- Ο Άρειος Πάγος επέβαλε εκτοκισμό μόνο επί της μηνιαίας δόσης των δανείων.
- Το δημοσιονομικό κενό στις τιτλοποιήσεις μπορεί να φτάσει το 1 δισ. ευρώ.
- Κίνδυνος ενεργοποίησης κρατικών εγγυήσεων για το πρόγραμμα Ηρακλής.
- Αναμένεται αυστηροποίηση των κριτηρίων για νέα στεγαστικά δάνεια.
- Η απόφαση αποτελεί διεθνή πρωτοτυπία στις τραπεζικές πρακτικές.
Η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον επανυπολογισμό των τόκων στον νόμο Κατσέλη προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, με το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας να προειδοποιεί για δημοσιονομικό κενό έως 1 δισ. ευρώ. Η δικαστική κρίση, που ορίζει τον εκτοκισμό επί της μηνιαίας δόσης και όχι του κεφαλαίου, ενδέχεται να ενεργοποιήσει κρατικές εγγυήσεις και να επηρεάσει τη μελλοντική στεγαστική πίστη.
| Κατηγορία Δεδομένων | Στοιχεία / Μεγέθη |
|---|---|
| Συνολικοί δανειολήπτες | Περίπου 195.000 |
| Συνολικό ύψος δανείων | 6,1 δισ. ευρώ |
| Δάνεια σε τιτλοποιήσεις (Ηρακλής) | 5,4 δισ. ευρώ |
| Εκτιμώμενο χρηματοδοτικό κενό | Έως 1 δισ. ευρώ |
| Ποσοστό απόρριψης αιτήσεων | 43% (λόγω δολιότητας) |
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί την κορύφωση μιας μακράς δικαστικής διαδρομής που ξεκίνησε με τον ν. 3869/2010, ο οποίος θεσπίστηκε στην απαρχή της οικονομικής κρίσης για την προστασία της πρώτης κατοικίας. Παρά το γεγονός ότι η προστασία τερματίστηκε οριστικά τον Φεβρουάριο του 2019, η κληρονομιά των ρυθμίσεων αυτών συνεχίζει να επηρεάζει τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
Η μεταβολή βασικών χρηματοοικονομικών παραμέτρων εκ των υστέρων υπονομεύει την ασφάλεια δικαίου και πλήττει την ουσία της κανονικότητας.
Στελέχη της Τράπεζας της Ελλάδος
Το δημοσιονομικό ρίσκο και το πρόγραμμα «Ηρακλής»
Η απόφαση του Αρείου Πάγου δημιουργεί ένα σημαντικό χρηματοδοτικό κενό στις τιτλοποιήσεις δανείων, το οποίο υπολογίζεται ότι μπορεί να αγγίξει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Σύμφωνα με στελέχη της δημόσιας διοίκησης, η μείωση των αναμενόμενων ανακτήσεων θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του προγράμματος «Ηρακλής».
Υπάρχει πλέον ορατός κίνδυνος για την ενεργοποίηση κρατικών εγγυήσεων, γεγονός που θα επιβαρύνει άμεσα τον κρατικό προϋπολογισμό. Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι η επιδείνωση των ταμειακών ροών αυξάνει την αβεβαιότητα για 140.000 δανειολήπτες των οποίων τα δάνεια βρίσκονται σε τιτλοποιήσεις.
Προτεινόμενο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ: Σε πλήρη λειτουργία από αύριο 16 Φεβρουαρίου – Όλες οι αλλαγές για εργαζόμενους και επιχειρήσεις
Οι επιπτώσεις στη στεγαστική πίστη και τα επιτόκια
Οι τράπεζες αναμένεται να υιοθετήσουν μια εξαιρετικά προσεκτική στάση στη χορήγηση νέων στεγαστικών δανείων, εστιάζοντας αποκλειστικά σε πελάτες με υψηλή πιστοληπτική ικανότητα. Η ελάφρυνση των δανείων υψηλού ρίσκου μέσω της δικαστικής οδού αναγκάζει τα ιδρύματα να αυστηροποιήσουν τα κριτήρια δανειοδότησης.
Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι για αύξηση των επιτοκίων δανεισμού, καθώς οι τράπεζες θα επιδιώξουν να καλύψουν το κόστος που προκύπτει από τη δικαστική απόφαση. Αυτό μπορεί να περιορίσει τη ζήτηση για κατοικίες και να επηρεάσει αρνητικά τη δυναμική της κτηματαγοράς μεσοπρόθεσμα.
Η «διεθνής πρωτοτυπία» και η κουλτούρα πληρωμών
Νομικοί παραστάτες και οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι η καθιέρωση εκτοκισμού επί της μηνιαίας δόσης αποτελεί μια διεθνή πρωτοτυπία που αποκλίνει από τις συνήθεις τραπεζικές πρακτικές παγκοσμίως. Η εξέλιξη αυτή υπονομεύει την ασφάλεια δικαίου και την εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών.
Όπως επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς, ο οίκος αξιολόγησης Moody’s προειδοποιεί για τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της κουλτούρας πληρωμών. Η προσδοκία αντίστοιχης μεταχείρισης από άλλες κατηγορίες οφειλετών μπορεί να επαναφέρει το φαινόμενο της στρατηγικής αθέτησης πληρωμών.
Τι αναμένεται μετά την καθαρογραφή της απόφασης
Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και η Τράπεζα της Ελλάδος αναμένουν την πλήρη καθαρογραφή της απόφασης για να προσδιορίσουν την περίμετρο εφαρμογής της. Κρίσιμο παραμένει το ερώτημα αν ο επανυπολογισμός θα έχει αναδρομική ισχύ ή θα αφορά μόνο το μέλλον.
Η οριοθέτηση αυτή θα καθορίσει το τελικό μέγεθος των οικονομικών επιπτώσεων και τις διορθωτικές κινήσεις της κυβέρνησης. Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, η προετοιμασία για τη «γραμμή άμυνας» απέναντι στις δημοσιονομικές πιέσεις είναι ήδη σε πλήρη εξέλιξη.
Τι πρέπει να προσέξουν οι δανειολήπτες
- Αναμονή για την καθαρογραφή της απόφασης ώστε να διευκρινιστεί η αναδρομικότητα.
- Επικοινωνία με εξειδικευμένο νομικό σύμβουλο για τον επανυπολογισμό της οφειλής.
- Παρακολούθηση των ανακοινώσεων των τραπεζών για την εφαρμογή της απόφασης.
- Έλεγχος εάν η τρέχουσα δικαστική ρύθμιση εμπίπτει στην περίμετρο της απόφασης.
