- Η διεθνής τάξη πραγμάτων που βασιζόταν σε κανόνες έχει καταρρεύσει οριστικά.
- Η εθνική κυριαρχία ορίζεται πλέον από την πρακτική ικανότητα αντοχής σε κρίσεις.
- Η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει στη στρατηγική αυτονομία και τις ευέλικτες συμμαχίες.
- Η ενεργειακή και παραγωγική ανασυγκρότηση αποτελούν πυλώνες της εθνικής ασφάλειας.
- Η νοσταλγία για το παρελθόν αποτελεί επικίνδυνο άλλοθι αδράνειας για την ΕΕ.
Ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, προχώρησε σε μια σπάνια παραδοχή στο Νταβός, τονίζοντας ότι η διεθνής τάξη πραγμάτων που βασιζόταν σε κανόνες έχει ήδη καταρρεύσει. Η ανάλυσή του μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το «ποιος έχει δίκιο» στο «ποιος αντέχει», προσφέροντας έναν κρίσιμο οδικό χάρτη για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
| Άξονας Στρατηγικής | Περιγραφή & Στόχος |
|---|---|
| Ενεργειακή Ανθεκτικότητα | Μείωση εξάρτησης από εξωτερικούς παρόχους και διαφοροποίηση πηγών. |
| Παραγωγική Ανασυγκρότηση | Θωράκιση των εφοδιαστικών αλυσίδων και ενίσχυση της βιομηχανίας. |
| Αμυντική Ισχύς | Δημιουργία αξιόπιστης αποτρεπτικής βάσης για την προάσπιση κυριαρχίας. |
| Ευέλικτες Συμμαχίες | Συνεργασίες σε περιφερειακό επίπεδο (π.χ. Ελλάδα-Ισραήλ) για σταθερότητα. |
Η παρουσία του Μαρκ Κάρνεϊ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ δεν ήταν μια τυπική πολιτική τοποθέτηση, αλλά το απόσταγμα μιας καριέρας αφιερωμένης στη διαχείριση κρίσεων. Έχοντας θητεύσει ως κεντρικός τραπεζίτης στον Καναδά και τη Βρετανία, ο Κάρνεϊ γνωρίζει σε βάθος τους μηχανισμούς της διεθνούς ισχύος και των αγορών.
Η ομιλία του έρχεται σε μια στιγμή που η Ευρώπη αναζητά τη νέα της ταυτότητα ανάμεσα στις γεωπολιτικές πιέσεις των ΗΠΑ και της Κίνας. Για την Ελλάδα, οι επισημάνσεις του λειτουργούν ως υπενθύμιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει μια χώρα στο γεωπολιτικό «ενδιάμεσο».
Τα κράτη κερδίζουν το δικαίωμα να υπερασπίζονται αξίες όταν έχουν μειώσει την ευαλωτότητά τους σε αντίποινα.
Μαρκ Κάρνεϊ, Πρωθυπουργός του Καναδά
Η κατάρρευση της διεθνούς τάξης και η «συλλογική αυταπάτη»
Το βασικό μήνυμα του Καναδού πρωθυπουργού ήταν σκληρό: η διεθνής τάξη που βασιζόταν σε προβλέψιμες ισορροπίες δεν υποχωρεί απλώς, αλλά έχει πάψει να υφίσταται στην πράξη. Η επίκληση του διεθνούς δικαίου, όταν στερείται πραγματικής ισχύος, καταλήγει να είναι μια επικίνδυνη συλλογική αυταπάτη.
Για την ελληνική πραγματικότητα, αυτή η διαπίστωση συνδέεται άμεσα με την ιστορική εξέλιξη της κυριαρχίας και τις προκλήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επιλεκτική εφαρμογή των κανόνων από ισχυρούς δρώντες καθιστά την εθνική ανθεκτικότητα μοναδική εγγύηση επιβίωσης.
