Νέο πολυνομοσχέδιο: Οι αλλαγές σε μετρητά, κρυπτονομίσματα και τεκμαρτό εισόδημα

Το νέο πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας φέρνει δραστικές αλλαγές στις συναλλαγές με μετρητά και αυστηροποιεί το πλαίσιο για τα κρυπτονομίσματα. Παράλληλα, προβλέπονται σημαντικές μειώσεις προστίμων για φορολογικές παραβάσεις και στοχευμένες ελαφρύνσεις στο τεκμαρτό εισόδημα για συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες.

Η κατάθεση του νέου πολυνομοσχεδίου αποτελεί το επόμενο βήμα στην εθνική στρατηγική για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της οικονομίας και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην ενοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών, καθώς η Πολιτεία επιδιώκει να κλείσει τα “παράθυρα” που επέτρεπαν τη διακίνηση αδήλωτου πλούτου μέσω παραδοσιακών και ψηφιακών μέσων.

Οι νέοι περιορισμοί στις συναλλαγές με μετρητά

Το υπουργείο Οικονομικών προχωρά σε αυστηροποίηση του πλαισίου για τις πληρωμές με μετρητά, καθώς το όριο των 500 ευρώ θα υπολογίζεται πλέον στη συνολική αξία της συναλλαγής. Αυτό σημαίνει ότι η κατάτμηση μιας αγοράς σε μικρότερα παραστατικά δεν θα απαλλάσσει πλέον τους συμβαλλόμενους από την υποχρέωση χρήσης ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής.

Σε περίπτωση παράβασης, ο νόμος προβλέπει πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας που καταβλήθηκε σε μετρητά, καθιστώντας τη χρήση φυσικού χρήματος για μεγάλες αγορές εξαιρετικά ασύμφορη. Η ρύθμιση αυτή στοχεύει στην πλήρη ιχνηλασιμότητα των συναλλαγών στην αγορά αγαθών και υπηρεσιών.

Το ελεγκτικό πλαίσιο για τα κρυπτονομίσματα

Για πρώτη φορά, καθιερώνεται ένα αυστηρό σύστημα για τον έλεγχο των εισοδημάτων που προέρχονται από ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία. Οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων υποχρεούνται πλέον σε αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών με τη φορολογική διοίκηση, διαβιβάζοντας αναλυτικά στοιχεία για τις κινήσεις των πελατών τους.

Τα πρόστιμα για τη μη συμμόρφωση ή την απόκρυψη στοιχείων είναι κλιμακωτά και ξεκινούν από τα 100 ευρώ, ενώ σε περιπτώσεις συστηματικής υποτροπής μπορούν να αγγίξουν τις 500.000 ευρώ ανά έλεγχο. Η κίνηση αυτή ευθυγραμμίζει την ελληνική νομοθεσία με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές για τη διαφάνεια στα crypto.

Μειώσεις προστίμων και αναδρομικές διαγραφές

Παρά την αυστηροποίηση σε ορισμένους τομείς, το νομοσχέδιο εισάγει σημαντικές ελαφρύνσεις για τυπικές παραβάσεις. Συγκεκριμένα, τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων μειώνονται στα 100 ευρώ, από τα 250 έως 500 ευρώ που ίσχυαν μέχρι σήμερα.

Εξαιρετικά σημαντικό είναι το γεγονός ότι η ρύθμιση έχει αναδρομικό χαρακτήρα από τις 19 Απριλίου 2024, επιτρέποντας τη διαγραφή ή τον συμψηφισμό προστίμων που έχουν ήδη επιβληθεί. Επιπλέον, θεσπίζονται ειδικές εξαιρέσεις για ανήλικους φορολογούμενους, οι οποίοι απαλλάσσονται από το τέλος επιτηδεύματος σε περιπτώσεις αδράνειας.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων φοροτεχνικών, η αναδρομική ισχύς των μειωμένων προστίμων αποτελεί μια σημαντική ανάσα για τις επιχειρήσεις που βρέθηκαν αντιμέτωπες με υπέρογκες κυρώσεις για τυπικές παραβάσεις. Ωστόσο, επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η αυστηροποίηση των ορίων στα μετρητά απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο έκδοσης των παραστατικών.

Ελαφρύνσεις στο τεκμαρτό εισόδημα και ακίνητα

Το οικονομικό επιτελείο προχωρά σε στοχευμένες αλλαγές στο τεκμαρτό σύστημα, με ιδιαίτερη μέριμνα για τους πωλητές λαϊκών αγορών. Για τη συγκεκριμένη κατηγορία, προβλέπεται μείωση κατά 30% του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, αναγνωρίζοντας τις ιδιαιτερότητες της δραστηριότητάς τους.

Στον τομέα των ακινήτων, το Μητρώο Ιδιοκτησίας της ΑΑΔΕ καθίσταται το απόλυτο εργαλείο για την πιστοποίηση της κύριας κατοικίας από το 2027. Παράλληλα, διατηρούνται οι απαλλαγές από τον ΕΝΦΙΑ για κατοικίες σε μικρούς οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με την ανώτατη αξία του ακινήτου να ορίζεται στις 400.000 ευρώ.

Η επόμενη μέρα για επενδύσεις και χρέη

Μια καινοτομία του νομοσχεδίου είναι η δυνατότητα λήψης δεσμευτικών φορολογικών απαντήσεων για μελλοντικές επενδύσεις. Οι ενδιαφερόμενοι, καταβάλλοντας το αντίστοιχο παράβολο, θα μπορούν να γνωρίζουν εκ των προτέρων τη φορολογική μεταχείριση των κινήσεών τους, μειώνοντας το επενδυτικό ρίσκο.

Τέλος, η δημιουργία της νέας ηλεκτρονικής πλατφόρμας για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια αναμένεται να φέρει μεγαλύτερη διαφάνεια στη δευτερογενή αγορά. Η κίνηση αυτή στοχεύει στην καλύτερη εποπτεία των συναλλαγών και στην προστασία των δανειοληπτών μέσω της συστηματικής καταγραφής των μεταβιβάσεων.