- Ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο στη μηνιαία δόση και όχι στο κεφάλαιο.
- Η απόφαση έχει αναδρομική ισχύ για όλους τους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη.
- Αναμένεται μείωση συνολικών τόκων έως και 90% σε βάθος 20ετίας.
- Δικαίωμα για επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμό δόσεων για όσους πλήρωναν κανονικά.
- Εκτιμώμενη ζημία 1,3 δισ. ευρώ για τράπεζες, funds και servicers.
Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε ότι ο ανατοκισμός των δανείων που έχουν υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη (Ν. 3869/2010) πρέπει να διενεργείται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου. Η απόφαση αυτή, η οποία φέρει αναδρομική ισχύ, ανατρέπει τα δεδομένα για χιλιάδες κόκκινα δάνεια, προσφέροντας δραστική μείωση των οφειλών και τη δυνατότητα για επιστροφές χρημάτων ή συμψηφισμούς.
| Παράμετρος | Παλαιό Καθεστώς | Νέο Καθεστώς |
|---|---|---|
Παράμετρος Βάση Εκτοκισμού | Παλαιό Καθεστώς Συνολικό Άληκτο Κεφάλαιο | Νέο Καθεστώς Μηνιαία Δόση |
Παράμετρος Συνολικοί Τόκοι (Δάνειο 100κ) | Παλαιό Καθεστώς ~35.000 ευρώ | Νέο Καθεστώς ~3.000 ευρώ |
Παράμετρος Μηνιαία Επιβάρυνση (Ενδεικτική) | Παλαιό Καθεστώς ~560 ευρώ | Νέο Καθεστώς ~416 ευρώ |
Παράμετρος Ισχύς Απόφασης | Παλαιό Καθεστώς Μελλοντική | Νέο Καθεστώς Αναδρομική |
Παράμετρος Επιπτώσεις για Τράπεζες | Παλαιό Καθεστώς Υψηλή Κερδοφορία | Νέο Καθεστώς Ζημία 1,3 δισ. ευρώ |
Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως συνέχεια μιας μακράς δικαστικής διαμάχης σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 9 του Ν. 3869/2010, το οποίο καθορίζει το πλαίσιο προστασίας της κύριας κατοικίας. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειτο στον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες και οι servicers υπολόγιζαν τις επιβαρύνσεις μετά τη δικαστική ρύθμιση, μετατρέποντας συχνά τις οφειλές σε νέα τοκοχρεολυτικά δάνεια με υψηλό κόστος.
Η απόφαση του Αρείου Πάγου ανατρέπει τον πυρήνα του υπολογισμού, μετατρέποντας τα δάνεια σε οφειλές με ελάχιστο τόκο.
Δικαστική κρίση, Ολομέλεια Αρείου Πάγου
Η ανατροπή στον τρόπο υπολογισμού των τόκων
Η κρίση του Ανωτάτου Δικαστηρίου ξεκαθαρίζει ότι η μέχρι σήμερα πρακτική αλλοίωνε τον κοινωνικό χαρακτήρα του νόμου. Με την επιβολή του εκτοκισμού μόνο επί της μηνιαίας δόσης, οι οφειλές μετατρέπονται ουσιαστικά σε ρυθμίσεις με ελάχιστο τόκο, αποτρέποντας την υπερβολική επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Η ιστορική απόφαση του Αρείου Πάγου βάζει φρένο στην τακτική των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να χρεώνουν τόκους επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει ότι το «κοντέρ μηδενίζει» και οι δανειολήπτες αποκτούν το δικαίωμα να ζητήσουν νέο επανυπολογισμό των υπολοίπων τους.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναδρομική ισχύς της απόφασης. Όπως προκύπτει από το ρεπορτάζ, οι τράπεζες και τα funds υποχρεούνται να εφαρμόσουν τη νέα φόρμουλα για όλο το διάστημα που οι δανειολήπτες κατέβαλλαν δόσεις, γεγονός που ανοίγει τον δρόμο για επιστροφές αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Το οικονομικό όφελος και παραδείγματα
Το μέγεθος της ελάφρυνσης είναι εντυπωσιακό. Για ένα τυπικό δάνειο 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3% και διάρκεια 20 ετών, η συνολική οφειλή με το παλαιό σύστημα άγγιζε τα 135.000 ευρώ. Με τη νέα απόφαση, οι συνολικοί τόκοι περιορίζονται σε μόλις 3.000 ευρώ για όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.
