Πλασματικά έτη: Πόσο κοστίζει η εξαγορά και ποιοι βγαίνουν στη σύνταξη έως 7 χρόνια νωρίτερα

Περισσότεροι από 30.000 ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να αποχωρήσουν από την αγορά εργασίας έως και επτά χρόνια νωρίτερα, κάνοντας χρήση των πλασματικών ετών. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει τη συμπλήρωση των 40 ετών ασφάλισης για συνταξιοδότηση στο 62ο έτος της ηλικίας, προσφέροντας μια κρίσιμη διέξοδο σε χιλιάδες εργαζόμενους που επιθυμούν να κλειδώσουν ευνοϊκότερα όρια ηλικίας.

Η αξιοποίηση των πλασματικών ετών αποτελεί κεντρικό πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, ειδικά μετά τις ανατροπές που επέφερε ο νόμος Κατρούγκαλου το 2016. Η ανάγκη για παράταση του εργασιακού βίου οδήγησε χιλιάδες πολίτες στην αναζήτηση τρόπων για τη θεμελίωση δικαιώματος χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις, διαμορφώνοντας έναν νέο οδικό χάρτη για τη συνταξιοδότηση το 2026.

Ποιοι δικαιούνται την εξαγορά πλασματικών ετών

Δικαίωμα στην αναγνώριση πλασματικών ετών έχουν χιλιάδες εργαζόμενοι σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, καθώς και ελεύθεροι επαγγελματίες που δεν έχουν συμπληρώσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις. Η νομοθεσία επιτρέπει την εξαγορά έως και επτά ετών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε έξοδο πριν από το 62ο έτος για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.

Οι ασφαλισμένοι μπορούν να υποβάλουν τη σχετική αίτηση οποιαδήποτε χρονική στιγμή, είτε κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου είτε ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης. Αυτή η ευελιξία επιτρέπει στους γονείς ανηλίκων να «κλειδώσουν» αναδρομικά όρια ηλικίας που ίσχυαν το 2011 ή το 2012, αποφεύγοντας τις μεταγενέστερες αυξήσεις.

Το κόστος εξαγοράς ανά ασφαλιστικό φορέα

Το οικονομικό τίμημα για την αναγνώριση του πλασματικού χρόνου διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το ταμείο ασφάλισης. Στο Δημόσιο, το κόστος κυμαίνεται από 6,67% έως 20% των συντάξιμων αποδοχών, ανάλογα με το έτος που υποβάλλεται η αίτηση, ενώ στον ιδιωτικό τομέα το ποσοστό είναι σταθερό στο 20% επί των μεικτών αποδοχών του τελευταίου μήνα.

Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το κόστος καθορίζεται από την ασφαλιστική κατηγορία που έχουν επιλέξει κατά το έτος της αίτησης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων εργατολόγων, η εξαγορά πλασματικού χρόνου δεν είναι απλώς μια δαπάνη, αλλά μια επένδυση στην πρόωρη αποχώρηση, καθώς αυξάνει και το τελικό ποσό της ανταποδοτικής σύνταξης.

Η εξόφληση μπορεί να γίνει εφάπαξ ή με δόσεις, ενώ για τους δημοσίους υπαλλήλους προβλέπεται η παρακράτηση από τη σύνταξη. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τους επαγγελματίες με χρέη άνω των 20.000 ευρώ, καθώς η διαχείριση των οφειλών προς τα ταμεία αποτελεί προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.

Ποιες κατηγορίες χρόνου αναγνωρίζονται

Οι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν χρόνο για τη στρατιωτική θητεία, τις σπουδές, τις γονικές άδειες και τα διαστήματα ανεργίας. Στον ιδιωτικό τομέα, ο χρόνος επιδοτούμενης ανεργίας έως 300 ημέρες αναγνωρίζεται χωρίς εξαγορά, αλλά δεν προσμετράται στον υπολογισμό του ποσού της σύνταξης, σε αντίθεση με τους χρόνους που πληρώνονται.

Για τους ένστολους, προβλέπεται η αναγνώριση της πενταετούς μάχιμης υπηρεσίας, η οποία αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη συμπλήρωση των 40 ετών ασφάλισης. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η δωρεάν αναγνώριση χρόνου ανεργίας ή ασθένειας, αν και βοηθά στη θεμελίωση, μειώνει τον μέσο όρο των συντάξιμων αποδοχών, καθώς ο υπολογισμός γίνεται με ένα έτος λιγότερο.

Οι δικαιούχοι που ευνοούνται περισσότερο

Η χρήση των πλασματικών ετών είναι ιδιαίτερα συμφέρουσα για μητέρες ανηλίκων στο ΙΚΑ και στα ταμεία ΔΕΚΟ-Τραπεζών, καθώς τους επιτρέπει να συμπληρώσουν τις 5.500 ημέρες ασφάλισης αναδρομικά. Επίσης, οι τρίτεκνοι στο Δημόσιο μπορούν να κατοχυρώσουν δικαίωμα με τα όρια του 2010-2012, αποφεύγοντας την εργασία μέχρι τα 67.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, υπογραμμίζεται ότι η εξαγορά επηρεάζει τη σύνταξη ανάλογα με τα συνολικά έτη ασφάλισης. Το ποσό που καταβάλλεται χρησιμοποιείται για τον σχηματισμό του μέσου όρου των αποδοχών, ενισχύοντας τον συντελεστή αναπλήρωσης και εξασφαλίζοντας μια υψηλότερη μηνιαία παροχή.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η τρέχουσα περίοδος θεωρείται κρίσιμο ορόσημο, καθώς η πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα αυξάνεται. Οι ασφαλισμένοι θα πρέπει να εξετάσουν προσεκτικά το κόστος έναντι του οφέλους, καθώς κάθε περίπτωση είναι μοναδική και εξαρτάται από τις τρέχουσες αποδοχές και τον επιθυμητό χρόνο εξόδου.

Η ψηφιοποίηση των αιτήσεων στον ΕΦΚΑ αναμένεται να επιταχύνει τις διαδικασίες αναγνώρισης, ωστόσο η συμβουλή ενός ειδικού παραμένει απαραίτητη. Η σωστή επιλογή του έτους κατοχύρωσης μπορεί να γλιτώσει τον ασφαλισμένο από χρόνια επιπλέον εργασίας και να διασφαλίσει την οικονομική του σταθερότητα στην τρίτη ηλικία.