Moody’s: Η απόφαση του Αρείου Πάγου αυξάνει τους πιστωτικούς κινδύνους για τις τράπεζες

Σοβαρές πιστωτικές προεκτάσεις για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα διαβλέπει ο οίκος αξιολόγησης Moody’s, μετά την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη. Η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των τόκων αναμένεται να μειώσει τα έσοδα των τραπεζών έως και 1 δισεκατομμύριο ευρώ, επηρεάζοντας άμεσα τη ρευστότητα και τις ταμειακές ροές.

Αυτή η εξέλιξη έρχεται ως επιστέγασμα μιας μακράς περιόδου δικαστικής αβεβαιότητας γύρω από την ερμηνεία του άρθρου 9 του νόμου Κατσέλη, ο οποίος αποτέλεσε το βασικό καταφύγιο για χιλιάδες υπερχρεωμένα νοικοκυριά κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου αλλάζει άρδην τα δεδομένα, καθώς επιβάλλει τον υπολογισμό των τόκων αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού ανεξόφλητου κεφαλαίου.

Οι οικονομικές επιπτώσεις και η μείωση των εσόδων

Σύμφωνα με την έκθεση της Moody’s, ο νέος τρόπος υπολογισμού μειώνει σημαντικά τα αναμενόμενα έσοδα από τόκους για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Εφόσον η απόφαση εφαρμοστεί αναδρομικά, η επίπτωση στις ταμειακές ροές των στεγαστικών δανείων που υπάγονται στο συγκεκριμένο καθεστώς θα είναι ουσιώδης, προκαλώντας πιστωτική πίεση.

Ο οίκος εκτιμά ότι περίπου 250.000 δανειολήπτες έχουν υπαχθεί ιστορικά στον νόμο Κατσέλη, με τα συνολικά ανοίγματα να αγγίζουν τα 12,5 δισεκατομμύρια ευρώ. Οι απώλειες τόκων υπολογίζεται ότι μπορεί να φθάσουν το 1 δισεκατομμύριο ευρώ, πλήττοντας κυρίως τα funds και τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).

Κίνδυνοι για το πρόγραμμα «Ηρακλής» και τις εγγυήσεις

Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τις τιτλοποιήσεις που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Ηρακλής». Η μείωση των εισροών από τους τόκους ενδέχεται να αυξήσει τους κινδύνους ενεργοποίησης των κρατικών εγγυήσεων, αν και η Moody’s σημειώνει ότι υπάρχουν σημαντικά αποθέματα πιστωτικής ενίσχυσης που λειτουργούν ως ανάχωμα.

Η υπονόμευση της κουλτούρας πληρωμών

Πέραν των άμεσων αριθμών, ο οίκος εστιάζει στον κίνδυνο ενίσχυσης του ηθικού κινδύνου. Αναφέρεται συγκεκριμένα στο φαινόμενο του ηθικού κινδύνου (moral hazard) — η κατάσταση όπου ένας συμβαλλόμενος αναλαμβάνει ρίσκα επειδή το κόστος θα επιβαρύνει άλλους — το οποίο μπορεί να οδηγήσει και άλλες κατηγορίες δανειοληπτών σε δικαστικές διεκδικήσεις.

Επισημαίνεται από παράγοντες της αγοράς ότι η ουσιαστική μετατροπή πολλών δανείων σε σχεδόν άτοκα ενδέχεται να υπονομεύσει την κουλτούρα πληρωμών. Αυτή η νομική αβεβαιότητα ίσως οδηγήσει σε αυστηρότερα κριτήρια χορηγήσεων και υψηλότερη τιμολόγηση για τα νέα στεγαστικά δάνεια στο μέλλον, περιορίζοντας την πρόσβαση στη χρηματοδότηση κατοικίας.

Η επόμενη μέρα για τις ελληνικές τράπεζες

Παρά τις προκλήσεις, οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν πλέον ισχυρότερα κεφαλαιακά αποθέματα σε σχέση με το παρελθόν. Ωστόσο, η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων παραμένει ένα σύνθετο ζήτημα που απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς, ειδικά μετά τις νέες δικαστικές ερμηνείες που ευνοούν τους δανειολήπτες.

Οι δανειολήπτες που έχουν υπαχθεί στον νόμο οφείλουν να επικοινωνήσουν άμεσα με τους νομικούς τους παραστάτες για τον επαναπροσδιορισμό των δόσεών τους βάσει των νέων δεδομένων. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να απασχολήσει έντονα το τραπεζικό σύστημα και τις εποπτικές αρχές τους επόμενους μήνες.