Αυτό μεταφράζεται σε μια άμεση μείωση της μηνιαίας δόσης από τα 560 ευρώ στα 416 ευρώ περίπου. Η διαφορά αυτή προσφέρει την απαραίτητη ρευστότητα σε ευάλωτα νοικοκυριά που επλήγησαν από την άνοδο των επιτοκίων την περίοδο 2022-2024, διασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα της ρύθμισης.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων νομικών παραστατών που παρακολουθούν την υπόθεση, η απόφαση επηρεάζει κυρίως τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου, τα οποία αποτελούν το 75%-80% των περιπτώσεων του νόμου Κατσέλη. Οι δανειολήπτες αυτοί θωρακίζονται πλέον από μελλοντικές νομισματικές συσφίγξεις.
Επιπτώσεις για τράπεζες, funds και το πρόγραμμα «Ηρακλής»
Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών επικρατεί έντονος προβληματισμός, καθώς η ζημία για τις τράπεζες και τις εταιρείες διαχείρισης εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τα 1,3 δισ. ευρώ. Η αναδρομικότητα της απόφασης αναγκάζει τους servicers να αναθεωρήσουν τα business plans των τιτλοποιήσεων.
Παράλληλα, το Δημόσιο εξετάζει το ενδεχόμενο κόστους για τον μηχανισμό κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής». Καθώς πολλά από αυτά τα δάνεια έχουν τιτλοποιηθεί, η μείωση των αναμενόμενων εσόδων από τόκους ενδέχεται να ενεργοποιήσει τις εγγυήσεις του Δημοσίου, επιβαρύνοντας τον προϋπολογισμό.
Όπως είχε επισημάνει και η Λούκα Κατσέλη, η δικαστική αυτή παρέμβαση είναι καθοριστική για την επιβίωση των οφειλετών. Ωστόσο, τραπεζικοί κύκλοι προειδοποιούν για τον κίνδυνο «ηθικού κινδύνου», φοβούμενοι ότι η απόφαση μπορεί να αποτελέσει πάτημα για διεκδικήσεις και από άλλες κατηγορίες δανειοληπτών.
Η επόμενη μέρα για τις ρυθμίσεις
Οι δανειολήπτες που έχουν ήδη αποπληρώσει μέρος των τόκων με το παλαιό σύστημα αναμένεται να προχωρήσουν σε αιτήσεις συμψηφισμού. Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η διαδικασία επανυπολογισμού θα απαιτήσει νέα τεχνικά εργαλεία από την πλευρά των τραπεζών για τον αυτόματο προσδιορισμό των νέων δόσεων.
Η καθαρογραφή της απόφασης θα δώσει τις τελικές λεπτομέρειες για το αν επηρεάζονται και οι σταθερές δόσεις, αν και η τάση δείχνει καθολική εφαρμογή. Οι οφειλέτες καλούνται να βρίσκονται σε εγρήγορση, καθώς ο επανυπολογισμός δεν θα γίνει αυτόματα σε όλες τις περιπτώσεις χωρίς την όχληση του δανειολήπτη.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μια δικλείδα ασφαλείας για την κοινωνική συνοχή, καθώς αποτρέπει τη δημιουργία μιας νέας γενιάς ληξιπρόθεσμων οφειλών. Η επόμενη φάση περιλαμβάνει την ενσωμάτωση της απόφασης στις καθημερινές πρακτικές των εισπρακτικών εταιρειών και των τραπεζικών ιδρυμάτων.
Τι πρέπει να κάνουν οι δανειολήπτες
- Επικοινωνήστε με την τράπεζα ή τον servicer για αίτηση επανυπολογισμού της οφειλής σας.
- Ελέγξτε τις καταβολές των τελευταίων ετών για πιθανά ποσά προς επιστροφή ή συμψηφισμό.
- Συμβουλευτείτε νομικό για τη σύνταξη εξώδικης δήλωσης αν η τράπεζα καθυστερεί την εφαρμογή.
- Βεβαιωθείτε ότι η νέα δόση ανταποκρίνεται στη δικαστική απόφαση και όχι στο παλαιό σύστημα.
