Mercosur: Νικητές και χαμένοι στην ελληνική οικονομία από τη νέα εμπορική συμφωνία

Η ελληνική κτηνοτροφία και ο πρωτογενής τομέας βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι μετά την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ-Mercosur. Ενώ οι εξαγωγικοί κλάδοι του ελαιολάδου και της φέτας αποκτούν πρόσβαση σε μια αγορά εκατομμυρίων καταναλωτών, οι παραγωγοί βόειου κρέατος απειλούνται από τον σκληρό ανταγωνισμό των φθηνών εισαγωγών από τη Λατινική Αμερική.

Η ολοκλήρωση της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη) αποτελεί το επιστέγασμα διαπραγματεύσεων που διήρκεσαν πάνω από δύο δεκαετίες. Τεχνικά, η πρόκληση έγκειται στην εξισορρόπηση της άρσης των δασμών με την προστασία των ευρωπαϊκών προτύπων παραγωγής, σε μια περίοδο που η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα αναζητά νέες συμμαχίες.

Η ακτινογραφία της συμφωνίας: Τι αλλάζει για την Ελλάδα

Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση του 90% των δασμών, γεγονός που μεταφράζεται σε άμεση μείωση του κόστους για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις. Σύμφωνα με αναλυτές, η πρόσβαση σε μια αγορά 260 εκατομμυρίων καταναλωτών αποτελεί ιστορική ευκαιρία για προϊόντα με ισχυρή γεωγραφική ένδειξη.

Ωστόσο, το εμπορικό άνοιγμα λειτουργεί ως δίκοπο μαχαίρι. Η εισροή προϊόντων από χώρες με χαμηλότερο κόστος παραγωγής και διαφορετικά περιβαλλοντικά πρότυπα δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για όσους παραγωγούς εστιάζουν αποκλειστικά στην εγχώρια αγορά.

Οι «πρωταθλητές» των εξαγωγών: Ποια προϊόντα ανοίγουν πανιά

Στην πρώτη γραμμή των κερδισμένων βρίσκονται το ελαιόλαδο, οι ελιές και τα πυρηνόκαρπα φρούτα, όπως τα ροδάκινα και τα ακτινίδια. Η κατάργηση της γραφειοκρατίας στα τελωνεία επιτρέπει σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις να τοποθετηθούν στα ράφια των μεγάλων πόλεων της Λατινικής Αμερικής, στοχεύοντας σε μεσαία και υψηλά εισοδήματα.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία 20 ελληνικών προϊόντων ΠΟΠ, με τη φέτα να κατέχει κεντρικό ρόλο. Η ονομαστική αναγνώριση αυτών των προϊόντων στη Mercosur αποτελεί ασπίδα κατά των απομιμήσεων, αν και οι παραγωγοί παραμένουν σε εγρήγορση για πιθανά φαινόμενα «ελληνοποιήσεων» κατά τη μεταβατική περίοδο.

Το πλήγμα στην κτηνοτροφία και ο κίνδυνος των φθηνών εισαγωγών

Στον αντίποδα, η ελληνική κτηνοτροφία εμφανίζεται ως ο μεγάλος χαμένος της συμφωνίας. Η δραστική μείωση των δασμών στο βόειο κρέας επιτρέπει την εισαγωγή μεγάλων ποσοτήτων από τη Βραζιλία και την Αργεντινή σε τιμές που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν οι Έλληνες παραγωγοί.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις έμπειρων στελεχών του αγροτικού τομέα, η πίεση από το κόστος ενέργειας και ζωοτροφών, σε συνδυασμό με την έλλειψη οικονομιών κλίμακας, καθιστά τις ελληνικές μονάδες ευάλωτες. Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι οι καταναλωτές ενδέχεται να στραφούν στο φθηνότερο εισαγόμενο κρέας, αγνοώντας τις διαφορές στα πρότυπα ασφάλειας.

Δικλίδες ασφαλείας και το πακέτο των 45 δισ. ευρώ

Για την άμβλυνση των επιπτώσεων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανακοινώσει ένα πακέτο στήριξης ύψους 45 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το κρίσιμο ερώτημα που θέτουν οι αγροτικοί φορείς είναι αν οι πόροι αυτοί θα κατευθυνθούν σε ουσιαστική αναδιάρθρωση της παραγωγής ή αν θα αποτελέσουν απλώς προσωρινές αποζημιώσεις.

Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης ρήτρες διασφάλισης, οι οποίες επιτρέπουν την επαναφορά δασμών σε περίπτωση απότομης κατάρρευσης των τιμών στην ευρωπαϊκή αγορά. Αυτός ο μηχανισμός θεωρείται απαραίτητος για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής στις αγροτικές περιοχές της χώρας.

Η στρατηγική για την επόμενη μέρα

Η επόμενη μέρα απαιτεί από τους Έλληνες παραγωγούς επένδυση στην ποιότητα και την πιστοποίηση. Η στροφή προς επώνυμα προϊόντα με υψηλή προστιθέμενη αξία είναι ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός κόστους, στον οποίο η Ελλάδα παραδοσιακά υστερεί έναντι των παγκόσμιων κολοσσών.

Οι εξελίξεις αυτές έρχονται σε μια στιγμή που το παραγωγικό μοντέλο της χώρας δοκιμάζεται από την κλιματική κρίση και τις γεωπολιτικές αναταράξεις. Η επιτυχία της συμφωνίας Mercosur για την Ελλάδα θα κριθεί από την ικανότητα των επιχειρήσεων να μετατρέψουν την απειλή σε ευκαιρία μέσω της εξωστρέφειας.