Μόλις το 6% των Ελλήνων νέων εργάζεται κατά τις σπουδές: Η τεράστια απόκλιση από την Ευρώπη

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat, μόλις το 6% των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών στην Ελλάδα συνδυάζει τις σπουδές με την εργασία, κατατάσσοντας τη χώρα στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η δραματική αυτή απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 25,4% αποκαλύπτει βαθιά διαρθρωτικά προβλήματα και μια σοβαρή αναντιστοιχία ανάμεσα στην εκπαίδευση και τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.

Η αδυναμία των Ελλήνων νέων να ενταχθούν εγκαίρως στον επαγγελματικό στίβο δεν αποτελεί απλώς μια στατιστική ιδιαιτερότητα, αλλά το αποτέλεσμα ενός χρόνιου διαζυγίου μεταξύ της τυπικής εκπαίδευσης και της οικονομικής πραγματικότητας. Ιστορικά, το ελληνικό εκπαιδευτικό μοντέλο παραμένει προσανατολισμένο στη θεωρητική κατάρτιση, αφήνοντας ελάχιστα περιθώρια για την απόκτηση πρακτικής εμπειρίας κατά τη διάρκεια της φοίτησης, γεγονός που δημιουργεί ένα σημαντικό κενό δεξιοτήτων κατά την αποφοίτηση.

Τα αίτια της καθυστερημένης εισόδου στην απασχόληση

Η αναντιστοιχία δεξιοτήτων (skills mismatch) αποτελεί την κεντρική παθογένεια, καθώς οι γνώσεις που παρέχονται στα αμφιθέατρα συχνά δεν συμβαδίζουν με τις απαιτήσεις των σύγχρονων επιχειρήσεων. Όπως επισημαίνεται σε αναλύσεις για το μέλλον των επαγγελμάτων, η αγορά εργασίας μετασχηματίζεται ταχύτατα, όμως το ελληνικό σύστημα δυσκολεύεται να ακολουθήσει αυτούς τους ρυθμούς.

Επιπλέον, η κυριαρχία επισφαλών μορφών απασχόλησης λειτουργεί αποτρεπτικά για τους νέους. Πολλές διαθέσιμες θέσεις εργασίας για φοιτητές χαρακτηρίζονται από χαμηλές αμοιβές, έλλειψη ασφάλισης και δυσμενείς συνθήκες, γεγονός που ωθεί ένα μεγάλο ποσοστό νέων να παραμένει εκτός αγοράς μέχρι την ολοκλήρωση των σπουδών του.

Αυτή η τάση ενισχύει το φαινόμενο των NEETs (νέοι εκτός εκπαίδευσης και απασχόλησης), όπου η Ελλάδα καταγράφει ανησυχητικά υψηλά ποσοστά. Η έλλειψη κινήτρων και η αποθάρρυνση από την αναζήτηση εργασίας δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο που υπονομεύει τις αναπτυξιακές προοπτικές της χώρας.

Η σύγκριση με την Ευρώπη: Το χάσμα με τον Βορρά

Η απόσταση που χωρίζει την Ελλάδα από την υπόλοιπη Ευρώπη είναι χαοτική. Ενώ στην Ολλανδία το 74,3% των νέων εργάζεται κατά τη διάρκεια των σπουδών, στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό περιορίζεται στο ισχνό 6%. Στη Δανία και τη Γερμανία, τα ποσοστά αγγίζουν το 56,4% και 45,8% αντίστοιχα, αναδεικνύοντας κουλτούρες που ενθαρρύνουν την πρώιμη επαγγελματική ανεξαρτησία.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έμπειρων οικονομικών αναλυτών, η διαφορά αυτή δεν οφείλεται μόνο στην έλλειψη θέσεων εργασίας, αλλά και στη δομή της οικονομίας. Στις βόρειες χώρες, η αγορά εργασίας προσφέρει ευέλικτα και καλά αμειβόμενα ωράρια για φοιτητές, κάτι που στην Ελλάδα παραμένει ζητούμενο, παρά τη σταδιακή υποχώρηση της γενικής ανεργίας.

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται πλέον στις χαμηλότερες θέσεις της Ε.Ε., μαζί με τη Ρουμανία και την Κροατία. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ένα μεγάλο τμήμα του νεανικού πληθυσμού ούτε εργάζεται ούτε αναζητεί εργασία, παραμένοντας προσηλωμένο αποκλειστικά στο τυπικό σκέλος των σπουδών, το οποίο όμως συχνά παρατείνεται πέραν του προβλεπόμενου χρόνου.

Οι συνέπειες για την εθνική οικονομία και το μέλλον

Η καθυστερημένη είσοδος στην αγορά εργασίας έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην επαγγελματική εξέλιξη των νέων. Η έλλειψη προϋπηρεσίας σε νεαρή ηλικία μειώνει τη διαπραγματευτική ισχύ των αποφοίτων, οδηγώντας τους σε χαμηλότερα μισθολογικά κλιμάκια και περιορισμένες προοπτικές ανέλιξης στα πρώτα χρόνια της καριέρας τους.

Στους διαδρόμους των αρμόδιων υπηρεσιών, επισημαίνεται από υπηρεσιακούς παράγοντες ότι η ενίσχυση της μαθητείας και των πρακτικών ασκήσεων αποτελεί τη μόνη διέξοδο. Χωρίς μια γενναία μεταρρύθμιση που θα συνδέει τα πανεπιστήμια με την παραγωγή, η Ελλάδα θα συνεχίσει να «παράγει» πτυχιούχους χωρίς πρακτικό αντίκρισμα στην αγορά.

Το στοίχημα για την επόμενη μέρα αφορά τη δημιουργία ενός υγιούς περιβάλλοντος απασχόλησης που θα σέβεται τον χρόνο του φοιτητή, προσφέροντας παράλληλα αξιοπρεπείς αμοιβές. Μόνο έτσι θα σπάσει η αδράνεια και θα μπορέσουν οι νέοι να συνεισφέρουν ενεργά στην οικονομική ανάκαμψη της χώρας.