσίες παραμένουν σε επιφυλακή, καθώς οποιαδήποτε περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να μετατρέψει το «δυσμενές σενάριο» σε μια νέα πραγματικότητα που θα απαιτήσει πρόσθετα μέτρα στήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά.