- Το νομοθετικό κενό επιτρέπει στον πρώτο πάροχο να 'κλειδώνει' τις πολυκατοικίες.
- Η έλλειψη κοινής χρήσης υποδομών οδηγεί σε πολλαπλές, πρόχειρες καλωδιώσεις.
- Οι καταναλωτές εγκλωβίζονται σε έναν πάροχο για να αποφύγουν νέα έργα.
- Απαιτείται άμεση παρέμβαση της ΕΕΤΤ για την επιβολή ανοικτής πρόσβασης.
- Η αισθητική υποβάθμιση των κτιρίων προκαλεί εντάσεις μεταξύ των ενοίκων.
Το θεσμικό κενό γύρω από την εγκατάσταση ενδοκτιριακών δικτύων οπτικών ινών εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς λόγους χάους στις ελληνικές πολυκατοικίες. Στην πράξη, ο πρώτος πάροχος που αποκτά πρόσβαση σε ένα κτίριο μετατρέπεται σε άτυπο «ιδιοκτήτη» της υποδομής, εμποδίζοντας τον ανταγωνισμό και αναγκάζοντας τους ενοίκους σε πολλαπλές καλωδιώσεις που υποβαθμίζουν τους κοινόχρηστους χώρους.
| Πρόβλημα | Συνέπεια για τον Ένοικο |
|---|---|
| Μονοπώλιο Υποδομής | Αδυναμία αλλαγής παρόχου χωρίς νέα έργα |
| Έλλειψη Ρύθμισης | Πολλαπλά κουτιά και καλώδια στους ορόφους |
| Τεχνικό Κενό | Αισθητική υποβάθμιση και κίνδυνος κακοτεχνιών |
| Στρέβλωση Ανταγωνισμού | Περιορισμένες επιλογές και υψηλότερο κόστος |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου ταχείας αλλά άναρχης ανάπτυξης των τηλεπικοινωνιακών δικτύων στην Ελλάδα. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στο γεγονός ότι, ενώ η κάθετη καλωδίωση (vertical cabling) σχεδιάστηκε για να είναι τεχνολογικά ουδέτερη, η έλλειψη ρητής υποχρέωσης για διαμοιρασμό της επιτρέπει την εμφάνιση φαινομένων μονοπωλιακής εκμετάλλευσης κτιριακών υποδομών.
Μια υποδομή που φτιάχτηκε για να είναι κοινή, καταλήγει εργαλείο αποκλεισμού λόγω του θεσμικού κενού.
Ανάλυση αγοράς τηλεπικοινωνιών
Το καθεστώς του «πρώτου παρόχου» και ο αποκλεισμός
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Dnews.gr, ο πρώτος πάροχος που εγκαθιστά οπτική ίνα σε μια πολυκατοικία αποκτά ένα στρατηγικό πλεονέκτημα που συχνά λειτουργεί εις βάρος των καταναλωτών. Αν και η υποδομή θα έπρεπε να είναι κοινή, η απουσία σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου επιτρέπει στις εταιρείες να αρνούνται την πρόσβαση σε ανταγωνιστές.
Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός «θολού τοπίου», όπου η κάθε εταιρεία ερμηνεύει τις τεχνικές προδιαγραφές κατά το δοκούν. Αυτή η πρακτική, γνωστή και ως «καπάρωμα» των πολυκατοικιών, οδηγεί σε τεχνητά εμπόδια για τους συνδρομητές που επιθυμούν να αλλάξουν πάροχο χωρίς να υποστούν νέες εργασίες στο διαμέρισμά τους.
Όταν ένας δεύτερος ή τρίτος πάροχος επιχειρεί να εισέλθει στο κτίριο, συχνά διαπιστώνει ότι η χρήση της υπάρχουσας καλωδίωσης είναι αδύνατη. Έτσι, η μόνη λύση είναι η εγκατάσταση νέας υποδομής, γεμίζοντας τους κοινόχρηστους χώρους με επιπλέον κουτιά, σωλήνες και καλώδια, συχνά με πρόχειρο τρόπο.
Αισθητική υποβάθμιση και τεχνικές κακοτεχνίες
Η κατάσταση αυτή πυροδοτεί έντονες αντιδράσεις από διαχειριστές και ιδιοκτήτες. Οι ένοικοι βλέπουν τα κλιμακοστάσια και τις εισόδους να μετατρέπονται σε «εργοτάξια διαρκείας», με αλλεπάλληλες τρύπες και εξωτερικές σωληνώσεις που αλλοιώνουν την αισθητική των κτιρίων και αυξάνουν τον κίνδυνο για ζημιές στις υποδομές.
Σε πολλές περιπτώσεις, όπως αυτές που αφορούν τον νέο κανονισμό πολυκατοικιών, η έλλειψη ενιαίου σχεδιασμού προκαλεί συγκρούσεις στις γενικές συνελεύσεις. Άλλοι ένοικοι ζητούν περισσότερες επιλογές και άλλοι φοβούνται την περαιτέρω υποβάθμιση των κοινόχρηστων χώρων από τις συνεχείς παρεμβάσεις των τεχνικών συνεργείων.
Επιπλέον, το πρόβλημα επεκτείνεται και στις δημόσιες υποδομές. Όπως έχει παρατηρηθεί σε περιπτώσεις όπου οι δήμοι αντιμετωπίζουν κακοτεχνίες από εταιρείες τηλεπικοινωνιών, η έλλειψη αυστηρής εποπτείας οδηγεί σε αποτελέσματα που δεν πληρούν τους κανόνες ασφαλείας και προσβασιμότητας.
Στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και δημόσιο χρήμα
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, υπηρεσιακοί παράγοντες επισημαίνουν ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο, καθώς αφορά τον υγιή ανταγωνισμό. Οι μεγάλοι πάροχοι που έχουν ήδη εγκατασταθεί σε χιλιάδες κτίρια λειτουργούν ως «gatekeepers», εμποδίζοντας τους μικρότερους παίκτες να αναπτυχθούν χωρίς δυσανάλογα υψηλές επενδύσεις σε παράλληλες υποδομές.
Το παράδοξο είναι ότι πολλές από αυτές τις υποδομές έχουν χρηματοδοτηθεί εν μέρει με δημόσιο χρήμα μέσω προγραμμάτων ενίσχυσης. Ωστόσο, η απουσία ρητών όρων ανοικτής πρόσβασης (open access) επιτρέπει την ιδιωτική εκμετάλλευση πόρων που θα έπρεπε να εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον και την ψηφιακή σύγκλιση.
Εν αναμονή των διευκρινίσεων από την ΕΕΤΤ, νομικοί παραστάτες που παρακολουθούν την υπόθεση τονίζουν ότι η νομοθετική παρέμβαση είναι πλέον επιβεβλημένη. Η υποχρεωτική κοινή χρήση των ενδοκτιριακών δικτύων είναι ο μόνος τρόπος για να σταματήσει η αισθητική και λειτουργική υποβάθμιση των ακινήτων και να διασφαλιστούν χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.
Η επόμενη μέρα και οι αντιδράσεις των ιδιοκτητών
Η ανάγκη για έναν ενιαίο τεχνικό κανονισμό που θα επιβάλλει τη διαλειτουργικότητα των δικτύων είναι το κεντρικό αίτημα των φορέων της αγοράς. Μέχρι τότε, οι διαχειριστές καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στις συμβάσεις που υπογράφουν με τους παρόχους, διασφαλίζοντας ότι δεν παραχωρούν δικαιώματα αποκλειστικότητας.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν μπορεί να επιτευχθεί με όρους «ψηφιακού φεουδαρχισμού». Η διασφάλιση της ελεύθερης επιλογής παρόχου χωρίς την ανάγκη για νέες τρύπες σε κάθε όροφο αποτελεί το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την ελληνική αγορά τηλεπικοινωνιών.
Οδηγός για διαχειριστές και ιδιοκτήτες
- Ζητήστε από τον πάροχο γραπτή βεβαίωση ότι η υποδομή θα είναι προσβάσιμη και σε άλλες εταιρείες.
- Απαιτήστε τη χρήση εσωτερικών καναλιών ή υπαρχόντων φρεατίων για την αποφυγή εξωτερικών σωληνώσεων.
- Πριν την έγκριση νέας εγκατάστασης, ελέγξτε αν ο νέος πάροχος μπορεί τεχνικά να χρησιμοποιήσει την υπάρχουσα κάθετη καλωδίωση.
- Καταγράψτε τυχόν κακοτεχνίες αμέσως μετά την ολοκλήρωση των εργασιών και απαιτήστε αποκατάσταση.
- Ενημερώστε τη γενική συνέλευση για το δικαίωμα επιλογής παρόχου χωρίς περαιτέρω αλλοίωση των κοινόχρηστων χώρων.
