- Η Κομισιόν απέφυγε να κατονομάσει ευρωπαϊκές εταιρείες για παραβίαση των κυρώσεων.
- Η ευθύνη για τον έλεγχο των ναυτιλιακών μεταφέρεται στις εθνικές αρχές των κρατών-μελών.
- Συνολικά 557 πλοία του σκιώδους στόλου βρίσκονται ήδη υπό περιοριστικά μέτρα.
- Η πλευρά Αλαφούζου δηλώνει πλήρη συμμόρφωση, εστιάζοντας στη μεταφορά καζακικού πετρελαίου.
- Η ΕΕ δεσμεύεται για αυστηρότερη παρακολούθηση των ύποπτων εμπορικών ροών στη Μαύρη Θάλασσα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέφυγε να δώσει σαφείς απαντήσεις σχετικά με την επιβολή κυρώσεων σε ευρωπαϊκές ναυτιλιακές εταιρείες που φέρονται να διευκολύνουν τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου. Στην απάντησή της προς τον ευρωβουλευτή Petras Auštrevičius, η Κομισιόν παρέπεμψε στα κράτη-μέλη για την εφαρμογή των μέτρων, παρά τις αναφορές για εμπλοκή του σκιώδους στόλου (shadow fleet) και συγκεκριμένων ελληνικών συμφερόντων, όπως προκύπτει από τη γραπτή ερώτηση E-003761/2025.
| Στοιχείο Ελέγχου | Κατάσταση / Δεδομένα |
|---|---|
| Πλοία υπό κυρώσεις | 557 σκάφη (Απαγόρευση πρόσβασης) |
| Κωδικός Ερώτησης ΕΚ | E-003761/2025 |
| Ημερομηνία Απάντησης | 18 Νοεμβρίου 2025 |
| Εμπλεκόμενες Εταιρείες | Okeanis Eco Tankers, Kyklades Maritime |
| Κύρια Προτεραιότητα | Αντιμετώπιση παράκαμψης Oil Price Cap |
Η ανάδυση του σκιώδους στόλου αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την αρχιτεκτονική των ευρωπαϊκών κυρώσεων, καθώς δημιουργεί ένα παράλληλο σύστημα μεταφορών που υπονομεύει το γεωπολιτικό αποτύπωμα της ΕΕ. Η προσπάθεια περιορισμού των ρωσικών εσόδων από την ενέργεια προσκρούει συχνά σε δαιδαλώδεις εταιρικές δομές και στη χρήση τρίτων δικαιοδοσιών, καθιστώντας τον έλεγχο μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία.
Τα κράτη-μέλη είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή και επιβολή των κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Επίσημη Απάντηση
Η ερώτηση Auštrevičius και οι αναφορές στις εταιρείες Αλαφούζου
Στις 26 Σεπτεμβρίου 2025, ο Λιθουανός ευρωβουλευτής Petras Auštrevičius κατέθεσε ερώτημα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζητώντας διευκρινίσεις για τη δράση ευρωπαϊκών φορέων. Στο κείμενο αναφέρονται ονομαστικά οι ναυτιλιακές εταιρείες Okeanis Eco Tankers και Kyklades Maritime, οι οποίες συνδέονται με την οικογένεια του Γιάννη Αλαφούζου.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του mononews, η ερώτηση εστίαζε στο κατά πόσο αυτές οι οντότητες διευκολύνουν τη μεταφορά ρωσικού αργού, παρακάμπτοντας τα ισχύοντα περιοριστικά μέτρα. Η απάντηση της Επιτροπής, η οποία δημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2025, χαρακτηρίζεται από ασάφεια και γενικόλογες αναφορές στο υφιστάμενο πλαίσιο.
Επισημαίνεται από αναλυτές στρατηγικής ότι η στάση αυτή της Κομισιόν ενδέχεται να υποδηλώνει μια εν εξελίξει έρευνα. Η αποφυγή ονομαστικής αναφοράς σε εταιρείες αποτελεί συνήθη πρακτική όταν τα στοιχεία τελούν υπό επεξεργασία ή όταν η διπλωματική ισορροπία απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς.
Η στρατηγική της Κομισιόν και η μετατόπιση ευθύνης
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διευκρίνισε ότι μέχρι σήμερα 557 σκάφη υπόκεινται σε απαγόρευση πρόσβασης σε λιμάνια της ΕΕ. Παράλληλα, τόνισε ότι έχει ενισχυθεί η δυνατότητα για πάγωμα περιουσιακών στοιχείων και απαγόρευση παροχής υπηρεσιών σε οντότητες που στηρίζουν τον ρωσικό «shadow fleet».
