Νέα μέτρα κατά της ακρίβειας: Επιστρέφει το πλαφόν στο κέρδος και η «μαύρη λίστα» για τις επιχειρήσεις

Η κυβέρνηση εξετάζει την επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και την αυστηροποίηση της δημοσιοποίησης ονομάτων για όσους αισχροκερδούν, προκειμένου να αναχαιτιστεί ένα νέο κύμα ανατιμήσεων. Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και η πίεση στο ενεργειακό κόστος αποτελούν τους βασικούς καταλύτες για τις προληπτικές παρεμβάσεις του Υπουργείου Ανάπτυξης, καθώς ο πληθωρισμός στα τρόφιμα παραμένει σε επίπεδα 4,1%.

Αυτή η κινητικότητα στο κυβερνητικό επιτελείο δεν είναι τυχαία, καθώς έρχεται σε μια στιγμή που η γεωπολιτική αστάθεια απειλεί να ανατρέψει την εύθραυστη ισορροπία της αγοράς. Το παρασκήνιο των αποφάσεων συνδέεται άμεσα με την ανάγκη προληπτικής θωράκισης των καταναλωτών πριν οι διεθνείς αυξήσεις περάσουν στο ράφι.

Η επιστροφή του πλαφόν στο μεικτό κέρδος

Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο μεικτού κέρδους, ένα εργαλείο που είχε χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα κατά την πανδημία και την ενεργειακή κρίση. Αν και το μέτρο είχε καταργηθεί την 1η Ιουλίου 2025, οι αρμόδιες υπηρεσίες εντόπισαν ανατιμήσεις σε περίπου 11.500 κωδικούς προϊόντων αμέσως μετά την απόσυρσή του.

Η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή δημιουργεί φόβους για ένα νέο σπιράλ ακρίβειας που θα ξεκινήσει από τα καύσιμα και θα επεκταθεί σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Η κυβέρνηση επιδιώκει να θέσει ένα «δίχτυ ασφαλείας», εμποδίζοντας τις επιχειρήσεις να αυξήσουν τα κέρδη τους εκμεταλλευόμενες την αναταραχή στις διεθνείς αγορές.

Το μέτρο αναμένεται να καλύψει βασικές κατηγορίες προϊόντων, όπως τα τρόφιμα, τα είδη νοικοκυριού και τα καύσιμα. Οι έλεγχοι θα επικεντρωθούν στη σύγκριση των σημερινών περιθωρίων κέρδους με εκείνα προηγούμενων ετών, ώστε να εντοπιστούν περιπτώσεις αδικαιολόγητων αυξήσεων.

Η «μαύρη λίστα» και η μείωση του ορίου δημοσιοποίησης

Παράλληλα, εξετάζεται η αυστηροποίηση του πλαισίου για τη δημοσιοποίηση των επιχειρήσεων που παραβιάζουν τους κανόνες. Σήμερα, η επωνυμία μιας εταιρείας γίνεται γνωστή μόνο αν το πρόστιμο υπερβαίνει τις 50.000 ευρώ, γεγονός που αφήνει στο σκοτάδι πολλές περιπτώσεις μικρότερης κλίμακας αισχροκέρδειας.

Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η δημοσιοποίηση των ονομάτων λειτουργεί συχνά ως ισχυρότερο αποτρεπτικό μέτρο από το ίδιο το χρηματικό πρόστιμο. Η μείωση αυτού του ορίου θα επιτρέψει στις αρχές να εκθέτουν δημόσια περισσότερους παραβάτες, ενισχύοντας την πίεση για συμμόρφωση σε όλο το φάσμα της αγοράς.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών της αγοράς, η επαναφορά των περιορισμών θεωρείται πλέον μονόδρομος για τη συγκράτηση των τιμών. Επισημαίνεται από παράγοντες του κλάδου ότι η ψυχολογία της αγοράς είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε εξωτερικά σοκ, καθιστώντας την κρατική παρέμβαση απαραίτητη για την αποφυγή τεχνητών ελλείψεων ή κερδοσκοπικών παιχνιδιών.

Εντατικοποίηση των ελέγχων και ο ρόλος της ΔΙΜΕΑ

Οι έλεγχοι από τη ΔΙΜΕΑ αναμένεται να εντατικοποιηθούν, με ιδιαίτερη έμφαση στα σούπερ μάρκετ και τα πρατήρια καυσίμων. Ήδη έχουν επιβληθεί πρόστιμα εκατομμυρίων ευρώ σε μεγάλες αλυσίδες για υπέρβαση του πλαφόν, γεγονός που αποδεικνύει την αποφασιστικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών.

Ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, ξεκαθάρισε ότι αυξήσεις που δεν δικαιολογούνται από το πραγματικό κόστος παραγωγής και μεταφοράς δεν θα γίνουν ανεκτές. Η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις τιμές σε καθημερινή βάση, χρησιμοποιώντας ψηφιακά εργαλεία για τον εντοπισμό αποκλίσεων σε πραγματικό χρόνο.

Εν αναμονή των επίσημων ανακοινώσεων, οι καταναλωτές παραμένουν ανήσυχοι, καθώς η ακρίβεια εξανεμίζει το εισόδημα. Η αποτελεσματικότητα των νέων μέτρων θα κριθεί από την ταχύτητα εφαρμογής τους και την ικανότητα των αρχών να πραγματοποιούν ουσιαστικούς ελέγχους σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Οι αντιδράσεις και τα επόμενα βήματα

Η αγορά αντιδρά με επιφύλαξη, καθώς ορισμένοι φορείς υποστηρίζουν ότι τα πλαφόν μπορεί να οδηγήσουν σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Ωστόσο, η κοινωνική πίεση και τα στοιχεία της Eurostat, που δείχνουν τον πληθωρισμό στην Ελλάδα στο 3%, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για καθυστερήσεις.

Οι τελικές αποφάσεις αναμένεται να «κλειδώσουν» τις επόμενες ημέρες, ανάλογα με την εξέλιξη των διεθνών τιμών της ενέργειας. Η κυβέρνηση επιδιώκει να στείλει ένα σαφές μήνυμα ότι η προστασία του καταναλωτή αποτελεί προτεραιότητα, ειδικά σε περιόδους έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.