Σύμφωνα με αναλύσεις στρατηγικής, η κυριαρχία παύει να είναι μια αφηρημένη νομική έννοια και μετατρέπεται σε πρακτική ικανότητα διαχείρισης πόρων. Αυτό σημαίνει ότι ο έλεγχος της ενέργειας και των εφοδιαστικών αλυσίδων αποτελεί πλέον οργανικό κομμάτι της εθνικής ασφάλειας.
Προτεινόμενο Ονδούρα: Διεθνές ένταλμα σύλληψης για τον Χουάν Ορλάντο Ερνάντες μετά τη χάρη Τραμπ
Από την ηθική ανωτερότητα στην πρακτική ανθεκτικότητα
Η μετατόπιση από το «ποιος έχει δίκιο» στο «ποιος αντέχει» αποτελεί τον πυρήνα της νέας διεθνούς πραγματικότητας. Η Ελλάδα έχει βιώσει τι σημαίνει οικονομική εξάρτηση χωρίς εναλλακτικές λύσεις, γεγονός που καθιστά την ανάλυση Κάρνεϊ εξαιρετικά επίκαιρη.
Στο πλαίσιο αυτό, η θωράκιση της χώρας απέναντι σε γεωπολιτικές προκλήσεις απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που υπερβαίνει τη ρητορική. Η στρατηγική αυτονομία δεν είναι ένα πολιτικό σύνθημα, αλλά μια μακροχρόνια επένδυση σε υποδομές και παραγωγική βάση.
Όπως επισημαίνουν διπλωματικοί κύκλοι, τα κράτη κερδίζουν το δικαίωμα να υπερασπίζονται τις αξίες τους μόνο όταν έχουν μειώσει την ευαλωτότητά τους σε αντίποινα. Η ισχύς, επομένως, δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά το απαραίτητο μέσο για την προάσπιση της δημοκρατίας.
Η Ελλάδα ως μεσαία δύναμη και οι ευέλικτες συμμαχίες
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο των μεσαίων δυνάμεων, οι οποίες δεν μπορούν να δρουν απομονωμένες. Η Ελλάδα οφείλει να αναπτύσσει ευέλικτες συμμαχίες στην άμυνα και την ενέργεια, όπως η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ.
Αυτή η προσέγγιση ευθυγραμμίζεται με την ανάγκη για εθνική άμυνα που περιλαμβάνει και την επισιτιστική ασφάλεια. Η ικανότητα μιας χώρας να διαπραγματεύεται αποτελεσματικά εξαρτάται από το πόσο απαραίτητη είναι στο περιφερειακό σύστημα σταθερότητας.
Εν αναμονή των διεθνών εξελίξεων, ο υπουργός Κυριάκος Πιερρακάκης έχει τονίσει τη σημασία ενός προϋπολογισμού που αντέχει στις κρίσεις. Η δημοσιονομική σταθερότητα αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζεται η διπλωματική ισχύς και η αποτρεπτική ικανότητα της χώρας.
Η επόμενη μέρα και η απόρριψη της νοσταλγίας
Το πιο κρίσιμο στοιχείο της ομιλίας Κάρνεϊ ήταν η απόρριψη της νοσταλγίας για έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Η προσδοκία επιστροφής σε μια προβλέψιμη φιλελεύθερη τάξη λειτουργεί συχνά ως άλλοθι αδράνειας για την Ευρώπη.
Για την Ελλάδα, η αναμονή αυτή δεν είναι απλώς αφελής, αλλά εθνικά επικίνδυνη λόγω της γεωγραφικής της θέσης. Η ασφάλεια και η ευημερία εξασφαλίζονται πλέον με ρεαλισμό αξιών, ισχυρές συμμαχίες και συνεχή ετοιμότητα.
Σε έναν κόσμο όπου οι αναθεωρητικές πολιτικές αποτελούν τη νέα κανονικότητα, η ανθεκτική διασύνδεση είναι η μόνη διέξοδος. Η Ελλάδα και η ΕΕ πρέπει να πάψουν να προσποιούνται ότι όλα βαίνουν καλώς και να επενδύσουν στην πραγματική τους ισχύ.
