Νόμος Κατσέλη: Μεγάλες μειώσεις στις δόσεις μετά την απόφαση του Αρείου Πάγου

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου εξέδωσε μια απόφαση-σταθμό που αλλάζει ριζικά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα δάνεια του νόμου Κατσέλη (Ν. 3869/2010). Η δικαστική κρίση επιβάλλει τον υπολογισμό των επιβαρύνσεων αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης, οδηγώντας σε δραστικές μειώσεις που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τα 360 ευρώ μηνιαίως.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται να κλείσει μια μακρά περίοδο αβεβαιότητας σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 9 του νόμου 3869/2010, τερματίζοντας τις υπέρογκες χρεώσεις των τραπεζών. Μέχρι σήμερα, οι servicers υπολόγιζαν τους τόκους επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου, μια πρακτική που εκτόξευε το κόστος αποπληρωμής για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά.

Η ανατροπή στον τρόπο υπολογισμού των τόκων

Η απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου ξεκαθαρίζει ότι η ρύθμιση του νόμου Κατσέλη δεν αποτελεί ένα κοινό τραπεζικό προϊόν, αλλά μια δικαστικά ορισμένη οφειλή. Αυτό σημαίνει ότι ο υπολογισμός των τόκων πρέπει να γίνεται με βάση την αξιοπρεπή διαβίωση του δανειολήπτη και χωρίς ανατοκισμό επί του κεφαλαίου.

Με τον παλαιό τρόπο υπολογισμού, ένας δανειολήπτης που είχε οριστεί να πληρώνει 500 ευρώ δόση, κατέληγε να καταβάλλει έως και 700 ευρώ λόγω των τόκων. Πλέον, η επιβάρυνση περιορίζεται δραστικά, καθώς το επιτόκιο εφαρμόζεται μόνο στο ποσό της δόσης και όχι στο σύνολο του χρέους.

Για παράδειγμα, σε μια οφειλή 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3%, ο παλαιός μηνιαίος τόκος ήταν 250 ευρώ. Με τη νέα απόφαση, για την ίδια δόση των 500 ευρώ, η επιβάρυνση περιορίζεται μόλις στα 15 ευρώ τον μήνα, δημιουργώντας μια τεράστια οικονομική ανάσα.

Παραδείγματα μειώσεων και ετήσιο όφελος

Τα στοιχεία που έρχονται στο φως καταδεικνύουν το μέγεθος της ελάφρυνσης για χιλιάδες κόκκινα δάνεια. Σε δάνειο 120.000 ευρώ με διάρκεια 20 ετών, η παλαιά δόση των 767 ευρώ υποχωρεί πλέον στα 522,5 ευρώ.

Το μηνιαίο όφελος για τον συγκεκριμένο δανειολήπτη ανέρχεται σε 244,5 ευρώ, γεγονός που μεταφράζεται σε ένα ετήσιο κέρδος 2.934 ευρώ. Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά σε δάνεια ύψους 150.000 ευρώ, όπου η μείωση αγγίζει τα 362 ευρώ τον μήνα.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν την υπόθεση, η διαφορά αυτή χαρακτηρίζεται ως «άβυσσος». Επισημαίνεται ότι οι servicers θα κληθούν να προσαρμόσουν άμεσα τα συστήματά τους στα νέα δεδομένα που επιβάλλει ο Άρειος Πάγος.

Το ζήτημα της αναδρομικότητας και των επιστροφών

Ένα από τα κρισιμότερα σημεία της απόφασης είναι η αναδρομική ισχύς της, η οποία αναμένεται να επιβεβαιωθεί με την καθαρογραφή του κειμένου. Εάν αναγνωριστεί αναδρομικότητα, οι τράπεζες θα υποχρεωθούν να επιστρέψουν χρήματα ή να προχωρήσουν σε συμψηφισμούς.

Σε περίπτωση που ένας δανειολήπτης πλήρωνε υπερβάλλουσες δόσεις για δύο χρόνια, το ποσό που καταβλήθηκε αχρεωστήτως μπορεί να ξεπερνά τις 4.500 ευρώ. Αυτά τα ποσά θα πρέπει να αφαιρεθούν από τις τρέχουσες απαιτήσεις των πιστωτών, μειώνοντας περαιτέρω το συνολικό χρέος.

Η απόφαση αυτή θεωρείται ότι αποτελεί ερμηνεία του διατακτικού των αποφάσεων που εκδόθηκαν τα προηγούμενα έτη. Αυτό ενισχύει το επιχείρημα ότι οι λανθασμένοι υπολογισμοί των προηγούμενων ετών πρέπει να αποκατασταθούν άμεσα για όλους τους δικαιούχους.

Οι επιπτώσεις στον εξωδικαστικό μηχανισμό

Η ιστορική αυτή κρίση ενδέχεται να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις και σε άλλα εργαλεία ρύθμισης οφειλών. Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η απόφαση θα επηρεάσει και όσους έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τις προτάσεις ρύθμισης.

Η δικαστική δικαίωση των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη θέτει ένα αυστηρό πλαίσιο για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά. Πλέον, η βιωσιμότητα της ρύθμισης τίθεται πάνω από την κερδοφορία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Αναμένεται με ενδιαφέρον η αντίδραση των συλλόγων δανειοληπτών, οι οποίοι κάνουν λόγο για μια νίκη της νομιμότητας. Η επόμενη μέρα βρίσκει χιλιάδες πολίτες σε θέση ισχύος απέναντι στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.