Πετρέλαιο στα 120 δολάρια: Πώς ανατρέπεται ο προϋπολογισμός και τα νέα μέτρα στήριξης

Η εκτόξευση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου στα 120 δολάρια το βαρέλι προκαλεί ισχυρούς κλυδωνισμούς στον κρατικό προϋπολογισμό του 2026, ανατρέποντας τις αρχικές προβλέψεις για μέση τιμή 62,4 δολαρίων. Το οικονομικό επιτελείο εξετάζει ήδη την ενεργοποίηση νέων μέτρων στήριξης, όπως το Fuel Pass και το Market Pass, για να αναχαιτίσει τις πληθωριστικές πιέσεις που απειλούν το διαθέσιμο εισόδημα.

Η τρέχουσα κρίση στις διεθνείς αγορές ενέργειας, η οποία οδήγησε το πετρέλαιο στα 120 δολάρια το βαρέλι, έρχεται σε μια χρονική συγκυρία όπου οι δημοσιονομικές ισορροπίες της χώρας θεωρούνταν δεδομένες. Αυτή η εξέλιξη ανατρέπει πλήρως τον σχεδιασμό του 2026, ο οποίος είχε βασιστεί σε μια μέση τιμή 62,4 δολαρίων, δημιουργώντας ένα κενό που απαιτεί άμεσα αντανακλαστικά από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας.

Η ανατροπή των βασικών παραδοχών και το ενεργειακό σοκ

Η Εισηγητική Έκθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού είχε ήδη προβλέψει ένα δυσμενές σενάριο, χρησιμοποιώντας το Oxford Economic Model — *ένα προηγμένο οικονομετρικό εργαλείο που αναλύει τις αλληλεπιδράσεις μακροοικονομικών μεγεθών* — το οποίο εξετάζει τις επιπτώσεις μιας αύξησης της διεθνούς τιμής κατά 40 δολάρια. Η πραγματικότητα των 120 δολαρίων ξεπερνά ακόμη και αυτές τις προβλέψεις, καθώς η τιμή είναι πλέον σχεδόν διπλάσια από το βασικό σενάριο.

Σύμφωνα με αναλυτές στρατηγικής, η διατήρηση αυτών των επιπέδων σε όλη τη διάρκεια του έτους θα οδηγήσει σε επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Το πραγματικό ΑΕΠ αναμένεται να υποχωρήσει κατά 0,45%, περιορίζοντας τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης στο 1,9%, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τους στόχους για τη μείωση της ανεργίας και την αύξηση των επενδύσεων.

Η εκτίναξη των τιμών πάνω από τα 100 δολάρια λόγω των γεωπολιτικών εξελίξεων δημιουργεί ένα ντόμινο ανατιμήσεων. Η ιδιωτική κατανάλωση εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά 0,68%, καθώς η αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών συρρικνώνεται βίαια από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.

Οι επιπτώσεις στην πραγματική οικονομία και τον πληθωρισμό

Ιδιαίτερα ανησυχητικές είναι οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό, ο οποίος αναμένεται να εκτοξευθεί στο 4,7%, έναντι του αρχικού στόχου για 2,2%. Αυτή η απόκλιση οφείλεται στη μετακύλιση του κόστους ενέργειας στις τιμές των βασικών αγαθών και υπηρεσιών, πλήττοντας κυρίως τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.

Στον τομέα των επενδύσεων, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου προβλέπεται να καταγράψει πτώση 0,85%. Το αυξημένο κόστος παραγωγής και η αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές αναγκάζουν τις επιχειρήσεις να πατήσουν «φρένο» στα αναπτυξιακά τους πλάνα, επιδεινώνοντας τις προσδοκίες για το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Παράλληλα, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα επιδεινωθεί κατά 0,23 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Αν και ο όγκος των εισαγωγών μειώνεται λόγω χαμηλότερης ζήτησης, η ονομαστική αξία των εισαγωγών πετρελαίου αυξάνεται κατακόρυφα, επιβαρύνοντας το εξωτερικό ισοζύγιο της χώρας.

Το παράδοξο των δημοσιονομικών μεγεθών και του χρέους

Σε δημοσιονομικό επίπεδο, παρατηρείται ένα παράδοξο φαινόμενο που σχετίζεται με τον πληθωρισμό. Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 5,5%, δηλαδή υψηλότερα από το βασικό σενάριο, λόγω των αυξημένων τιμών. Αυτό οδηγεί σε μια οριακή βελτίωση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων ως ποσοστό του ΑΕΠ.

Συγκεκριμένα, το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί κατά 1,43 ποσοστιαίες μονάδες, καθώς ο υψηλός πληθωρισμός αυξάνει τον «παρονομαστή» του λόγου χρέους προς ΑΕΠ. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οικονομικοί αναλυτές, αυτή η βελτίωση είναι λογιστική και δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική ευρωστία της οικονομίας.

Το πρωτογενές αποτέλεσμα θα βελτιωθεί κατά 0,16 ποσοστιαίες μονάδες, παρέχοντας έναν μικρό δημοσιονομικό χώρο. Αυτός ο χώρος είναι απαραίτητος για την χρηματοδότηση των εκτάκτων παρεμβάσεων που σχεδιάζει η κυβέρνηση για την προστασία των πολιτών από την ακρίβεια.

Η επόμενη μέρα και τα νέα μέτρα στήριξης

Εν αναμονή των επίσημων ανακοινώσεων, υπηρεσιακοί παράγοντες τονίζουν ότι η ενεργοποίηση του Fuel Pass 3 θεωρείται πλέον επιβεβλημένη. Το μέτρο θα στοχεύει στην άμεση ανακούφιση των μετακινήσεων, ενώ εξετάζεται και η επαναφορά του Market Pass σε περίπτωση που οι τιμές στα ράφια των σούπερ μάρκετ συνεχίσουν την ανοδική τους τροχιά.

Η στρατηγική του οικονομικού επιτελείου εστιάζει στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής χωρίς να διαταραχθεί η δημοσιονομική πειθαρχία. Η πρόκληση έγκειται στην εξισορρόπηση των αναγκών στήριξης με την ανάγκη διατήρησης της εμπιστοσύνης των διεθνών αγορών, σε ένα περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αστάθειας.

Οι εξελίξεις στις τιμές της ενέργειας θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της ελληνικής οικονομίας για το υπόλοιπο του 2026. Η κυβέρνηση παραμένει σε κατάσταση αυξημένης ετοιμότητας, παρακολουθώντας στενά τις διεθνείς τιμές του Brent και τις επιπτώσεις τους στην εγχώρια εφοδιαστική αλυσίδα.