Ωστόσο, η Κομισιόν κατέστησε σαφές ότι τα κράτη-μέλη φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για την εφαρμογή και την επιβολή των κυρώσεων. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να διασφαλίζουν ότι οι φορείς ενεργούν με καλή πίστη, τηρώντας το ανώτατο όριο τιμής (Oil Price Cap) στο πετρέλαιο.
Στους διαδρόμους των Βρυξελλών, νομικοί κύκλοι τονίζουν ότι η μεταφορά της ευθύνης στις εθνικές αρχές δημιουργεί συχνά κενά εποπτείας. Η έλλειψη ενός κεντρικού μηχανισμού επιβολής επιτρέπει σε ορισμένες περιπτώσεις την παράκαμψη των μέτρων μέσω περίπλοκων ναυλώσεων και μεταφορτώσεων σε διεθνή ύδατα.
Η θέση της Okeanis Eco Tankers και το καθεστώς του CPC
Από την πλευρά της, η ηγεσία της Okeanis Eco Tankers έχει τοποθετηθεί δημόσια επί του θέματος. Ο CEO της εταιρείας, Αριστείδης Αλαφούζος, υπογράμμισε ότι η εταιρεία δεν συμμετέχει σε μεταφορές που υπόκεινται σε κυρώσεις, διατηρώντας πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές δίκαιο.
Σύμφωνα με την εταιρεία, τα φορτία από τη Μαύρη Θάλασσα αφορούν κυρίως τον σταθμό CPC (Caspian Pipeline Consortium). Το πετρέλαιο αυτό προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από το Καζακστάν και, ως εκ τούτου, εξαιρείται από το καθεστώς των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Ρωσία.
Η διάκριση μεταξύ ρωσικού και καζακικού πετρελαίου αποτελεί κρίσιμο σημείο στην ενεργειακή διπλωματία. Η έννοια του Oil Price Cap — ο μηχανισμός που επιβάλλει ανώτατη τιμή πώλησης για το ρωσικό πετρέλαιο που μεταφέρεται με δυτικά πλοία — δεν εφαρμόζεται σε φορτία που αποδεδειγμένα προέρχονται από τρίτες χώρες, ακόμη και αν διακινούνται μέσω ρωσικών υποδομών.
Η επόμενη μέρα για τη ναυτιλία και τις κυρώσεις
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε να αυξήσει την πίεση στα δίκτυα του σκιώδους στόλου, προαναγγέλλοντας στενότερη συνεργασία με τις εθνικές αρμόδιες αρχές. Η παρακολούθηση ύποπτων εμπορικών ροών και η οργάνωση ειδικών δράσεων ενημέρωσης αποτελούν τις άμεσες προτεραιότητες για το επόμενο διάστημα.
Η υπόθεση παραμένει ανοιχτή, καθώς η Κομισιόν δεν απέκλεισε την επιβολή νέων καταχωρίσεων στο μέλλον. Η συλλογή περισσότερων στοιχείων θα καθορίσει εάν θα υπάρξουν στοχευμένα μέτρα κατά συγκεκριμένων ευρωπαϊκών ναυτιλιακών ομίλων ή αν θα παραμείνει η εστίαση σε εταιρείες-βιτρίνες εκτός ΕΕ.
Κοινή συνισταμένη των αναλύσεων αποτελεί η άποψη ότι η ναυτιλιακή βιομηχανία βρίσκεται υπό αυστηρότερο έλεγχο από ποτέ. Οι εταιρείες καλούνται πλέον να αποδεικνύουν την προέλευση των φορτίων τους με αδιάψευστα στοιχεία, καθώς η ανοχή των Βρυξελλών σε φαινόμενα παράκαμψης φαίνεται να εξαντλείται.
Οδηγός Συμμόρφωσης για Ναυτιλιακές Συναλλαγές
- Επαληθεύστε την πραγματική προέλευση του φορτίου μέσω πιστοποιητικών CPC ή αντίστοιχων εγγράφων.
- Διενεργήστε ενδελεχή έλεγχο (due diligence) στους τελικούς δικαιούχους των ναυλωτριών εταιρειών.
- Παρακολουθήστε τις τακτικές ενημερώσεις της λίστας κυρώσεων της ΕΕ για πλοία και οντότητες.
- Διασφαλίστε ότι οι τιμές πώλησης του ρωσικού αργού τεκμηριώνονται γραπτώς κάτω από το όριο του Oil Price Cap.
